|
تاکنون واژه «شهر خلاق» به گوشتان خورده است؟ به نظر شما شهر خلاق چگونه تعریف شده و چه ویژگیهایی دارد؟
ایده شهر خلاق مبحثی جدید در حوزه مدیریت و برنامهریزی شهری است و بر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان تأکید دارد. فلسفه شهر خلاق این است که همیشه در یک شهر ظرفیتها و استعدادهای ویژهای وجود دارد که مدیریت شهری با پرورش آنها میتواند بر فرهنگ و اقتصاد آن شهر اثر مثبت گذاشته و موجب رونق آن شود. این ایده بر این باور استوار است که فرهنگ میتواند نقش مهمی در نوسازی شهر داشته و با استفاده از خلاقیت، موجبات رشد اقتصادی شهر را فراهم کند. در چنین شهری فرهنگ و خلاقیت همافزایی کرده و متمرکز با هم تلاش میکنند تا صنایع خلاق را ایجاد و تقویت کرده و به جذب سرمایه و رشد اقتصادی شهر بپردازند. بیش از 200 شهر در جهان توسط یونسکو به عنوان شهر خلاق ثبت شدهاند. اهمیت این موضوع شهری به اندازهای است که در سال 2003 دانشگاه اوزاکای ژاپن دانشکدهای با عنوان شهرهای خلاق تأسیس کرد.
در سال 2004 نیز یونسکو شبکه شهرهای خلاق را راهاندازی کرد که تاکنون شهرهای زیادی از سرتاسر جهان به آن پیوستهاند. از ایران نیز اصفهان و بندرعباس در بخش صنایعدستی و هنرهای مردمی، رشت در بخش خوراکشناسی و شیراز در بخش ادبیات به این شبکه پیوسته و به عنوان شهر خلاق ثبت شدهاند. همدان اما با اینکه ظرفیتهای فراوانی برای رشد دارد، گویی از این قافله عقب مانده است، درحالیکه در همدان نیز میتوانیم از این طریق گامهای مهمی را در مسیر رشد اقتصادی شهر برداریم.
در ابتدای امر باید شهر خلاق را به طور ویژه برای همدان تعریف کنیم. باید توجه داشت که صرف شهرخلاق شدن نباید مدنظر قرار گیرد بلکه باید ظرفیتشناسی صورت گرفته و ببینیم در همدان چه ظرفیتهایی برای این موضوع در اولویت است؟ درحالحاضر اتفاق نظری در این باره وجود نداشته و نظرات متعددی مطرح میگردد. به عنوان مثال عدهای معماری را به عنوان ظرفیتی برای شهر خلاق شدن همدان در نظر میگیرند و عدهای گردشگری آن را. عدهای موسیقی همدان مدنظرشان است و تعدادی نیز ادبیات آن؛ درحالیکه باید ظرفیتی را در نظر بگیریم که به نوعی شاخص همدان بوده و همدان در آن، سرآمد سایر شهرها باشد. اگر قرار باشد همدان را به عنوان شهر خلاق ثبت کنیم باید پس از ظرفیتسنجی، برای معرفی آن پس از ثبت نیز برنامه داشته باشیم. در سال 2018 همدان پایتخت گردشگری آسیا بود اما آیا توانست از این موقعیت بهرهبرداری لازم را داشته باشد؟ شهر خلاق یعنی اینکه همه سهیم باشند تا از ظرفیت موجود بهترین بهرهبرداری انجام شود. وقت آن است که مردم، مدیران، کارشناسان حوزههای مختلف و فعالان مدنی، همگی دست به دست هم داده و یکپارچه در این راستا تلاش کنیم.
همانطور که گفته شد فلسفه شهر خلاق این است که ما بتوانیم از پتانسیلهایی که در شهرمان داریم استفاده کنیم. شهر خلاق 3 پایه دارد: اقتصاد، فرهنگ و مکان.
بنابراین ابتدا باید بر اساس این 3 مؤلفه هرآنچه ظرفیت داریم را مشخص کرده و میزان سهم هر ظرفیت در شهر را به جهت عمومیت و مردمی بودن آن تعیین کنیم. یعنی باید ببینیم ظرفیت معینشده از منظر جغرافیایی و اقتصادی چه جمعیتی را پوشش میدهد و از نظر فرهنگی مردم همدان تا چه اندازه با آن مأنوس هستند. به عنوان مثال اگر ظرفیتی مانند گردشگری همدان را در نظر بگیریم باید ببینیم چند مکان گردشگری و آثار تاریخی داریم؟ فرهنگ مردم همدان تا چه اندازه به تاریخ و تمدن و گردشگری اهمیت میدهد؟ و چقدر از اقتصاد شهر وابسته به این ظرفیت است؟
بر اساس این ظرفیتسنجی، اگر به گردشگری رتبه خوبی میدهیم در آنصورت باید به دنبال ثبت همدان به عنوان شهر خلاق گردشگری باشیم اما آنچه از این ثبت مهمتر است این است که باید به سمتی برویم که با این ظرفیت ثبت شده، فرهنگ و اقتصاد شهر را پویا و فعال کنیم. به عبارت دیگر نتیجه ثبت همدان به عنوان شهر خلاق باید این باشد که از راه آموزش بر روی فرهنگ و اقتصاد کار کرده و دامنه گسترش این فضا را عمومیتر کنیم تا بتوانیم اقتصاد گردشگری همدان را نیز ارتقا دهیم که در پی آن میتوانیم به اشتغالزایی نیز کمک بسزایی کنیم.
|
