2 کاروانسرای همدان روی میز ریاض همدان پیام
 
 
پنجشنبه - 13 بهمن 1401 - شماره 4521
 
امروز : جمعه ، 29 تير 1403

Today : Thu, July 18, 2024




ارتباط با سرویس ها - پذیرش آگهی * شعار سال ۱۴۰۳ جهش تولید با مشارکت مردم
ورود کاربران


عکس چاپخانه
logo-samandehi
 
کد مطلب:  134299 تاریخ انتشار:  1402-06-22 - 14:20 تعداد بازدید:  170
ارسال به دوستان
نسخه چاپی

سرانجام 3 پرونده ایران در اجلاس یونسکو چه خواهد شد؟
2 کاروانسرای همدان روی میز ریاض

گردشگری


ایران با سه پرونده «منظر فرهنگی ماسوله»، «کاروانسراهای ایرانی» و «الحاق جنگل دیزمار به هیرکانی» در اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض حضور دارد. اما عاقبت این سه پرونده چه می‌شود؟

به گزارش همدان پیام ؛ ایران یکی از دشوارترین آزمون‌های خود در اجلاس جهانی کمیته میراث جهانی یونسکو را ظرف چند روز آینده پشت سر می‌گذارد و در این شرایط به نظر می‌رسد سکوت سنگین وزارت میراث فرهنگی و کارشناسان و مدیران این وزارتخانه درباره پرونده‌های ثبت جهانی ایران در چهل و پنجمین اجلاس میراث جهانی یونسکو در ریاض نشانه‌ تردید آن‌ها در موفقیت یا عدم موفقیت تلاش ها برای جلب نظر مثبت اعضای یونسکو در اجلاسی باشد که سرانجام آن برای ایران مشخص نیست و ممکن است هر دو شانس میراثی ایران در این اجلاس بسوزد چرا که تیم کامل مدافعان پرونده های ایران گویا به ریاض نرسیدند . آنچه برای همدانی ها مهم است وجود دو پرونده کاروانسرا فرسفج و تاج آباد در یونسکو به همراه دیگر کاروانسراهای ایران است .

چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو از صبح روز 19 شهریور در شهر ریاض پایتخت عربستان آغاز به کار کرد و قرار است تا دو هفته دیگر ادامه یابد. هیات کارشناسی ایران اما قرار است صبح فردا مهیای سفر به ریاض برای حضور در اجلاس باشد.

 ماسوله ممکن است ثبت جهانی نشود؟

همدان پیام در گزارشهای قبل  اعلام کرد که شورای جهانی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) به عنوان قوی‌ترین بازوی مشورتی کمیته میراث جهانی به یونسکو اعلام کرده است که به دلیل ایرادات موجود در پرونده، «ماسوله ممکن است ثبت جهانی نشود.»

با این حال وزارت میراث فرهنگی اعلام کرده است که در ماه گذشته هیاتی را به یونسکو اعزام کرده است تا در مورد ابهامات ایکوموس درباره پرونده ثبت جهانی ماسوله توضیح دهد و به عبارتی درباره این پرونده ابهام‌زدایی کند. اگر حتی چنین سفری هم انجام شده باشد مشخص نیست تصمیم یونسکو و ایکوموس جهانی در پرونده ثبت جهانی ماسله به نفع ایران تمام شود یا خیر؟

بنابراین تنها یک راه باقی می ماند. آن هم رایزنی قوی و فشرده ایران با کشورهایی است که تعاملات بیشتری با ایران دارند. این اقدام پیشتر در پرونده های ثبت جهانی آزموده شده و به نتیجه رسیده بود. اما حالا در دوران جدید باید دید هیات اعزامی ایران به یونسکو قادر به برقراری لابی سنگین برای گرفتن رای مثبت اعضای کمیته میراث جهانی با رای مثبت کشورهای حاضر در این اجلاس خواهد بود یا شانس ثبت جهانی ماسوله برای مدتی طولانی از دست خواهد رفت و یک سهمیه ایران در اجلاس ریاض می سوزد؟

 ثبت جهانی کاروانسراهای ایرانی مهمترین و بزرگترین پرونده

پرونده دوم که به ثبت جهانی ۵۶ کاروانسرای ایرانی اختصاص دارد نیز با دو ایراد جزئی ایکوموس جهانی مواجه شده است. ثبت جهانی کاروانسراهای ایرانی مهمترین و بزرگترین پرونده ثبت جهانی ارایه شده از سوی ایران است که در قالب یک پرونده ۵۶ اثر تاریخی ایران در قالب یک پرونده زنجیره‌ای در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار خواهد گرفت.

 این پرونده یکی از بینظیرترین پرنده‌های ارایه شده به یونسکو طی سال‌های اخیر است. حالا باید دید آیا گزارش ایکوموس درباره این پرونده عظیم و مهم ایران چه اندازه بر رای اعضای یونسکو سایه سنگین خواهد داشت و آیا تلاش هیات ایرانی برای دفاع از این پرونده در صحن یونسکو و جلب رای مثبت کشورهای عضو نتیجه بخش خواهد بود یا آن که باید منتظر ماند تا با رای منفی یونسکو به ثبت جهانی کاروانسراها، این پرونده که پیشتر از سوی یونسکو دیفر (برطرف شدن ایرادات) شده است، سال آینده می‌تواند با حفظ نوبت رای مثبت بگیرد و جهانی شود یا در همین اجلاس تیم ایرانی موفق به ثبت جهانی پرونده خواهد شد؟

پرونده سوم که به نظر می‌رسد نیاز به تلاش زیادی برای جلب رای مثبت اعضای کمیته میراث جهانی یونسکو ندارد و احتمال ثبت آن وجود دارد، پرونده الحاق جنگل دیزمار در اساتن آذربایجان شرقی به پرونده ثبت جهانی شده جنگل هیرکانی است. با توجه به اهمیت یافتن حفظ محیط زیست به نظر می‌رسد یونسکو درخواست ایران برای الحاقیه پرونده هیرکانی را تایید کند و بدین ترتیب وسعت جنگل‌های هیرکانی ثبت جهانی شده ایران با الحاق جنگل دیزمار افزایش یابد.

چهل‌وپنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در حالی در ریاض پایتخت عربستان آغاز به کار می‌کند که ایران دو پرونده «کاروانسراها» و «منظر فرهنگی ماسوله» را برای ثبت در فهرست جهانی روی میز این دور از اجلاس قرار داده است

 اجلاس تا سوم مهر (۲۵ سپتامبر) ادامه دارد

ایران در این دور از اجلاس که تا سوم مهر (۲۵ سپتامبر) ادامه دارد، دو پرونده کاروانسراها و منظر فرهنگی ماسوله را برای ثبت در فهرست جهانی یونسکو پیشنهاد کرده است، علاوه بر این دو پرونده قرار است الحاق جنگل‌های دیزمار به پرونده جهانی جنگل‌های هیرکانی بررسی شود.

نشست امسال ریاض اجلاس نسبتا طولانی است، زیرا اجلاس سال گذشته (۲۰۲۲) که قرار بود در روسیه برگزار شود به دلیل بحران اوکراین به تعویق افتاد و بررسی ۲۴ پرونده‌ سهمیه اجلاس سال گذشته نیز به اجلاس عربستان موکول شد، که اکنون با ۲۶ پرونده اجلاس امسال، در مجموع ۵۰ پرونده در ۱۶ روز دور ریاض (۲۰۲۳) مورد بررسی قرار می‌گیرد، که ۳۴ پرونده میراث فرهنگی، ۹ پرونده میراث طبیعی و دو پرونده ترکیبی از میراث طبیعی و فرهنگی است.

پرونده کاروانسراهای ایران، شامل ۵۶ کاروانسرای تاریخی در ۲۴ استان کشور است، که البته از بین صدها کاروانسرا انتخاب شده‌اند و در توضیح ویژگی های آن در پرونده آن چنین آمده است «کاروانسراها یکی از مهمترین اشکال معماری ایرانی هستند که باعث توسعه مسیرها و نیازهای مرتبط با خواسته‌ها و مقتضیات سفر شدند؛ این کاروانسراها با مقایسه نقشه ۲۰۰ کاروانسرا انتخاب شده‌اند، هیچ‌یک از آنها نقشه تکراری ندارند، بنابراین مشهود است که کاروانسراها نتیجه و محصول خلاقیت و نبوغ معماران ایرانی در طول تاریخ است.

«همچنین کاروانسراهای ایرانی مستقیماً درگیر تحولات اجتماعی، فرهنگی بودند، به گونه‌ای که تأثیر آن را در ادبیات، شعر، نقاشی، مینیاتور، موسیقی و همچنین معماری می‌توان دید.از نظر مقایسه، تفاوت کاروانسراهای ایرانی با چند نوع دیگر از کاروانسراهای موجود در خارج از ایران در شکل و نقشه است، زیرا به نظر می‌رسد نوع دیگر کاروانسراها از نمونه‌های اولیه ایرانی آمده است.»

از مهمترین کاروانسراها و رباط‌هایی که در این پرونده نام برده شده است می توان به فرسفج (همدان)، تاج‌آباد (همدان)، رباط شرف (خراسان رضوی)، رباط ماهی (خراسان رضوی)، شریف‌آباد (سمنان)، رباط سنگ (خراسان رضوی)، فخر داوود (خراسان رضوی)، قدمگاه (خراسان رضوی)، نیشابور (خراسان رضوی)، زعفرانیه (خراسان رضوی)، مهر (خراسان رضوی)، مزینان (خراسان رضوی)، میاندشت (سمنان)، میامی (سمنان)، ده ملا (سمنان)، آهوان (سمنان)، قوشه (سمنان)، لاسجرد (سمنان)، ده نمک (سمنان)، دیر گچین (قم)، عین‌الرشید (سمنان)، سعدالسلطنه (قزوین)، زین‌الدین (یزد)، پرند (تهران)، بیستون (کرمانشاه)، ایزدخواست (فارس)، خان خوره (فارس)، قصر شیرین (کرمانشاه)، رباط قِلی (خراسان شمالی) و رباط عشق (خراسان شمالی) اشاره کرد.

تا پیش از انقلاب اسلامی هیچ‌کدام از آثار فرهنگی، تاریخی و طبیعی کشور در فهرست میراث‌جهانی به ثبت نرسیده بود. در سال ۱۳۵۸ (۱۹۷۹)سه اثر چغازنبیل، تخت‌جمشید و میدان امام (نقش جهان) اصفهان در فهرست میراث‌جهانی قرار گرفت.

از آن سال به بعد در حدود ۲۴ سال هیچ پرونده‌ای برای ثبت‌جهانی تشکیل نشد و بعد از بیش از دو دهه، تخت سلیمان در آذربایجان‌غربی در سال۱۳۸۲ (٢٠٠٣) و مجموعه ارگ بم کرمان ۱۳۸۲ (۲۰۰۳)و مجموعه پاسارگاد در فارس در سال ۱۳۸۳ (٢٠٠۴) در یونسکو به ثبت جهانی رسید. این روند در سال های بعد ادامه پیدا کرد و گنبد سلطانیه در زنجان در سال ۱۳۸۴ (٢٠٠۵) و محوطه بیستون در کرمانشاه در سال ۱۳۸۵ (٢۰٠۶) هفتمین و هشتمین اثر ملی ایران هستند که در یونسکو ثبت‌جهانی شده‌اند.

مجموعه کلیساهای آذربایجان شامل قره کلیسا، سن استپانوس و زُر زُر در سال ۱۳۸۷ (٢٠٠٨) و سازه‌های آبی شوشتر در خوزستان در سال ۱۳۸۸ (٢٠٠٩) نهمین و دهمین آثار ثبت شده ایران هستند که در فهرست جهانی ثبت شده‌اند و در ادامه این روند در سال ۱۳۸۹ (٢٠١٠) ایران موفق به ثبت دو اثر در فهرست جهانی شد، بازار تبریز در استان آذربایجان شرقی و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در استان اردبیل به دلیل ویژگی‌های معماری و تاریخی در حافظه جهانی قرار گرفت.

با ثبت مجموعه باغ‌های ایرانی شامل ۹ باغ پاسارگاد در مرودشت فارس، باغ ارم شیراز، چهل‌ستون اصفهان، باغ فین کاشان، عباس‌آباد بهشهر، باغ شاهزاده کرمان، اکبریه بیرجند، باغ دولت آباد یزد، پهلوان‌پور مهریز یزد در سال ۱۳۹۰ (٢٠١١)، مسجد جامع اصفهان و برج گنبد قابوس در گلستان در سال ۱۳۹۱ (٢٠١٢) و مجموعه فرهنگی تاریخی (کاخ) گلستان تهران سال ۱۳۹۲ (٢٠١٣)، در یونسکو تعداد آثار جهانی ایران در طول ۳۵ سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ۱۶ اثر رسید.

شهر سوخته در سیستان و بلوچستان که در سال ۱۳۹۳ (٢٠١۴) در یونسکو به ثبت رسید، و بلافاصله در سال بعد منظر فرهنگی روستای میمند در کرمان و محوطه باستانی شوش در استان خوزستان در سال ۱۳۹۴ (٢٠١۵) به فهرست جهانی یونسکو ملحق شدند.

در سال ۱۳۹۵ (٢٠١۶) ایران موفق به ثبت دو اثر ارزشمند ملی در فهرست جهانی یونسکو شد، در پرونده اول بیابان لوت که در پهنه استان‌های کرمان، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان قرار دارد جایگاه جهانی پیدا کرد؛ دومین پرونده‌ای که در سال ۱۳۹۵ (٢٠١۶) از ایران در حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسید، مجموعه یازده رشته قنات و کاریز ایرانی شامل قصبه گناباد، بلده فردوس، باغ زارج یزد، حسن‌آباد مهریز، آسیاب‌آبی میرزانصرالله مهریز، گوهرریز جوپار کرمان، دوقلوهای اکبرآباد و قاسم‌آباد بروات، مون اردستان، وزوان میمه و مزدآباد اصفهان که از قدیمی‌ترین و عجیب‌ترین سیستم‌های آبرسانی جهان و شاهکار معماری و مهندسی ایرانی است.

ثبت شهر تاریخی یزد به عنوان نخستین شهر تاریخی ایران در سال ۱۳۹۶ (٢٠١٧)، چشم‌انداز باستان‌شناسی ساسانی فارس در سال ۱۳۹۷ (٢٠١٨) و جنگل‌های هیرکانی در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان و سمنان در سال ۱۳۹۸ (٢٠١٩)، سه اثر ارزشمندی است که در سال‌های پیش از شیوع کرونا در یونسکو به ثبت رسید و فروکش کردن کرونا، منظر فرهنگی اورامانات/ هورامان در منطقه کرمانشاه و کردستان و راه‌آهن سراسری ایران در سال ۱۴۰۰ (۲۰۲۱) در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفتند.

 


بازگشت
نظرات بینندگان :
نظر شما :
   
نام*
ایمیل* ایمیل محفوظ می باشد
نظر*
کد امنیتی*
کد امنیتی

 
 
 
گزارش گزارش ویژه یادداشت تحلیل سرمقاله ضمیمه(پیام_آدینه) دانلود
صفحه نخست آخرین اخبار درباره ما ارتباط با ما  پیوندها ویژه_نامه راهنما
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام بلامانع است.

 
روزنامه همدان پیام ( اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي، سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول: نصرت ا... طاقتي احسن  -  سردبير: يدا... طاقتي احسن
نشاني: همدان، خيابان شريعتي، ابتداي خيابان مهديه، ساختمان پيام
تلفن: 38264433 (081)  -  فکس: 38279013 (081)  -  سازمان نیازمندی: 38264400 (081)  - ايميل: info@hamedanpayam.com