همدانپیام- محمد خاکباز مقدم: مقاومت ضد میکروبی (Antimicrobial Resistance, AMR) بهعنوان یکی از جدیترین تهدیدات معاصر علیه سلامت عمومی، امنیت درمانی و توسعه پایدار نظامهای سلامت شناخته میشود و این پدیده زمانی رخ میدهد که میکروارگانیسمها از جمله باکتریها، قارچها، ویروسها و انگلها توانایی مقابله با اثر داروهای ضد میکروبی را کسب میکنند و به دنبال آن، درمانهای مرسوم کارایی خود را از دست میدهند.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی همدان با هشدار نسبت به روند رو به افزایش مقاومت ضد میکروبی گفت: این پدیده امروز به یکی از جدیترین تهدیدهای سلامت عمومی و درمانهای رایج تبدیل شده و در صورت بیتوجهی، نظامهای سلامت را با چالشهای گسترده مواجه میکند.
عفتالسادات میرمعینی ادامه داد: پیامدهای این فرآیند شامل شکست درمانی، طولانیشدن دوره بیماری، افزایش بار مالی نظام سلامت، گسترش عفونتهای پیچیده و افزایش مرگومیر است.
معاون غذا و دارو دانشگاه افزود: بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، AMR در سال ۲۰۱۹ به طور مستقیم مسئول 27/1 میلیون مرگ بوده است و در مجموع ۴٫۹۵ میلیون مرگ ارتباط قطعی یا محتمل با مقاومت ضد میکروبی داشته است، این آمار AMR را در سطح چالشهای کلان سلامت جهانی قرار میدهد و ضرورت اقدام فوری را گوشزد میکند.
میرمعینی با بیان اینکه باکتریها از سازوکارهای مختلفی برای مقابله با داروها استفاده میکنند گفت: از جمله این سازوکارها تولید آنزیمهای غیرفعالکننده آنتیبیوتیکها (مثل ESBLها و کارباپنمازها)، تغییر ساختار جایگاه هدف دارو، افزایش فعالیت پمپهای افلوکس است.
وی ادامه داد: افزایش فعالیت پمپهای افلوکس دارو را از سلول بیرون میرانند و کاهش نفوذپذیری غشاء، علاوه بر این، انتقال افقی ژنها از طریق پلاسمیدها و ترانسپوزونها باعث میشود مقاومت با سرعت بالایی بین باکتریهای مختلف گسترش یابد، در میان پاتوژنهای مقاوم، برخی میکروارگانیسمها مانند Acinetobacter baumannii، Pseudomonas aeruginosa و اعضای خانواده Enterobacteriaceae که تولیدکننده ESBL یا کارباپنممقاوم (CRE) هستند، تهدیدهای اصلی برای بیماران بستری، بیماران ICU، مبتلایان به زخمهای مزمن و افراد دارای نقص ایمنی محسوب شوند. دادههای UpToDate نشان میدهد این عفونتها اغلب به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند و با افزایش طول بستری، هزینههای درمانی و احتمال مرگ همراهاند.
میر معینی گفت: گزارش سال ۲۰۲۲ سامانه جهانی پایش مقاومت و مصرف ضد میکروبی (GLASS) نشان میدهد که در میان ۷۶ کشور شرکتکننده، میانگین مقاومت Escherichia coli نسبت به سفالوسپورینهای نسل سوم ۴۲ درصد و مقاومت Staphylococcus aureus نسبت به متیسیلین حدود ۳۵ درصد بوده است.
معاون غذا و دارو همدان افزود: این الگوها در عفونتهای دستگاه ادراری، که از شایعترین علل مراجعه سرپایی و تجویز آنتیبیوتیکها هستند، اهمیت مضاعفی دارد؛ بهطوری که حدود یک مورد از هر پنج عفونت ادراری ناشی از E. coli در سال ۲۰۲۰ کاهش حساسیت به داروهای استاندارد مانند آمپیسیلین، کوتریموکسازول و فلوروکینولونها را نشان داده است.
وی به میزان هشدار جدی به نظام سلامت اشاره کرد و گفت: پیشبینیهای سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نشان میدهد که تا سال ۲۰۳۵ میزان مقاومت نسبت به داروهای خط آخر دو برابر سطح سال ۲۰۰۵ خواهد شد، موضوعی که هشداری جدی برای نظامهای سلامت است.
میر معینی افزود: ریشههای گسترش AMR چندعاملی است و شامل مصرف بیرویه و نادرست آنتیبیوتیکها در انسان، استفاده گسترده از آنها در دام و کشاورزی، کیفیت نامطلوب برخی فرآوردههای دارویی، نبود برنامههای مؤثر کنترل عفونت، دسترسی ناکافی به تشخیصهای دقیق و سریع، و آلودگی محیطی ناشی از پسابهای صنعتی و دارویی است.
