حادثه آتشسوزی در برج پلاسکو که در 19 دیماه 1395 اتفاق افتاد و به فروریختن ساختمان منجر شد، یکی از تلخترین و بزرگترین حوادث تاریخ شهر تهران بود. این فاجعه که 54 سال از عمر برج پلاسکو میگذشت، منجر به از دست رفتن جان بسیاری از آتشنشانان و افراد دیگر شد و توجه گستردهای به مسأله ساختمانهای ناایمن و مشکلات ساختوساز شهری جلب کرد. این حادثه علاوه بر از دست دادن جان افراد، به یکی از نمادهای بحران ایمنی ساختمانها در ایران تبدیل شد و ضرورت بازنگری جدی در استانداردهای ساختمانی و نظارتهای شهری را بیشتر از همیشه آشکار ساخت.
پس از این حادثه تلخ و همچنین حادثه متروپل آبادان، رسیدگی به امور ایمنسازی ساختمانها، بهویژه از نظر آتشسوزی و زلزله، به طور جدی در دستور کار نهادهای مختلف قرار گرفت. ورود قوه قضائیه و دادستانی کل کشور به مسأله ساختمانهای ناایمن، سبب شد تا پیگیریهای قانونی و اجرایی در این زمینه بهطور جدیتر و منسجمتری ادامه یابد و مالکان سهلانگار به اجرای قوانین ایمنی ملزم شوند.
وضعیت ساختمانهای ناایمن در همدان
شهر همدان نیز، با تاریخ طولانی و بافت شهری قدیمی، با چالشهای زیادی در زمینه ایمنی ساختمانها و مقاومسازی روبهرو است. بسیاری از ساختمانهای موجود در این شهر، بهویژه در مناطق قدیمی و تاریخی، به دلیل فرسودگی و رعایت نکردن استانداردهای ساختوساز، از ایمنی کافی برخوردار نیستند. این مسأله علاوه بر تهدید برای ساکنین ساختمانها، میتواند برای دیگر افراد و فضاهای شهری نیز خطرآفرین باشد.
براساس آخرین آمار منتشر شده از سوی سازمان آتشنشانی استان همدان، تاکنون ۲۶۰ بنای عمومی ناایمن شناسایی شده است. این ساختمانها شامل واحدهای اداری، آموزشی، تجاری و درمانی هستند که به مالکان آنها اخطارهای ایمنی داده شده است. یکی از این ساختمانها مربوط به اداره کل بهزیستی استان است که دستور تخلیه آن از سوی استانداری و شهرداری صادر شده، اما تا به امروز هیچ اقدام جدی برای جابهجایی یا ایمنسازی آن انجام نگرفته است.
حوادث اخیر و خطرات ناشی از ساختمانهای ناایمن
یکی از حوادث اخیر در همدان که ناشی از شرایط ناایمن ساختمانها بود، انفجار گاز در حسینیه ارشاد همدان بود که به تخریب ۴۲ واحد مسکونی، تعدادی مغازه و ۸ خودرو منجر شد. این حادثه نشان داد که خطرات ناشی از ساختمانهای قدیمی و ناایمن همچنان در همدان وجود دارد و بهویژه در اماکن عمومی و مسکونی که سیستمهای ایمنی بهطور مناسب اجرا نشدهاند، میتواند فجایع بزرگی رخ دهد.
علاوه بر این، در سالهای گذشته نیز حوادث مشابهی در مراکز تجاری و پاساژهای همدان گزارش شده است. بیشتر این حوادث به دلیل فرسودگی ساختاری و بافت تاریخی برخی مناطق، از جمله بازار همدان و پاساژهای قدیمی، رخ دادهاند. این بخشها مدتهاست که از ایمنی کافی برخوردار نبوده و نیازمند مقاومسازی فوری هستند. بازارهای تاریخی مانند بازار شاهزاده حسین و راسته قیصریه نو و قدیم، همچنان از جمله مناطقی هستند که از نظر ایمنی در وضعیت مناسبی قرار ندارند.
اقدامات ضروری برای بهبود ایمنی ساختمانها در همدان
برای جلوگیری از بروز حوادث مشابه و کاهش خطرات ناشی از ساختمانهای ناایمن در همدان، باید اقدامات فوری و جدی در دستور کار قرار گیرد. در این راستا، شهرداری همدان باید نظارت بیشتری بر ساختوسازهای جدید داشته باشد و پروژههای مقاومسازی ساختمانهای قدیمی و تاریخی را در اولویت قرار دهد. همچنین، مالکان ساختمانهای ناایمن باید بهطور جدیتر تحت پیگرد قانونی قرار گرفته و برای رعایت استانداردهای ایمنی تحت فشار قرار گیرند.
یکی از راهکارهای مؤثر، شناسایی دقیق ساختمانهای ناایمن و اجرای برنامههای مقاومسازی برای آنها است. این مقاومسازیها میتواند شامل تقویت سازهها در برابر زلزله، بهروزرسانی سیستمهای آتشنشانی و برق، و ترمیم نواقص ساختاری باشد. همچنین، اجرای سیستمهای هشداردهنده و ایمنی، بهویژه در ساختمانهای عمومی و تجاری، میتواند از بروز حوادث غیرمنتظره جلوگیری کند.
نتیجه این بررسیها نشان میدهد حادثه پلاسکو و حوادث مشابه در همدان به وضوح نشاندهنده مشکلات گسترده در زمینه ایمنی ساختمانها و نیاز به بهبود استانداردهای ساختوساز در کشور است. این وضعیت در همدان، با توجه به بافت قدیمی و فرسوده برخی از مناطق، بهویژه در بازارهای تاریخی و ساختمانهای عمومی، باید جدیتر گرفته شود. نظارتهای بیشتر، مقاومسازی ساختمانها، و اجرای قوانین ایمنی میتواند گامی مهم در راستای حفاظت از جان مردم و جلوگیری از وقوع حوادث بزرگ باشد.
