استقلال رسانه و حق دسترسی آزاد به اطلاعات همدان پیام
 
 
دو شنبه- 30 مهر 1397 - شماره 3319
 
امروز : دوشنبه ، 30 مهر 1397

Today : Sun, October 21, 2018




ارتباط با سرویس ها - پذیرش آگهی * "1397،سال حمایت ازکالای ایرانی"
ورود کاربران


logo-samandehi
 
کد مطلب:  84648 تاریخ انتشار:  1397-05-15 - 12:19 تعداد بازدید:  47
ارسال به دوستان
نسخه چاپی

استقلال رسانه و حق دسترسی آزاد به اطلاعات

فرهنگی


انتشار روزنامه در ایران قدمتی ۱۷۶ ساله دارد. اولین تولد روزنامه در کشورمان با انتشار روزنامه‌ای تحت عنوان “ کاغذ اخبار” آغاز شد و تاکنون تاریخ پرفراز ونشیبی را پشت سر گذاشته است. بر همین مبنا اگر نگاهی گذرا به تاریخ انتشار روزنامه و حضور مطبوعات در کشورمان داشته باشیم خواهیم دید که اصحاب رسانه در طول تاریخ ایران زمین همیشه در بیداری و آگاهی مردم نقش مهمی را بر عهده داشته‌اند و این نقش در برهه‌هایی از زمان مثل انقلاب مشروطیت آن چنان پررنگ بوده که رکن چهارم مشروطه لقب گرفته و در دوران حکومت پهلوی و آغاز انقلاب اسلامی این روزنامه‌ها بودند که همیشه همراه و همگام با مردم در شور وهیجان‌های انقلابی مشارکت داشتند.
 یکی از مباحث مهم در مطالعات مربوط به کارکردهای رسانه ها به ویژه کارکردهای سیاسی رسانه ها بحث «قدرت و رسانه» است. در هر جامعه ای رسانه ها به طریقی با ساختار قدرت سیاسی و اقتصادی مربوط هستند، زیرا هر رسانه ای هزینه و ارزشی سیاسی و اقتصادی دارد. همچنین رسانه ها تحت نظارت نظام های سیاسی، اقتصادی و حقوقی جامعه عمل می کنند. در همه جوامع گروه ها و افراد سعی در دسترسی به رسانه ها برای کسب قدرت وحفظ وجهه خود در جامعه هستند.
رسانه ها و ارتباطات همچون دیگر حوزه های علوم اجتماعی دارای قدرت مختص خود هستند. قدرت سیاسی، نظامی واقتصادی با قدرت رسانه ها متفاوت است. قدرت سیاسی دربسیاری موارد با اعمال زور، قوه قهریه و اقتدار همراه است. اما قدرت رسانه عموما اقناعی است و توانایی اعمال زور فیزیکی یا تطمیع را ندارد. یعنی رسانه ها با تاثیری که روی افکار عمومی می گذارند حتی می توانند موجب تضعیف قدرت های خودکامه و ظهور نظام های دموکراتیک در جهان شوند، بدون اینکه توانایی اعمال زور و اجبار مستقیم بر مخاطبان خود داشته باشند. روزنامه‌نگاران متعهد هیچ گاه از خواسته‌های مردم و نیازهای جامعه فاصله نمی گیرند و همیشه چشم بینا و گوش شنوای مردم اند. همین مسئله است که باعث می‌شود تا یک حس تعامل وصداقت بین رسانه‌ها و مخاطبانشان ایجاد شود.
همچنین از رسانه ها می توان به عنوان ابزاری برای بیان و اظهار عقایداحزاب وسازمانهای سیاسی بمنظور اثرگذاری بر افکار عمومی جهت نیل به اهداف خود (پیاده سازی و شکل گیری مرام و مسلک خود) یاد کرد. بنابراین رسانه ها همواره بخش جداناپذیر درامرنشراطلاعات و میانجی بین قدرت سیاسی و مردم بوده و هستند. اما مهمترین رسالت رسانه ها با آگاه کردن مردم از نحوه اعمال قدرت در جامعه و همچنین بیان شفاف مسائل مملکتی، شکل می گیرد که دیده‌بانی و نظارت بر عملکرد حکومتهاست. این ارتباط نزدیک بین قدرت و رسانه را می توان از امتیازات و اهمیت جایگاه رسانه برشمرد اما این نزدیکی گاها موجب ایجاد محدودیت های مختلفی چون سانسور و اعمال فشارهای مالی و... نیز شده است. به طور سنتی قدرت سیاسی سعی در کنترل، مالکیت واستفاده ابزاری از رسانه ها برای رسیدن به اهداف خود دارند. به همین خاطر طبیعتا رسانه ها در بسیاری ازجوامع و آشکارتر از همه در نظام های توتالیتر یا اقتدارگرا، تابع میزان متفاوتی ازسانسور هستند.
زمانی رسانه ها می توانند مستقل و بی طرف به گزارش واقعیت ها و رویدادهای پیرامونی بپردازند که از لحاظ سیاسی و مالی مستقل باشند. جایگاه مستقل رسانه ها را تنها قواعد حقوقی می تواند تضمین کند. اما مهم این است که چه کسانی قواعد حقوقی را تدوین و تنظیم می کنند تا رسانه ها مبتنی بر آن قواعد و مقررات عمل کنند.
برخی از کشورها مانند سوئد و سوئیس علاوه بر پیش بینی و تضمین استقلالی مالی و سیاسی رسانه ها(به عنوان رکن چهارم دموکراسی) و تصویب قانون گردش آزاد اطلاعات و بیان در قواعد حقوقی و قوانین اساسی شان، کدهای اخلاقی و حرفه ای را نیز را برای تعهد روزنامه نگاران به واقع نگری خبری تدوین کرده اند.
در ایران هم رجوع به قانون دسترسی آزاد به اطلاعات که سابقه طولانی در برخی جوامع دارد، می تواند تسهیلگر کار روزنامه نگاران و اصحاب رسانه شود. اما این قانون در کشور ما دارای ضعف هایی است: اولین مسأله این است که آشنایی شهروندان، روزنامه نگاران و اساتید ارتباطات با این قانون کم است و در نتیجه مطالباتی هم ندارند. علاوه بر این، قانون دسترسی آزاد به اطلاعات با واقعیت موجود سیاسی کشور فاصله دارد در واقع با وجود موانع سیاسی، ضعف کنش مدنی و نقدی که به جامعه رسانه‌ای و دانشگاهی ما وارد است، این قانون ناسازگار است.
سومین ضعف این است که اطلاعات در کشور وجود دارد اما کسی جرات و جسارت انتشار این اطلاعات را ندارد. نگاه دستگاه‌های دولتی به اطلاعات محرمانه است اما به لحاظ قانونی این اطلاعات محرمانه نیستند. ضعف چهارم نیز این است که انتشار اطلاعات پرهزینه است و به صورت گزینشی و سیاسی صورت می‌گیرد.
حق دانستن تنها برای روزنامه‌نگار یا نماینده مجلس نیست بلکه حق مردم است که به نمایندگان حکومتی مراجعه کنند و از آن‌ها اطلاعات بخواهند. در واقع دولت‌ها وکیل و مردم نیز مالک اطلاعات هستند.۲۵0 سال پیش، سوئدی‌ها دارای حق دسترسی آزاد به اطلاعات شدند. به جرات می توان گفت حق دسترسی آزاد به اطلاعات محصول دموکراسی سوئد نیست بلکه دموکراسی محصول دسترسی آزاد به اطلاعات است.
در ایران متاسفانه شاهد پدیده رسانه هراسی هستیم به این معنی که انتشار اطلاعات در رسانه‌ها بیشتر فهم ما را به سمت تهدید می‌برد. این نوع نگاه مختص دولت روحانی نیست و ریشه قدیمی دارد اما با توجه به شعارها، سخنان و دستورات دولتمردان انتظار میرفت که این نوع نگاه تعدیل شود. در استان همدان هم خبرنگاران با کمترین انتقادی به دادگاه فراخوانده می شوند که علاوه بر اتلاف وقت، انرژی و انگیزه اصحاب رسانه برای دیده بانی و نظارت بر قدرت را کاهش می‌دهد. درمورد شکایاتی که از نشریات می شود هم بایستی این روند به گونه ای باشد که تخلفات نشریات ابتدا در هیأت نظارت مطرح و پس از رسیدگی، در صورت تأیید تخلف، پرونده به دادگاه ارسال و یا محدودیت ها توسط هیأت نظارت اعمال شود اما در حال حاضر شاهد ارجاع مستقیم این پرونده ها به دادگاه هستیم.
دولت ها در موارد لزوم، جایگاه و نقش های رسانه ها را برجسته می کنند (ازجمله ناظران اجتماع، سازندگان افکار عمومی و مشوقان مردم در امر مشارکت سیاسی و...) اما در عمل حمایت از رسانه ها از سوی دولت هنوز جدی نشده است و مشکلات مالی و معیشتی، بیمه و امنیت شغلی از مشکلات مهم فعالان این حوزه است.
متاسفانه عرصه خبر در استان همدان با مشکلات جدی تری روبروست و اگر عشق و علاقه در کار نباشد نمی توان در این عرصه دوام آورد و ادامه کار داد. علاوه بر این امروزه با توسعه رسانه های مجازی و فراگیر شدن پیام رسانهای اینترنتی، رسانه های جدیدی در حال شکل گیری اند و در این شرایط کار برای رسانه های نوشتاری سخت تر شده است و نیازمند حمایت های بیشتری هستند و شاید در شرایط فعلی بهترین حمایتی که می توان از رسانه ها کرد پرداخت یارانه های نقدی و درنظر گرفتن سوبسیدهایی موثر به مطبوعات است که برای ادامه حیات رسانه ها، ضروری است.



بازگشت
نظرات بینندگان :
نظر شما :
   
نام*
ایمیل* ایمیل محفوظ می باشد
نظر*
کد امنیتی*
کد امنیتی

 
 
 
گزارش گزارش ویژه یادداشت تحلیل سرمقاله ضمیمه(پیام_آدینه) دانلود
صفحه نخست آخرین اخبار درباره ما ارتباط با ما  پیوندها ویژه_نامه راهنما
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام بلامانع است.

 
روزنامه همدان پیام ( اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول: نصرت ا... طاقتي احسن  -  سردبير: يدا... طاقتي احسن
نشاني: همدان، خيابان شريعتي، ابتداي خيابان مهديه، ساختمان پيام
تلفن: 38264433 (081)  -  فکس: 38279013 (081)  -  سازمان نیازمندی: 38264400 (081)  - ايميل: info@hamedanpayam.com