|
فرسودگی یکی از مهمترین مسائل مربوط به فضای شهری بوده که در ایران مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است؛ بر اساس شاخصهای شورای عالی معماری و شهرسازی ایران توسط سازمان عمران و بهسازی شهری وزارت مسکن و شهرسازی شناسایی شده است، در حالیکه برآوردها حدود 5هزار و ۵۱۷ هکتار بافت فرسوده در استان همدان را نشان میدهد.
به دنبال این موضوع ایرنا با محمدرضا باباخانی، معاون بازآفرینی شهری اداره کل راه و شهرسازی همدان در رابطه با چگونگی آغاز طرح بازآفرینی شهری و اهداف و ابعاد این طرح به گفت وگو نشسته است که در ادامه میخوانید.
بازآفرینی شهری چگونه شکل گرفت و اهداف آن چه هست؟
سند راهبردی نوسازی و توانمندسازی بافت فرسوده و ناکارامد شهری یا همان سند بازآفرینی شهری در تاریخ ۲مهرماه ۱۳۹۳ با پیشنهاد وزارتخانههای راه و شهرسازی، وزارت کشور، سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری و شورای عالی استانها، تصویب شد تا نوسازی بافتهای فرسوده و احیا بافتهای تاریخی آغاز شود. ستاد ملی بازآفرینی به ریاست رئیسجمهور تشکیل میشود و ستاد استان نیز به ریاست استاندار و شهرستانی هم به ریاست فرماندار شکل میگیرد.
پس از ابلاغ سند و دستورات استانی، ستاد بازآفرینی استان همدان و شهرستانهای دهگانه راهاندازی شد. در تاریخ ۲۸دی ماه سال ۱۳۹۵، محدودههای بازآفرینی مراکز شهرستانهای استان تصویب شد و حالا ۹ مرکز شهرستان استان محدوده بازآفرینی دارند و تنها قروه درگزین که پس از این تاریخ به شهرستان تبدیل شده است محدوده بازآفرینی شهری ندارد.
محدوده بازآفرینی چه مزیتی نسبت به سایر محدودهها دارد؟
بازآفرینی شهری به معنای بازسازی و توسعه دوباره بخشهای شهری است که در آن فضاها، ساختمانها، خدمات عمومی و زیرساختها بهبود مییابد. بازآفرینی شهری 5زیرگونه دارد که شامل محدوده ناکارامد میانی ناهمگون، بافت فرسوده، بافت تاریخی، سکونتگاههای غیر رسمی و روستاهای الحاق شده به شهر میشود.
بر اساس بند الف ماده ۵۹ برنامه ششم توسعه همه ۲۴دستگاه عضو ستاد بازآفرینی شهری استان، موظفند که ۳۰ درصد از اعتبارات و منابع مالی خود را در محلات هدف بازآفرینی شهری هزینه کنند. با توجه به این بند وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور و شهرداریها مکلفند در طول برنامه نسبت به احیاء، بهسازی، نوسازی و مقاومسازی و بازآفرینی، سالانه دستکم ۲۷۰محله در قالب مطالعات مصوب ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار بر حسب گونههای مختلف (شامل ناکارامد- تاریخی- سکونتگاههای غیررسمی و حاشیهای) و ارتقاء دسترسی به خدمات و بهبود زیرساختها با رویکرد محله محور در چارچوب قوانین و مقررات اقدام کنند.
تسهیلات و اعتبارات مورد نیاز سهم دولت همه ساله با پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و هماهنگی شهرداریها به تصویب ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار میرسد و در قالب بودجه سنواتی پیشبینی میشود و در اختیار دستگاههای اجرایی مرتبط و شهرداریها قرار میگیرد.
برنامه عملیاتی در ۲ بخش نوسازی مسکن و تأمین خدمات و زیرساخت، در3 ماهه نخست اجرای قانون برنامه توسط وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور، سازمان، شورای عالی استانها و همه دستگاههای عضو ستاد ملی بازآفرینی شهری پایدار در سطح مدیریت ملی، استانی و شهری تهیه و تعهد و التزام به اجرای برنامههای بازآفرینی شهری خواهند داشت.
شرایط شهرهای استان در رابطه با بازآفرینی شهری چگونه است؟
باباخانی: با پیگیریهای انجام گرفته و بر اساس مصوبه کمیسیون ماده5، مصوبه محدوده بازآفرینی همه ۳۲ شهر استان همدان صادر شده است و مردم این ۳۲ شهر میتوانند از تسهیلات ارائه شده در این طرح برای نوسازی بافت فرسوده استفاده کننند.
دولت به شدت پیگیر نوسازی بافت فرسوده است، به طوری که بر اساس آخرین سرشماری نفوس مسکن در سال ۱۳۹۵، بیش از ۷۰هزار واحد مسکونی ناپایدار در سطح استان همدان شناسایی شده است که نزدیک به ۴۰ هزار واحد مسکونی آن در شهر همدان است.
همچنین براساس برنامه ششم توسعه، دولت موظف است به منظور کاهش آسیبپذیری سکونتگاههای روستایی (با هدف بهسازی و نوسازی مسکن روستایی) و همچنین تأمین مسکن برای اقشار کمدرآمد شهری (در شهرهای کوچک) منابع مالی و تسهیلات ارزان قیمت و زمین مورد نیاز را در قالب بودجه سنواتی در طول اجرای قانون برنامه تأمین و اقدامات لازم را از طریق بنیاد مسکن انقلاب اسلامی به عمل آورد.
همچنین در تهیه برنامه عملیاتی محدوده های تاریخی شهرها، سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری به دستگاههای موصوف اضافه میشود.
بازآفرینی شهری چه نقشی در جلوگیری از کاهش خسارات بلاهای طبیعی دارد؟
باباخانی: در باز آفرینی شهری اولویت نخست ما مسکن است؛ با نگاهی به گذشته در مییابیم که حوادثی همچون زلزله بم سبب شد در عرض چند ثانیه فاجعهای عظیم رخ دهد و تعداد زیادی از هموطنان خود را به دلیل استحکام کم واحدهای مسکونی از دست بدهیم.
آمار جانباختگان زلزله بم قابل توجه و زنگ خطر را به صدا درآورده است. از سوی دیگر با توجه به خصوصی بودن املاک محدوده بازآفرینی و همچنین شرایط اقتصادی، وزارت راه و شهرسازی تسهیلاتی را در اختیار متقاضیان قرار میدهد تا بدون دغدغه واحدهای خود را نوسازی کنند. با نوسازی واحدهای مسکونی سطح استحکام بناها افزایش و به دنبال آن آمار حوادث جانی بلاهای طبیعی کاهش مییابد.
چه تسهیلاتی در اختیار متقاضیان بازسازی واحدهای مسکونی در محدوده بازآفرینی قرار گرفته میشود؟
بستههای تشویقی شهرسازانه در کمیسیون ماده 5 تعریف شده است، به طوری که هر شهر استان یک بسته خاص دارد. مهمترین امتیازی که به متقاضیان داده میشود این است که در برخی از شهرها یک طبقه و در برخی از بلوک شهری ۲ طبقه مجوز افزایش ارتفاع تعلق میگیرد.
به طور متوسط در سطح کشور از هر واحد فرسوده، تعداد 3واحد مسکونی نوسازی شده تولید میشود، اما این آمار در برخی از شهرها به ازای هر واحد ۶ واحد نوسازی شده نیز میرسد.
عرض معابر در محدودههای بازآفرینی کم است که با اجرای طرح نوسازی، عامل تشویقی خوبی به مردم داده میشود تا علاوه بر نوسازی واحدهای خود و از بین رفتن واحدهای مسکونی ناپایدار، شرایط برای بازگشایی معابر فراهم شود.
از سوی دیگر دولت ۵۵۰ میلیون تومان تسهیلات نوسازی کم سود برای واحدهای مسکونی محدوده بازآفرینی شهری در نظر گرفته است که ۱۸۵میلیون تومان آن با سود صفر درصد و ۳۶۵ میلیون تومان آن با سود ۱۸درصد است.
کاهش زمان صدور پروانه ساختمانی از دیگر شرایطی هست که به متقاضیان داده شده تا خارج از نوبت پروانه ساخت خود را دریافت کنند. هزینه پروانه ساخت در شهر همدان دست کم ۵۰درصد و در شهرهای کوچک صد درصد تخفیف دارد.
مساحت محدوده بازآفرینی شهری استان چقدر است و تاکنون چه دستاوردی در این حوزه به دست آوردهاید؟
بر اساس مصوبه کمیسیون ماده 5 در سال ۱۴۰۰، همه ۳۲ شهر استان همدان مشمول طرح بازآفرینی شهری شد و محدوده این طرح از 4هزار و ۳۸۵ هکتار به 5هزار و ۵۱۷هکتار افزایش یافت.
10هزار واحد مسکونی در محدوده بازآفرینی همدان، از سال ۱۴۰۰ و زمان تصویب پیوستن همه شهرهای استان به طرح بازآفرینی شهری، پروانه ساخت گرفته است. واحدهای مسکونی در محدوده طرح بازآفرینی شهری در سال ۱۴۰۰ تعداد ۲هزار و ۳۵۵ واحد، در سال ۱۴۰۱ تعداد ۲هزار و ۱۷۷واحد و در سال ۱۴۰۲ تعداد 3هزار و ۲۵۹واحد مسکونی مجوز ساخت دریافت کردند.
از ابتدای امسال تاکنون نیز درخواست ساخت واحدهای مسکونی در محدوده بازآفرینی شهرهای استان افزایش یافته است و آمار نشان میدهد مردم استقبال خوبی از این طرح کردهاند.
صحبت پایانی؟
مردم نقش مهمی در اجرای سیاستهای بازآفرینی شهری دارند، زیراکه در این چنین مواردی مشارکت مردم بسیار مهم است، به خصوص اینکه به دلیل ریزدانگی این بافتها، تجمیع کردن پلاک ها جزو موضوعات مهم بازآفرینی محسوب میشود و امیدواریم مردم در کنار یکدیگر، سیاستهای بازآفرینی شهری را منجر به صدور پروانه کرده و آن را اجرایی کنند.
|
