نخستین گام برای اصلاح الگوی مصرف آب، فرهنگسازی برای مصرف بهینه در بین خانوادهها است که در این راستا باید از تبلیغات رسانهای و برگزاری دورههای آموزشی برای شهروندان به ویژه جوانان و نوجوانان استفاده کرد.
آب آشامیدنی در همدان در چند سال گذشته با فراز و نشیبهایی زیادی همراه بوده بهطوریکه پس از چند سال کاهش بارندگی در استان و قطعی آب در تابستان سال ۱۴۰۱ در شهر همدان هماینک با افزایش بارندگیها در استان تا حدودی مشکلات ناشی از خشکسالیها کاهش یافته است.
آبرسانی از سد تالوار، یادگار رئیس جمهور شهید برای مردم همدان است و با ورود این سد به مدار بهرهبرداری، حدود ۱۴۰۰ لیتر بر ثانیه آب از آن، برداشت شد که تأثیر مهمی در مدیریت مصرف منابع آب سد اکباتان داشت و اگر طرح آبرسانی از سد تالوار نبود، شاهد سرریز شدن سد اکباتان نبودیم.
با این وجود نهادینه شدن فرهنگ مصرف بهینه آب و حفظ و صیانت از منابع آبی امری انکارناپذیر است و در این راستا رسانهها سهم بهسزایی در شفافسازی فعالیتها و برنامهها و افزایش آگاهی عمومی نسبت به مصرف بهینه آب دارند.
امسال هم با توجه به اهمیت منابع آبی ۲۵ تا ۳۱خردادماه، هفته صرفهجویی در مصرف آب با شعار «آب محور امنیت و ضامن توسعه» نامگذاری شده است که به همین مناسبت بیش از ۲۰ عنوان برنامه برای این هفته در استان همدان، برنامهریزی شده است.
سرپرست دفتر توسعه پایدار، مدیریت مصرف و مطالعات اجتماعی آبفای همدان درباره اینکه رسانهها چه نقشی در مدیریت مصرف آب می توانند داشته باشند، به ایرنا گفت: اگر فرهنگ را به مثابه چارچوبی برای شکلگیری ساختارهای انسانی و اجتماعی بدانیم، آنگاه برای رسانهها به ویژه رسانههای اجتماعی به عنوان مهمترین ابزار رشد فرهنگ و الگوهای رفتاری در عصر حاضر نقشی ویژه و جایگاهی مهم در ترویج فرهنگ مصرفه بهینه آب قائل خواهیمبود.
حمید عزیزیمتواضع ادامه داد: یکی از کارکردهای مهم رسانه انتقال میراث گذشتگان در لایههای ملموس فرهنگ در قالب فرهنگ ملی، مذهبی، قومی و محلی است.
کارشناس حوزه آب درباره نقش آب به عنوان هسته اصلی حیات کشاورزی و دیگر صنایع گفت: آب به عنوان مهمترین نهاده، نقشی بسیار اساسی در تولید محصولات گوناگون در بخش کشاورزی و صنعت دارد و بهطور قطع دسترسی پایدار به آب، رکن اصلی تولید بوده و کاهش آن به هر دلیلی تهدیدی جدی برای این چرخه محسوب میشود.
وی تصریح کرد: برای توسعه در بخش اقتصاد، کشاورزی و صنعت لاجرم باید با مدیریت مصرف آب، استفاده از شیوههای نوین در آبیاری و جایگزین کردن دیگر منابع از جمله پسابها و ایجاد توسعه پایدار، ضمن حفظ منابع برای آیندگان، جامعه را از رشد رفاه برخوردار کرد.
عزیزی یادآور شد: به اعتقاد کارشناسان هر یک دلار سرمایهگذاری در بخش آب 7دلار بازده خواهد داشت و یکی از روشهای بسیار مؤثر در توسعه نظام اقتصادی، نرخگذاری صحیح در بخش تعرفههای آب است که با ایجاد بازار رقابتی در بستر عرضه و تقاضا سبب حفظ و پایداری این کالای راهبردی خواهدبود.
وی با اشاره به مصرف بیش از ۹۰درصد از آبهای استحصالی در بخش کشاورزی، افزود: ارزشگذاری صحیح آب در چرخه تولید محصولات کشاورزی و نگاهی عمیق به موضوعاتی همچون آب مجازی، الگوی کشت و آمایش سرزمین محرک اصلی در بهبود راندمان تولید و کاهش مصرف آب خواهدبود.
در ایران باستان آب گوهری مقدس بود
سرپرست دفتر توسعه پایدار، مدیریت مصرف و مطالعات اجتماعی آبفای همدان درباره نقش ایرانیان در مدیریت آب در تاریخ گفت: در ایران باستان، کشوری با اقلیمی بهطور عمده خشک، آب گوهری مقدس بهشمار میرفت.
عزیزی با بیان اینکه با ساخت آب انبارها امکان ذخیره آب در فصول پر بارش برای ماههای گرم سال با رعایت بهداشت فراهم میشد، اضافه کرد: پس از ظهور اسلام نیز آب و آب انبارها همچنان در جایگاهی بسیار ارزشمند قرار داشته است.
سرپرست دفتر توسعه پایدار، مدیریت مصرف و مطالعات اجتماعی آبفای همدان، با اشاره به اینکه در قرآن از آب به عنوان سرچشمه حیات نام برده شده است گفت: در احادیث و روایات بسیاری نیز از ائمه اطهار(ع) به موضوع آب اشاره شده است.
وی ادامه داد: در اسلام با نگاهی خردمندانه به ارزش آب و توجه جدی به اهمیت ذاتی آب، آموزههای بسیار ارزشمندی در خصوص صرفهجویی در مصرف آب دارد که غافل بودن از آن نه تنها کفران نعمت محسوب میشود، بلکه خسران زیادی برای اسرافکنندگان دربر خواهدداشت.
منابع آب همدان محدود است
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان نیز، ضرورت استفاده صحیح از منابع آبی کشور و آموزش مردم به عنوان مصرفکنندگان آب شرب را از وظایف این شرکت عنوان کرد.
فرهاد بختیاریفر تصریح کرد: این شرکت در انجام و اجرای طرحهای مختلف برای ایجاد انگیزه بین مصرفکنندگان به منظور کاهش مصرف آب، وظایف مهمی بر عهده دارد و از جمله راهکارهای مهمی که هر ساله برای جلب توجه عمومی به مدیریت بهینه مصرف آب و ضرورت صرفهجویی اجرا میشود، برگزاری برنامههای توجیهی در هفته صرفهجویی مصرف آب است.
وی با اشاره به روزشمار هفته صرفه جویی در مصرف آب گفت: ۲۵خردادماه روز «آب، ارزشهای دینی و ملی»، ۲۶خردادماه روز «خانواده، فرهنگ و مدیریت مصرف»، ۲۷خردادماه روز «آب، رسانه و افکارعمومی»، ۲۸خردادماه روز «پساب، صنعت و محیط زیست»، ۲۹خردادماه روز «آب، اقتصاد و بهره وری»، ۳۰خردادماه روز «آب، عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی» و ۳۱خردادماه روز «آب و آموزش شهروندی» نامگذاری شده و برنامههای ما نیز براساس این روزشمار است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان با بیان اینکه اقدامات متنوعی برای این هفته در استان همدان، برنامهریزی شده است، افزود: برنامههای متنوعی برای همه اقشار جامعه از جمله بانوان شاغل و خانهدار، کودکان، دانشآموزان، دانشجویان، کارمندان و اصحاب رسانه پیشبینی شده است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان خاطرنشان کرد: هماکنون مشکلی برای تأمین آب در این استان وجود ندارد اما منابع آبی، محدود است و نمیدانیم سال آینده با چه وضعیتی مواجه میشویم.
بختیاریفر ادامه داد: میزان بارش در سال آبی کنونی نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۰درصد افزایش داشته و سد اکباتان در شهر همدان، سرریز شده است که بیانگر لطف خداوند، مدیریت مصرف در شبکه، مدیریت مصرف منابع آب در بالادست سد اکباتان و هدایت این آبها به سمت سد است.
وی با بیان اینکه الگوی مصرف آب برای یک خانواده 4 نفره ۱۵ متر مکعب در ماه است توضیح داد: مشترکان کممصرف، کمتر از5 متر مکعب در ماه از آب استفاده میکنند که این موضوع به اقتصاد خانواده و حفظ منابع آب، کمک میکند.
بختیاریفر گفت: مشترکانی که از 5 تا ۱۵متر مکعب آب در ماه مصرف میکنند مشترکان خوش مصرف محسوب میشوند و خانوارهایی که بیش از ۳۰ متر مکعب آب در ماه مصرف میکنند، بدمصرف هستند.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان همدان با تأکید بر محدودیت منابع آب در استان همدان گفت: پس از افزایش دما در شهر همدان، مصرف آب در این شهر به دلیل استفاده از کولرهای آبی 300 لیتر در ثانیه، افزایش پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه الگوی مصرف آب برای هر نفر روزانه ۱۵۰لیتر است ادامه داد: ۸۰درصد مصرف آب در بخش شستشو است بنابراین اگر به این نکته توجه شود که برای مصارفی مانند شستن خودرو و فرش از آب غیرشرب استفاده شود صرفهجویی قابل توجهی در مصرف آب را شاهد هستیم.
بختیاریفر افزود: با توجه به اهمیت آبرسانی به روستاها به دستور استاندار همدان ۳۳۰روستا نیز در دستورکار قرارگرفت و تا 3سال آینده به ۴۹۰روستا در استان همدان، آبرسانی میشود.
محدود بودن منابع آب و افزایش مصارف خانگی آب شهری به دلیل رشد جمعیت شهرنشینی و کاهش بارشها در سالهای اخیر تأمین آب مورد نیاز شهروندان در مناطق مختلف را با مشکلاتی روبهرو کرده است. بنابراین برای حفظ و صیانت از این نعمت خدادادی باید با استفاده از راهکارهای مدیریت و کنترل مصرف، میزان مصارف خانگی را کاهش داد که در این راستا میتوان از نقش رسانهها بهعنوان مهمترین ابزار استفاده کرد.
