وقتی از هنر سخن میگوییم، نباید آن را به مرزهای جغرافیایی خاصی محدود کنیم. هنر، زبان بیمرز انسانهاست؛ زبانی که در هر کوچه و خیابانی، در هر روستا و شهرستانی، میتواند متولد شود و بدرخشد. اما واقعیت تلخ این است که سهم شهرستانها از امکانات فرهنگی، حمایتهای نهادی و فرصتهای رسانهای همواره ناچیز و گاه نادیدهانگارانه بوده است.
شهرستانها، با تمام ظرفیتهای بکر و استعدادهای ناب، اغلب در حاشیه نگهداشته میشوند. هنرمندان جوانی که در این مناطق فعالیت میکنند، در نبود امکانات حرفهای، نبود گالریها و سالنهای نمایش استاندارد و کمتوجهی رسانهها، ناچارند یا دست از کار بکشند یا به مهاجرت به مرکز تن دهند. گویی مرکزگرایی، همانطور که در سیاست و اقتصاد رخنه کرده، در حوزه فرهنگ و هنر نیز ریشهدوانده است.
اما هنر شهرستانی چیزی کم ندارد؛ جز توجه. در همین مناطق کمبرخوردار، شاعران، نویسندگان، نقاشان، نوازندگان، فیلمسازان و بازیگرانی حضور دارند که نه با امکانات، بلکه با شوق و پشتکار، چراغ هنر را روشن نگهداشتهاند. آنان با کمترین منابع، بیشترین خلاقیت را نشان دادهاند و در سکوت، هنر را زنده نگه میدارند.
حمایت از هنر در شهرستانها، صرفا یک اقدام فرهنگی نیست؛ یک ضرورت ملی است. اگر عدالت فرهنگی را جدی بگیریم، باید توزیع امکانات هنری، حضور جشنوارهها، کارگاههای آموزشی و حتی رسانههای هنری را به شکل متوازن در سراسر کشور برنامهریزی کنیم. حمایت از هنرمندان شهرستانی، به معنای حفظ تنوع فرهنگی و تقویت خلاقیت در گسترهی ایران است.
دیدهشدن هنر شهرستان، به حضور در رسانهها و محافل رسمی محدود نمیشود؛ بلکه به رسمیت شناختن این هنر در سیاستگذاریها، بودجهبندیها و برنامهریزیهای بلندمدت نیز وابسته است. جشنوارههایی که صرفا به پایتخت محدود شدهاند، باید به شهرهای کوچک هم سر بزنند. بازارهای هنر و فروش آثار هنری باید در شهرستانها نیز فعال شوند. آموزش هنر، نباید تنها به مؤسسات مرکز استانها محدود باشد.
در نهایت، آنچه هنر شهرستانی را از حاشیه به متن میآورد، یک تغییر نگاه است؛ نگاهی که شهرستان را نه «دوم»، که همردیف با مرکز ببیند. نگاهی که باور کند استعداد در هرجایی ممکن است شکوفا شود و هنرمند بودن، ربطی به کد پستی ندارد.
زمان آن رسیده است که به جای تمرکز صرف بر پایتخت، به شهرستانها نیز توجه کنیم؛ به امید روزی که هنر در سراسر ایران، نه در سایه، که در روشنای توجه و حمایت، بالنده شود.
ضرورت حمایت از هنرمندان شهرستانی
حجتا... عالیمنش، بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر و برنده جایزه ویژه 36مین جشنواره تئاتر استان لرستان معتقد است از هنرمندان شهرستانی آنگونه که باید حمایت نمیشود و همه امکانات در پایتخت متمرکز شده است.
بازیگر آثاری چون «هزارپا» و «آشیانهای در باد» در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: هنرمندان بهویژه بازیگران سینما، تئاتر و تلویزیون در شهرستانها جز از طریق فضای مجازی در جریان پروژههای ملی قرار نمیگیرند و از سوی دیگر امکان اسکان برای بسیاری هنرمندان در پایتخت برای ایفای نقش در پروژهها وجود ندارد. بنابراین یکی از معضلات اساسی هنرمندان غیر تهرانی همین است.
حجتا.... عالیمنش افزود: از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتظار میرود در شهرستانها امکاناتی را فراهم آورد که فیلمسازان موفق به ساخت آثاری درخور هنرمندان محلی شوند. استعدادهای بسیار زیادی در شهرستانها نهفته است که چه بسا بسیار هنرمندتر هم باشند. وی تأکید کرد: در سینما و تلویزیون همه چیز در پایتخت متمرکز شده و بازیگران شهرستانی آنگونه که شایسته آنهاست از این امکانات برخوردار نیستند. من به عنوان فردی که با وجود سالخوردگی همچنان در صورت فراهم بودن شرایط و گرفتن نقشهای مناسب به تهران میآیم تا بازی کنم، هنرمندان زیادی را در شهرستانها و استانهای دیگر میشناسم و دیدهام که لازم است کشف شوند و در پروژههای ملی شرکت داده شوند. این بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون گفت: حیف است این همه استعداد در شهرستانها هدر برود. اینها بهرهوری بالایی دارند و لازم است تدابیر جدی برای بهرهگیری از استعدادهای هنرمندان شهرستانی اندیشیده شود.
حجتا... عالیمنش که برای بازی در نمایش «روز سیاوش» در نقش «موبد» از شهرستان بروجرد حائز لوح تقدیر و جایزه نقدی شد، درباره این نمایش هم گفت: سیاوش یک نمایش اسطوره تاریخی ملی بود که توسط پیشکسوت تئاتر شکرخدا گودری از شاهنامه بزرگ شاعر ایران استاد ابوالقاسم فردوسی نوشته و تهیه و اجرا شد. این نمایش همچنین ۱۵ اجرای عموم در شهرستان بروجرد در سالن عبدالحسین زرینکوب داشت که با استقبال چشمگیر تماشاچیان بهویژه افراد فرهنگی و شاعر و هنرمندان پیشکسوت مواجه شد.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به سوابق و شناختی که من از هنرمندان بروجرد به خصوص جوانان علاقهمند به هنر دارم، بسیار بااستعداد هستند و تاکنون نمایشهای ملی، مذهبی به عنوان نمونه نمایش ملی به نام «همه برای همه» با موضوع نفت را در جشنواره مریوان شرکت داده و به روی صحنه بردهاند.
