اهمیت توجه به ادبیات کودک و نوجوان همدان پیام
 
 
پنجشنبه - 13 بهمن 1401 - شماره 4521
 
امروز : جمعه ، 29 تير 1403

Today : Fri, July 19, 2024




ارتباط با سرویس ها - پذیرش آگهی * شعار سال ۱۴۰۳ جهش تولید با مشارکت مردم
ورود کاربران


عکس چاپخانه
logo-samandehi
 
کد مطلب:  138697 تاریخ انتشار:  1403-04-19 - 13:47 تعداد بازدید:  66
ارسال به دوستان
نسخه چاپی

اهمیت توجه به ادبیات کودک و نوجوان

فرهنگی


بشر در گذر تاریخ با وجود همه تفاوت‌های محیطی، زیستی و انگیزشی نیاز به آموزش و یادگیری داشته و دارد، جریانی که رد پای نوع غیرمستقیم آن در ادبیات، داستان‌ها، شعر و قصه به عنوان دیرینه‌ترین و مهمترین روش به ویژه برای طیف سنی کودک و نوجوان با شکل‌دهی به شخصیت آنها دیده می‌شود.

اهمیت این بخش از فرهنگ اجتماعی به حدی است که شورای عالی انقلاب فرهنگی بنابر پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی هجدهمین روز تیر ماه هر سال را به عنوان "روز ادبیات کودک و نوجوان" در تقویم رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران ثبت کرده است.

بر این اساس "روز ادبیات کودک و نوجوان" نه تنها فرصتی برای آشنا نمودن این طیف سنی با کتاب و تثبیتش در زندگی آن‌ها است بلکه بهانه خوبی برای تشریح اهمیت این جریان مؤثر فرهنگی برای والدین و همچنین یادآوری حساسیت آن برای دست‌اندرکاران امور آموزشی و اجتماعی کودکان و نوجوانان است.

باور کنیم که پرورش ادبی نسل نو، تلاشی مبارک و ضروری در مسیر تداوم حیات فرهنگی زاینده جامعه ایرانی با غنای تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانانی فرهیخته به عنوان نسل آینده‌ساز کشور است.

ادبیات کودک ‌و نوجوان نوشته‌ها و سروده‌های ادبی ویژه‌ این طیف سنی شامل بخشی از فرهنگ شفاهی عامه، مانند لالایی‌ها، مثل‌ها، متل‌ها و قصه‌ها است و حتی ضمیمه گسترده‌تر آن داستان‌ها، نمایشنامه‌ها، شعرها و نیز نوشته‌هایی با مضامین دینی، دانش اجتماعی، علم و کاربردها، هنر و سرگرمی را دربر می‌گیرد که نویسندگان و سرایندگان برای کودکان و نوجوانان پدید می‌آورند.

مواردی چون "تناسب اثر ادبی با زبان و بیان کودکانه، توانایی درک و زبان نوشتاری، تخیل و تجربه‌های کودکان و نوجوانان" از مهمترین ویژگی‌های ادبیات خاص این طیف سنی است که باید به آنها "کمک به رشد و پرورش شخصیت خواننده، برابری اهمیت تصویر با نوشته و بیان بخشی از پیام با تصاویر" را نیز به عنوان دیگر شاخصه‌های ذاتی این نوع ادبیات برشمرد.

صاحبنظران و کارشناسان بر این اعتقادند که آماده نمودن کودک برای شناخت، دوست داشتن و ساختن محیط، شناساندن کودک به خویشتن، ایجاد احترام به اصالت انسانی و میل به اعتلای مداوم، سرگرمی و لذت‌بخش بودن، علاقمند کردن کودک به مطالعه، ایجاد عادت به آن و ایجاد و تقویت صلح در جهان نیز از مهمترین اهداف ادبیات کودک و نوجوان هستند.


 ادبیات کودک و نوجوان در ایران

شاید اغراق نباشد اگر بگوییم ایرانیان از قدیم به تربیت کودک توجه ویژه‌ قائل بوده‌ و آن‌ را یکی از وظایف مهم والدین می‌دانستند به‌طوری که کمتر نوشته ادبی را می‌توان یافت که به تربیت کودک و ضرورت آن اشاره نکرده باشد. اما نقطه ضعفی که از دیدگاه روان‌شناسی و آموزش و پرورش در آن‌ها دیده می‌شود، این است که در تمام آنها کودک کوچک‌شده بزرگسالان پنداشته‌ شده و به آینده کودک بیش از حال او توجه شده است؛ به همین سبب ادبیات کودکان به معنا و مفهومی که ما امروز از آن داریم در ایران تازگی دارد و شاید تاریخ آن به ربع قرن بیشتر تجاوز نکند.

نخستین فرهنگ‌نامه‌ کودکان و نوجوانان به نام "نصاب‌الصبیان" توسط ابونصر فراهی در قرن هفتم تدوین شد. فراهی با توجه به حافظه‌ نیرومند کودکان و دل‌بستگی آنان به شعر، واژه‌هایی را در شعرهای نصاب‌الصبیان گرد آورد تا کودکان با حفظ آن اشعار، واژه‌های عربی هر شعر را به یاد بسپارند. وی همچنین در لابه‌لای شعرهای کتاب، آگاهی‌هایی درباره‌ قرآن کریم، اصول دین، نام‌ها و القاب پیامبر (ص)، امامان شیعه، بیماری‌ها و ماه‌های سال گرد آورده است. این فرهنگ‌نامه‌ کوچک بیش از 7 قرن است که بر زانوی اطفال مسلمان ایران، ماوراء‌النهر، هندوستان و ترکیه قرار داشته و ظاهراً نخستین کتابی است که پس از قرآن کریم برای آموختن زبان عربی برای کودکان به کار می‌رفته است.

 ادبیات نوین در ایران

پایه‌گذاری ادبیات نوین کودکان از آذربایجان و جبار عسکرزاده (باغچه‌بان) آغاز شد. او در سال ۱۲۶۴ هجری شمسی به دنیا آمد و در سال ۱۳۴۵ درگذشت. بزرگ‌ترین ابتکار او انتخاب وزن‌ها و و قالب‌هایی نزدیک به ترانه‌های عامیانه است.

در فاصله سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ نویسندگان و شعرایی دست به خلق آثاری زدند؛ مانند یحیی دولت‌آبادی، صنعتی‌زاده کرمانی (مؤلف کتاب رستم در قرن بیستم) و عباس یمینی شریف.

در همین زمان مترجمانی چون علی‌نقی وزیری و مهری آهنی، افسانه‌های عامیانه‌ ملل مختلف را به فارسی برگرداندند. مجله‌ها و روزنامه‌ها نیز صفحاتی به کودکان اختصاص دادند. از سال ۱۳۳۲ گروهی به انتشار مجله‌ پر ارزش "سپیده‌ فردا" همت گماشتند و ضمن آشنا ساختن مربیان با اصول تربیت نوین، مسأله‌ ادبیات کودک را مطرح ساختند. در سال ۱۳۳۸ همین مجله فهرست کتاب‌های مناسب کودکان و نوجوانان را برای نخستین‌بار منتشر نمود. در همین سال‌ها سیل ترجمه از ادبیات کودکان جهان به سوی کودکان ایران سرازیر شد.

 ادبیات کودک در دهه‌ ۵۰ و ۶۰

ادبیات کودک در دهه‌ ۵۰ و ۶۰ سرعت بیشتری یافت. رشد روزافزون جمعیت و جوان شدن آن و افزایش درصد دانش‌آموزان و بهبود نسبی اوضاع اقتصادی، توجه به کودکان و نوجوانان را افزایش داد. پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ هوشیاری اجتماعی کودکان ایرانی را افزایش داد و بر وسعت دید و تجربه‌های آنان افزود و زمینه‌های دیگر را برای کار نویسندگان و شاعران فراهم نمود. در این 2دهه به ویژه پس از انقلاب، صحبت از یک شاعر و یک نویسنده یا یک تصویرگر نیست. در همه‌ زمینه‌ها رشد و گسترش مشاهده می‌شود و خواه‌ ناخواه درصد کارهای نامناسب و مبتذل نیز فزونی یافت و همزمان با آن سخت‌گیری و جدیت بیشتری در زمینه‌ نقد کتب کودکان به وجود آمد. در این ایام به اسامیِ علی اشرف درویشیان، فریدون دوست‌دار، رضا رهگذر، قدسی قاضی‌پور و به خصوص هوشنگ مرادی کرمانی برمی‌خوریم.

با توجه به اینکه ابتدایی ترین ادبیات کودک و نوجوان برپایه قصه‌گویی است می‌توان این هنر را به عنوان زیربنای ادبیات این گروه سنی قرار داد و از مزایا و آثار مثبت این هنر در تربیت نسل آینده بهترین و بیشترین بهره را برد؛ استان خراسان رضوی با توجه به قدمت تاریخی و فرهنگی که دارد در هر دو حوزه قصه و قصه‌گویی و نیز نشر و ادبیات کودک و نوجوان استانی اثرگذار است.

 باشگاه ادبیات پایداری کودک و نوجوان در همدان افتتاح شد

از همین‌رو باشگاه ادبیات پایداری کودک و نوجوان استان همدان به صورت مشترک با بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس با حضور نایب رئیس مجلس شورای اسلامی و جمعی از مسئولان افتتاح شد.

مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان همدان در مراسم رونمایی از کتاب"آقا معلم" به مناسبت روز ادبیات کودکان و نوجوانان، افزود: کتاب"مهمانی آقا معلم" زندگینامه شهید تقی بهمنی است به طوری‌که آقا معلم تنها ۲۵سالش بود که به درجه رفیع شهادت رسید.

آقا معلم زمانی که جنگ تحمیلی توسط بعثی‌ها آغاز شد به جبهه رفت. او فرمانده بود در جبهه میانی سر پل ذهاب اما هرگز عنوان نکرده بود. شهید بهمنی زمانی که عازم جبهه‌های جنگ شد تنها دارایی خود را که ۲۵۰۰ تومان بود به همسرش داد تا برای نوجوانان کتاب خانه‌ای تأسیس کنند.

معصومه ابراهیمی هژیر اظهار کرد: نام‌گذاری ۱۸ تیرماه، روز درگذشت مهدی آذریزدی، نویسنده شهیر دیار یزد به عنوان "روز ادبیات کودکان و نوجوانان" در تقویم رسمی کشور است این نویسنده متولد آخرین روزهای سال ۱۳۰۰ در خرمشاه یزد بود، که‌ ۱۸ تیرماه سال ۸۸ در سن ۸۸ سالگی از دنیا رفت.

وی افزود: آثاری از جمله "قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب"، "قصه‌های تازه از کتاب‌های کهن"، "گربه ناقلا"، "گربه‌ تنبل"، "مثنوی (برای بچه‌ها)"، "مجموعه‌ قصه‌‌های ساده" و تصحیح "مثنوی" مولوی (برای بزرگسالان) از او به یادگار مانده است.

وی تصریح کرد: آذر یزدی پس از ۴۰سالگی به مدرسه رفت و تمام زندگی خودش را صرف نوشتن برای کودکان و نوجوانان کرد و این نشان دهنده آن است که روانشناسی کودک و نوجوانان و اهمیت به این نسل تأثیرگذار بسیار مهم است.

به گزارش ایسنا، مدیرکل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان همدان با تأکید براینکه استان همدان خاستگاه ادبیات کودک و نوجوان است، توضیح داد: باشگاه ادبیات پایداری کودک و نوجوان ایجاد شده تا کودکان و نوجوانان به کنش‌گران و تحلیل‌گران خوبی در زمینه کتاب شوند تا بتوانند اتفاقات اطراف خودشان را بهتر تجزیه و تحلیل کنند.

 


بازگشت
نظرات بینندگان :
نظر شما :
   
نام*
ایمیل* ایمیل محفوظ می باشد
نظر*
کد امنیتی*
کد امنیتی

 
 
 
گزارش گزارش ویژه یادداشت تحلیل سرمقاله ضمیمه(پیام_آدینه) دانلود
صفحه نخست آخرین اخبار درباره ما ارتباط با ما  پیوندها ویژه_نامه راهنما
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام بلامانع است.

 
روزنامه همدان پیام ( اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول: نصرت ا... طاقتي احسن  -  سردبير: يدا... طاقتي احسن
نشاني: همدان، خيابان شريعتي، ابتداي خيابان مهديه، ساختمان پيام
تلفن: 38264433 (081)  -  فکس: 38279013 (081)  -  سازمان نیازمندی: 38264400 (081)  - ايميل: info@hamedanpayam.com