|
نخستین انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در راستای مشارکت عموم مردم در تعیین سرنوشت خویش، هفتم اسفندماه سال ۱۳۷۷ برگزار شد.
بنابر اصل یکصدم قانون اساسی شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان نهادی با هدفگذاری پیشبرد سریع برنامههای اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم ایجاد شده، با توجه به مقتضیات محلی، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان را مدنظر قرار داده و اعضای آن را مردم همان محل انتخاب میکنند.
از این منظر شوراهای شهر شبیه به مجالس قانونگذاری محلی هستند اما برخلاف تصور عموم که اصلیترین وظایف شوراها را انتخاب شهردار و دهیار و تصویب بودجه و نظارت بر عملکرد شهرداریها میدانند، این نهاد در واقع تسهیلگر توسعه از طریق جلب مشارکت عموم است.
اگرچه بر اساس مفاد قانون شهرداریها و نیز قانون تشکیلات شورای اسلامی کشوری، این نهاد یک مرجع تصمیمگیری و نظارتی محسوب شده و در این مورد دارای اختیارات وسیع است اما یکی از مشکلاتی که در بحث شوراها وجود دارد این است که شوراها درخصوص نهادهای خدماتی دیگر مانند شرکتهای آب، برق، فاضلاب و ... اعمال نظارتی ندارند و ایجاد هماهنگی و مدیریت یکپارچه یا حتی واحد شهری از مطالبات شوراها در ادوار مختلف بوده است.
قرائتی از حیطه وظایف و عملکرد شوراها وجود دارد که این مجموعه را «شورای شهر» و نه صرفا «شورای شهرداری» دانسته و خواستار دخالت و نظارت شورا در تمام شئون مرتبط با زندگی شهرنشینی است اما در عمل گاهی دیده شده که شهرداری شهرهای مختلف بر شورا سیطره پیدا کرده و در روند تصمیمگیری آن اعمال نفوذ میکنند.
با این وصف، حرکت نهاد شورا را در همدان میتوان رو به جلو تلقی کرد، در ادوار مختلف شاخص تحصیلات و تجربه کاری شورای شهر همدان روندی صعودی داشته و حاشیههای سیاسی و رفتارهای خارج از چارچوب وظایف و قوانین به حداقل رسیده است.
در شهر همدان همواره تعدادی از برگزیدگان مجلس و همچنین شورای شهر بر مبنای پایگاه رأی طیف موسوم به ارزشی انتخاب میشوند اما به سبب جو حاکم بر فضای انتخاباتی کشور در دوره اخیر تعدادی از اعضا از پایگاه رأی موسوم به اصلاحطلب و اعتدالی و همچنین مستقلها بودند و همین مسأله یکدستی نسبی شورای همدان با بافت سنتی قدرت را دچار اعوجاج کرد و تنشهایی را بهوجود آورد که قضاوت درباره مثبت یا منفی بودن آن مجالی فراخ میطلبد اما حداقل در یک مورد پیرامون مرخصی یکی از اعضا و جایگزینی عضو علیالبدل حاشیههای زیادی بهوجود آمد که وقت شورا را گرفت.
صبغه کارشناسی شورای همدان قابل قبول است
شورای پنجم شهر از افرادی با تحصیلات شهرسازی، معماری، ریاضی محض، ادبیات، مهندسی برق، تربیت بدنی، عمران و گرایشهای مختلف مدیریت تشکیل شده و با توجه به بهرهگیری از مشاوران و کارشناسان در حوزههای مختلف میتوان گفت که شاخص کارشناسی شورا بالاست و حتی رشتههای غیرمرتبط با امور شهری نیز منتخب مردم بوده در زمینه های فرهنگی، گردشگری، محیطزیست و تعاملات بینبخشی مفید به فایده تلقی میشوند.
با این وصف، اتصال شورا با مجموعههای علمی همچنان جای کار دارد و تلاشهایی که از ناحیه کمیسیون مطالعات برای اصلاح این آسیب در پیش گرفته شده نقطه شروعی برای رفع این مشکل بوده است.
با اندکی اغماض میتوان گفت که شورای شهر همدان در راستای علمیسازی سیاستگذاریهای شهری و اجرای پروژهها، رویه علمی را توسط مرکز مطالعات شورا نهادینه کرده است.
حل مشکلات مناطق و توانمندسازی حاشیههای شهر از جمله مواردی بوده که در این دوره مدنظر شورای شهر همدان قرار گرفته و در حوزه ساخت زیرساختهای فرهنگی و ورزشی اقدامات درخوری انجام شده اما ناهماهنگیهایی در حوزه انتخاب شهرداران مناطق و تفویض اختیارات وجود داشته که گاه اصطکاک بین شهرداری و شورا را رقم زده و سرعت این قبیل برنامهها را کم کرده است.
تحقق درآمدهای پایدار شهری در هزارتوی قوانین
بهرهمندی از کمکهای دولتی و درآمدهای پایدار برای تجهیز سیستم حملونقل عمومی و تسریع خدمات، یکی از موانع فرا روی شورای پنجم شهر همدان بوده است، با این وصف اما امکانات و زیرمجموعههای درآمدزایی هم در حوزه شهری وجود دارند که شهرداری متولی آنها یا حداقل سهامدار در آنهاست و در مقاطع مختلف سودآوری این مجموعهها دچار فراز و فرودهایی بوده است.
اتکای شهرداری به درآمدهایی از قبیل تراکم فروشی یا صدور پروانه و مجوزها همواره توسط منتقدان بهعنوان شهرفروشی مورد نقد واقع شده اما قوانین بالادستی همچنان دست شهرداریها را برای بهرهمندی از درآمدهای متنوعتر بسته و در این حوزه پیشنهاداتی از قبیل تشکیل سازمانها یا شرکتهای سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی منطبق با چارچوبهای بازرگانی گاهی بهعنوان یک پیشنهاد مطمح نظر بوده است.
کمک شورا در توسعه زیرساختهای گردشگری
در این حوزه شورا و شهرداری همدان اقدامات وسیعی را برای حمایت از سرمایهگذاران در ساخت زیرساختهای گردشگری انجام دادهاند که انصافا چهره همدان را دگرگون کرده و در بلندمدت میتواند درآمدهای قابل قبولی را برای شهر به ارمغان بیاورد.
ارتقای تجهیزات ایمنی مطابق با عمر مفید و استانداردهای معتبر و بهکارگیری نیروی انسانی در حوزه آتشنشانی و بازرسی ایمنی ساختمانها، در راستای عملکرد قوی و بههنگام در حوادث از جمله مواردی است که در هرگونه توسعه شهری باید مدنظر قرار گیرد و بهنظر میرسد که بهبود درآمدهای شهری همدان میتواند جایگاه این شاخص مهم را ارتقا دهد.
انباشت بدهی و اختصاص بیشتر اعتبارات به موارد جاری به جای عمرانی یکی دیگر از مشکلات شهرداریها و شوراهای همدان در ادوار مختلف بوده که در دوره اخیر تاکنون روندی کاهشی داشته و برای قضاوت دقیقتر باید تا پایان عمر شورا صبر کرد.
هوشمندسازی در همدان کند پیش رفته است
در حوزه فناوری اطلاعات و شهر الکترونیک کار کُند پیش رفته تا حدی که گذر از مرحله شهر الکترونیک و رسیدن به شهر هوشمند بسیار دور از دسترس مینماید؛ با این وصف گامهای قابل قبولی در این حوزهها برداشته شده که جا دارد در شرایط بحران کرونا تسریع شود و نخستین اقدامات در حوزه روزآوری و پاسخگویی هوشمند درگاههای خدماتی و سامانههای شهری همدان باشد.
وضعیت نظارت و مدیریت امور مالی در شورای همدان قابل قبول بوده و کمتر مواردی از تخلفات یا فسادهای مشابه شهرهای دیگر دیده شده است، با این وصف ایجاد خزانهداری کل پیشنیاز مدیریت یکپارچه است که بر این اساس سیاستهای مناطق شهرداری همگرا شود.
توزیع متوازن بودجه مدنظر شورا بوده است
در دوره پنجم انحراف خاصی از کدهای بودجهای سالانه توسط حسابرسان گزارش نشده است، هرچند بودجه شهرداری همدان در چند سال اخیر همواره انقباضی بوده و رشد نسبتا ناچیزی در حوزههای عمرانی را تجربه کرده و کندی ساخت مواردی از قبیل پارکینگهای عمومی یا پروژههای بزرگ از همین ناحیه است و از این منظر پارهای پیشنهادات برای بهرهمندی از اعتبارات دولتی کلانشهرها مطرح شده است.
بهسازی رینگ سوم و نقاط پیرامونی شهر همدان و ورودیها در چند سال اخیر سرعت یافته و در همین زمینه اقداماتی با هدف دستیابی به اعتبارات بزرگتر ملی، حتما باید با لحاظ داشتن موارد اجتماعی و مسائل جمعیتی باشد تا چنانکه همین روزها شاهد آن هستیم، تراکم شهرنشینی و سیستمهای حملونقل عمومی، رشد بیماری و آلودگی در شهری با شاخصههای تاریخی و فرهنگی را سببساز نشود، همدان را به اراک یا اهوازی دیگر بدل نکند.
همدان میتواند پایلوت شهر انسانمحور باشد
در راستای دستیابی به شهر انسانمحور، همدان هنوز با نقطه مطلوب فاصله دارد، هرچند پروژههای آرامسازی و پیادهراهسازی در همدان سر و گردنی از کلانشهرهای کشور جلوتر بوده و در جای خود مشکلاتی هم ایجاد کرده که باید بررسی و رفع شود.
سرمایهگذاری برای ساخت پارکینگهای عمومی و گذرهای روی سطح مکانیزه یک ضرورت است و کم بودن تعداد پیمانکاران تجاری و تبلیغاتی در این زمینه گاهی به سبب پارهای حساسیتهای خارج از حوزه شهری است که ضرورت ایجاد تعامل با نهادهای فرادستی و یک کاسه کردن سیاستها در این حوزه احساس میشود.
در دوره پنجم توجه به مسائل سیاسی و اختلافات جناحی به عملکرد شوراها در برخی شهرها آسیب رساند و در ارائه خدمات شهری مشکلاتی را بهوجود آورد اما همدان از این نظر وضع خیلی بدی نداشته و جز پارهای جدالهای لفظی خوشبختانه شاهد کنارهگیری، تعطیلی یا دستگیری اعضای شورا نبودهایم.
شورا و شهرداری برای پساکرونا برنامهریزی کنند
در مقطع پیش رو اتخاذ تدایبر لازم برای گذر از گردنه رکود محتمل بخش مسکن باید مدنظر سیاستگذاران بودجهای شورا و شهرداری باشد و از آنجا که مرکز مطالعات و پژوهشهای شورای شهر رویکرد خود را از کمیتهمحوری به نشستها، برنامهها و سمینارهای مرتبط با نیازهای شهری تغییر داده، جا دارد از نظرات نخبگان و فعالان شهر همدان در این زمینه استفاده شود.
اولویتبندی طرحهای سرمایهگذاری و انتخاب چند طرح مهم و زودبازده در راستای توسعه اقتصاد شهری پایدار، تعیین بازه زمانی و برنامه زمانبندی برای به نتیجه رساندن طرحهای منتخب و کم کردن ریسک سرمایهگذاران، حمایت قاطع و کامل اعضای شورا و مدیریت شهری برای تبدیل ظرفیتها و آغاز عملیات اجرایی و همچنین تصویب سیاستهای تشویقی برای سرمایهگذاران در همدان در راستای رونق اقتصادی دوران پساکرونا از مهمترین مباحثی است که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد تا مجموعه مدیریتشهری به سلامت از این گذرگاه سخت تاریخی عبور کنند.
درصورت عبور از محدودیتهای کرونا، پروژه فرهنگی آرامگاه بوعلی سینا، پیادهراه امام (ره)، تپه هگمتانه و آرامگاه باباطاهر، میتواند پایلوت گردشگری جاذب سفر در شهر باشد که باید بهسرعت فعال شده و از این ناحیه جایگزینی برای مضایق مالی دیگر ایجاد شود.
شیوع ویروس کرونا، اهمیت تحقق شهر الکترونیک را برای همگان بیش از پیش روشن ساخت، از سوی دیگر با اضافه شدن مفاهیمی چون قطع زنجیره انتقال و رعایت طرح فاصلهگذاری اجتماعی، برنامهریزان و مدیران در سطوح مختلف، چارهاندیشی برای کاهش مراجعه حضوری شهروندان به واحدهای مختلف اداری و خدماتی و انجام فعالیتهای مختلف بهصورت دورکاری را مدنظر قرار دادند و اقدامات خوبی در حوزه یاریرسانی به ستاد استانی مقابله با کرونا در حوزههایی از قبیل ضدعفونی معابر و فاصلهگذاری اجتماعی مدنظر قرار گرفت.
با این وصف در همین دوره، انتصاب 8 مدیر شهری و تخریب برخی بناهای دارای ارزش میراثی از جمله مواردی بوده که با انتقاداتی مواجه شده و از آن سو تحقق تعهد شهرداری در بحث آسفالتریزی با تمرکز بر مناطق محروم سیاستی بوده که باید تا رفع گلایههای شهروندان مناطق و محلات استمرار یابد.
جالیزسازی و پیادهروسازی و آرامسازی بنابر هدایت شورا در کاهش تصادفات پیاده نقش مؤثری داشته و همچنین لازم است سطح مشارکت محلات از طریق شوراهای اجتماعی محلات یا خانههای محله ارتقا یابد.
تکمیل طرحهای نیمهتمام با توجه به احتمال بروز موانع در تحقق بودجه مدنظر شورا باشد و در راستای فعالسازی ظرفیتهای تجاری یکبار برای همیشه برند شهر همدان با طراحی لوگویی که بر محصولات شهری، اماکن عمومی، فرودگاهها و پایانهها درج شود، مدنظر قرار گیرد.
معماری، فضا، مبلمان و المانهای شهری، تأثیر نورپردازی و استفاده از رنگ در سطح شهر از مهمترین فاکتورهای تأثیرگذار در ایجاد حس تعلق است و کارهایی از قبیل آنچه در مناسبتهایی مانند نیمه شعبان انجام شد، باید در سایر ایام سال استمرار یافته و برگزاری برنامههایی برای ارتقای نشاط شهری تقویت شود.
طراحی و اجرای المانهای ماندگار در سطح شهر با توجه به سابقه تاریخی و هویت اجتماعی شهر همدان، دارای ارزش و اهمیت بسیار است که انتظار میرود طراحی و اجرای این المانها با همکاری هنرمندان و کارشناسان سرعت پیدا کند.
|
