|
بازار خودرو ایران در آذرماه ۱۴۰۴ دوباره وارد فاز تند نوسان شده و روندی را تجربه میکند که شباهت زیادی به جهشهای ناگهانی دورههای قبل دارد. افزایش نرخ ارز، که در چند روز اخیر شدت گرفت، بهسرعت در قیمت اغلب خودروهای داخلی بازتاب پیدا کرد و عددهایی روی تابلوهای بازار نقش بست که تا همین چند هفته قبل کمتر کسی آن را محتمل میدانست. گزارشهای میدانی و خبرهای منتشرشده در رسانهها نیز این وضعیت را تأیید میکنند و از جهشهای ۱۰ تا ۳۰ میلیونی مدلهای پرفروش در 2روز گذشته حکایت دارند.
بررسی تغییرات تازه بازار نشان میدهد که پراید ۱۵۱ مدل ۱۴۰۴ ده میلیون تومان گران شده و به ۵۶۰میلیون تومان رسیده؛ اطلس دندهای در محدوده ۸۲۵ میلیون تومان معامله میشود و پژو ۲۰۷ در تیپهای مختلف بین ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان رشد داشته و به بازه یک میلیارد و ۵۰ تا یک میلیارد و ۴۳۰ میلیون تومان رسیده است. پارس، تارا، دناپلاس توربو، شاهین، رانا و کوییک نیز تقریبا بدون استثنا بین ۱۰ تا ۳۰ میلیون تومان افزایش قیمت را ثبت کردهاند. چنین رشد هماهنگی نشان میدهد که بازار نه بر پایه افزایش تقاضای واقعی، بلکه عمدتا بر اثر شوک ارزی و انتظارات تورمی واکنش نشان داده است؛ امری که پیش از این نیز بارها تجربه آن در بازار دیده شده بود و کارشناسان اقتصادی نسبت به پیوند مستقیم و غیرمنطقی بازار خودرو با دلار هشدار داده بودند.
مقایسه امروز قیمتها با اردیبهشت سالجاری تصویر روشنتری از عمق تغییرات ارائه میدهد. در اردیبهشت، بازار خودرو در وضعیتی نیمهخاموش و نسبتا آرام قرار داشت. نرخ ارز ثبات نسبی داشت، عرضه خودروسازان کمی بهبود یافته بود و بسیاری از فعالان بازار از کاهش تعداد واسطهگران سخن میگفتند. در آن دوره بخش زیادی از خودروهای داخلی بین 5 تا 15درصد ارزانتر از امروز معامله میشدند.
خودروهایی که اکنون حوالی یک میلیارد و 400میلیون تومان قیمت خوردهاند، در اردیبهشت، عموما در کانال یکمیلیارد و 200 تا یکمیلیارد و 300میلیون تومان قرار داشتند؛ و خودروهای اقتصادی که امروز به محدوده ۶۵۰ تا ۸۵۰میلیون تومان رسیدهاند، آن زمان عموما در بازه ۵۵۰ تا ۷۲۰میلیون تومان خرید و فروش میشدند.
به بیان دیگر، فاصله قیمتی قابلتوجهی در کمتر از 7ماه شکل گرفته و بازار دوباره بخش زیادی از کاهشهای بهاری را پس گرفته است.
کارشناسانی که در هفتههای گذشته در گفتوگو با رسانهها اظهارنظر کردهاند، چند عامل کلیدی را در جهش اخیر برجسته میکنند. نخستین عامل، رشد ناگهانی نرخ ارز و نبود چشمانداز روشن در سیاستهای ارزی است؛ مسألهای که به گفته یکی از تحلیلگران بازار، «فضای روانی ناپایداری ایجاد کرده که برای بازار خودرو حکم سوخت موشک دارد».
عامل مهم دیگر، کندی واردات خودرو و تأخیر در ترخیص برخی محمولههاست؛ موضوعی که چندبار در اظهارات مسئولان وزارت صمت نیز تأیید شده و موجب شده عرضه از کانال وارداتی نتواند نقشی در آرامسازی بازار ایفا کند. همچنین آمارهای تولید، که از کاهش تولید برخی مدلها نسبت به سال گذشته خبر میدهد، سبب شده سطح عرضه واقعی در سطحی پایینتر از نیاز بازار قرار گیرد.
در کنار این عوامل، نقش انتظارات تورمی در تحریک قیمتها بسیار برجسته است. بازار خودرو برخلاف بسیاری از بازارهای رسمی بیش از آنکه به دادههای واقعی واکنش دهد، تحت تأثیر برداشتها و نگرانیهای اقتصادی رفتار میکند. همین موضوع سبب شده بازار در مواقعی حتی با تغییرات کوچک نرخ ارز هم دچار نوسانات شدید شود. در روزهای اخیر نیز همین جریان روانی دوباره فعال شد و بازار را از فاز ثبات خارج کرد.
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند و نرخ ارز در کانال افزایشی باقی بماند، کارشناسان احتمال تداوم رشد قیمتها در هفتههای پیشرو را بالا میدانند. این احتمال بهویژه برای خودروهای پرفروش چون پژو ۲۰۷، تارا اتوماتیک و شاهین بیشتر است؛ زیرا هم تقاضای آنها از سوی مصرفکنندگان بالاست و هم عرضهشان نسبت به نیاز بازار محدودتر گزارش میشود. با این حال اگر دولت بتواند در حوزه واردات خودرو، عرضه داخلی و سیاستهای ارزی گشایشهایی ایجاد کند، احتمال تثبیت قیمتها وجود دارد؛ هرچند اکثر تحلیلگران معتقدند بازگشت بازار به قیمتهای اردیبهشت -حتی در صورت بهبود شرایط- بسیار بعید است.
در ادامه، جدول زیر تصویری کلی از قیمت امروز برخی خودروهای داخلی و مقایسه تقریبی آنها با قیمتهای اردیبهشت ۱۴۰۴ ارائه میدهد. ارقام اردیبهشت بر پایه میانگین معاملات آن دوره و دادههای آرشیوی بازار برآورد شده است.
|
