اسناد ملی و میراث مکتوب حافظه تاریخی، فرهنگی و معرفتی یک ملت و دربردارنده مجموعه تجارب و اندیشهها محسوب میشود که در طول سدهها به ارث مانده است و دارای اهمیت و اعتبار ویژهای هستند که با خود سخنها دارند. بدینسان پژوهشگران میبایست که آنها را به سخن وادارند.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی منطقه غرب کشور، از اهدای مجموعهای نفیس شامل ۱۱۷ قطعه عکس تاریخی از سوی محمدحسن حلیمی هنرمند و عکاس پیشکسوت به این مدیریت خبر داد.
عاطفه زارعی، با بیان اینکه این مجموعه شامل ۹۲ قطعه عکس و ۲۵ اسلاید است افزود: تصاویر این مجموعه گوشهای از خاطرهجمعی مردم همدان را در دوره معاصر به تصویر کشیده که از منظر تاریخنگاری ارزش قابل توجهی دارد.
به گزارش همدان پیام، وی اضافه کرد: موضوعات این تصاویر شامل تفرجگاهها و اماکن تفریحی و توریستی همدان، مبارزات و راهپیماییهای مردم همدان در سالهای پیروزی انقلاب اسلامی، بمباران مناطق مسکونی همدان در دوران دفاع مقدس و فعالیتهای اجتماعی مردم این دیار است.
زارعی ضمن قدردانی از این اقدام ارزشمند فرهنگی اظهار داشت: اهدای چنین مجموعههایی علاوه بر حفاظت بهتر از آثار موجب میشود این اسناد و تصاویر گرانبها در حافظه ملی ثبت و برای آیندگان ماندگار شود و همچنین از طریق پایگاه اطلاعرسانی کتابخانه ملی ایران در دسترس محققان و پژوهشگران قرار گیرد.
مدیر اسناد و کتابخانه ملی منطقه غرب کشور با دعوت از همه علاقهمندان، پژوهشگران و خانوادههایی که اسناد و عکسهای تاریخی در اختیار دارند تأکید کرد: نگهداری این آثار در مرکز اسناد ملی نه تنها تضمینکننده سلامت و ماندگاری آنهاست بلکه زمینه بهرهبرداری علمی، پژوهشی و فرهنگی از این گنجینهها را برای نسلهای آینده فراهم میسازد.
کارشناسان بر این باورند ، جامعه ای که می خواهد ریشه های فرهنگی، فرزانگی و فرهیختگی خود را در تاریخ دریابد و گذشته و حال را به هم پیوند بزند و آینده خود را ترسیم کند باید از اسناد ملی و میراث مکتوبی که در طول سال های متمادی و فراز و نشیب های بسیار به دست آمده، استفاده کند. از این رو در پژوهش های تاریخی، اسناد و میراث مکتوب به عنوان منابع دست اول از اعتبار و جایگاه خاصی برخوردار هستند و از ابزارهای مهم شناخت دقیق تاریخ ملی و هویتی کشورها محسوب می شوند.
اسناد و میراث مکتوب تجلی بخش هویت و اصالت تاریخی و بالندگی ملی است که در بازشناسایی و تدبر در مواریث و فرهنگ گذشتگان یک مجموعه ارزشمند و والا به حساب می آید که باید در صیانت از آن اهتمام ویژه صورت گیرد. در واقع ارزشهای ملی، دینی، فرهنگی، انسانی در ابعاد فرهنگی، اجتماعی، تاریخی، جغرافیایی، سیاسی، زبانی و ... را در بر دارد و به نوعی آیینه تمام نمای هویت ملی محسوب می شود و می طلبد تا اسناد ملی و میراث مکتوب آرشیو و نگهداری شود.
رسم نگهداری و حفاظت از اسناد و مدارک دولتی در ایران از دیرباز رایج بوده است. چنان که در دوره باستان بایگانی های سلطنتی وجود داشت که مغز متفکر سازمان اداری، رئیس بایگانی بود که فرمان های شاه را به زیردستان ابلاغ می کرد. سازمان های آرشیوی سلطنتی در بابل، اکباتان، شوش، پرسپولیس و دیگر شهرهایی که محل زندگی شاهان ایرانی بود، وجود داشت.
در دوران پس از اسلام نیز با توجّه به تأکید فراوان آموزه های اسلامی روی فرهنگ کتابت، حجم اسناد مکتوب و طبیعتاً نیاز به سازماندهی و نگهداری آنها را افزایش داد. همچنین اهتمام مسلمانان در امر کتابت و پاسداری از قرآن شریف خود نقش بسزایی در سیر رو به جلوی این فرایند، ایفا کرد.
شیوه ایرانیان در نگهداری اسناد دیوانی، بعدها چنان گسترش یافت که معمول دیگر حکومت ها نیز شد. در دوره صفویه رونوشت تمام ارقام مربوط به امور مالی و احکام و نشانه ها و نامه ها و اسناد در دفاتر مخصوصی ثبت می شد که محل نگهداری این دفترها که انبار دفترخانه دیوان اعلا نام داشت تا اینکه از زمان فرمانروایی فتحعلی شاه قاجار، اسناد و مکاتبات و سواد فرمان ها در دربار نگهداری می شد و آرشیو جزو اداره بیوتات به شمار می رفت.
گفتنی است ، قانونگذار در ایران، سازمان اسناد ملی را به عنوان نهادی معتبر که اجازه و وظیفه نگهداری، صیانت و در دسترس قرار دادن اسناد ملی را برای پژوهشگران بر عهده دارد، تعیین کرد. وظیفه آرشیو ملی کشورها که برپایه قانون به وجود آمده اند، عبارت است از انجام تمامی وظایفی که یک آرشیو باید داشته باشد و سیاستگذاری و دادن خط مشی به دیگر آرشیوهای کوچک و بزرگ. همچنین مراکز اسنادی دیگر مانند مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، مرکز اسناد و دیپلماسی وزارت خارجه، مرکز اسناد ریاست جمهوری و ... نیز وظیفه حفظ و نگهداری از اسناد ملی و میراث مکتوب دارند.
امروزه برای آرشیو ملی در هر کشوری اهمیت ویژه ای قائل هستند تا جایی که یکی از شاخص های توسعه فرهنگی در کشورها به میزان اسنادی است که در آرشیو ملی آن کشور نگهداری می شود، لذا باید با افزایش آگاهی عمومی نسبت به چیستی، اهمیت و جایگاه اسناد ملی، زمینه ای فراهم شود تا همگان خود را به عنوان یک ایرانی در برابر اسناد تاریخی مسوول بدانند و عزم جدی برای پاسداشت آن داشته باشند.
