|
دکتر شفیعی کدکنی در فراغ استاد اذکایی نوشت: با دریغ، استاد بیهمتای همدانی پرویز اذکایی روز گذشته از میان ما رفت.
اینکه فرهنگ ایران و عرصه پژوهشگریاش چه شخصیتی را از دست داد، بهتر است در کلام بزرگان فرهنگ و فرزندان تأثیرگذار وطن فهمیده شود.
یادی از ایشان در بخشهایی از یادداشت ایرج افشار درباره پژوهشگر بزرگِ تاریخ، جغرافیا و فرهنگ، پرویز اذکایی در کتاب گلگشت در وطن. رسانه فرهنگی شفیعی کدکنی . . در همدان یک راست به سراغ پرویز اذکایی رفتیم.
مرد میدان ادب و تحقیق در چند زمینه آنکه کتابی خوب و خواندنی و آموختنی و روشمند درباره بیرونی نوشته است. آنکه درباره رازی (محمد بن زکریا و بیرونی) جان میکند. آنکه فهرست پیش از «الفهرست» را نوشت. آنکه بر «فرمانروایان گمنام او» مرحوم دکتر غلامحسین صدیقی سکّه قبول زد. آنکه «تاریخنگاران» او در جهان ایرانشناسی آوازه درافگند.
آنکه کتابهای از درگزین تا کاشان و باباطاهرنامه را نوشته است. اذکایی جوان جوان بود که به او برخوردم. در فهرستنگاری کتابهای خطی کتابخانه ملّی ملک به مرحوم دانشپژوه و من مدد رسانید. در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران بود که چند سال به همکاری خود مرا مفتخر کرد.
با نوشتن مقالات پژوهشی در مجلههای جدّی توانایی علمی خود را بهتر نمود. مقداری عمده از پیشرفت اذکایی در مباحث تاریخ علم و تاریخ فکر و تاریخ فلسفه و جغرافیای تاریخی و تاریخ نواحی جبال حاصل یک تصادف و اتفاق خوبی است که برای همدان در سال ۱۳۵۶ روی داد و آن خریداری کتابخانه کمهمتای صلاح الدین عثمان هاشم سفیر عالم و متتبع سودانی بود. او چند سال در ایران سمت سفارت داشت.
او در دانشگاههای مصر و سوربن و مسکو درس خوانده بود. او فرانسه و آلمانی و انگلیسی و روسی را خوب میدانست. او کتابهای جغرافیای مسلمین تألیف کراچوفسکی و ترکستان تألیف بارتولد را به عربی ترجمه کرده بود. مجموعه کتابخانهاش در زمینه فلسفه و تاریخ و جغرافیای اسلامی از حیث در برگرفتن متون اصلی و مراجع اساسی و منابع السنه مختلفه کمنظیر است.
در آن سال دستور چنان رفت که این گنج کممانند برای شهر کنار الوند یعنی همدان (دانشگاه بوعلی) خریداری شود. صبح باز به دیدن گنجنامه رفتیم. گنجنامه کنار آبشاری و درهای است که راه نزدیکتر همدان به تویسرکان از عهد بابا آدم از آنجا میگذشته است. اکنون هم میگذرد. شهرداری کار خوبی کرده است که دو قطعه سنگ طبیعی آنجا گذارده و بر چهار گوشههای همسان دو کتیبه اصلی عهد هخامنشی ترجمه فارسی و انگلیسی کتیبهها را که به تحریر پرویز اذکایی است نقر کرده است. صص ۵۱-۵۰ .
|
