|
بیش از یک هفته از تخریب پرسر و صدای مدرسه تاریخی«ظفر» در همدان نگذشته که یک خانه تاریخی دیگر را در این شهر تخریب کردند.
خانه شیری که به دوره پهلوی نسبت داده شده است، درحالی که مراحل ثبت در فهرست آثار ملی را میگذراند، تخریب شد.
حدود 2 هفته پیش، همین سناریو در مدرسه تاریخی «ظفر» اجرا شد؛ مدرسهای باقیمانده از دوره پهلوی دوم که پرونده ثبتی آن تدوین شده بود و روند اداری برای ثبت در فهرست آثار ملی کشور را میگذراند، اما شبانه تخریب شد. شهرداری، مالک را مقصر دانسته که بدون مجوز دست به تخریب این مدرسه زده است.
شورای شهر همدان هم جلسهای تشکیل داد تا از تکرار این اتفاق جلوگیری شود، اما هنوز جوهر این حرفها خشک نشده که یک خانه تاریخی دیگر در این شهر تخریب شد.
این خانه در خیابان جهاننمای همدان واقع شده بود و یکی از عمارتهای تاریخی 70ساله بود. خانه سرپا بود و هیچ مشکلی نداشت و درحال ثبت بود.
خیلی از خانههایی که ۲۰سال از عمر ساختشان گذشته است، به خاطر ضعفهایی که در سازمان نظاممهندسی و شهرداری برای نظارت وجود داشته، اکنون کلنگی شدهاند و جزو بافت فرسوده حساب میشوند، پس برای «رفع خطر» با لودر باید آنها را هم تخریب کرد.
نمیشود با عنوان و بهانه «رفع خطر»، تاریخ شهر را قربانی کنیم. متاسفانه این روزها فرهنگ و تاریخ، قربانی بساز و بفروشها میشود و عامل اصلی شهرداری است. اگر شهرداری اجازه ندهد هرگز این اتفاق نمیافتد.
در دهه ۸۰ یکسری استعلام گرفته میشد برای اینکه نشان دهند فلان خانه واجد ارزش تاریخی نیست، مثل استعلامی که برای عمارت«نورمهال» گرفته شد.
از سال 1399 به بعد حدود ۱۸۰پرونده ثبتی از همدان به تهران رفته، خانههای واجد ارزش و تاریخی شناسایی شده، پرونده ثبتی تشکیل شده و به تهران فرستاده شده است. از بین آنها دهها پرونده ثبت شده است، اما چرا اعلام نمیکنند، نمیدانم.
میراثفرهنگی موظف است خانهها و آثار تاریخی را که ثبت میشود اعلام کند، باید نامههایی که از سال 1399 و حتی قبل از آن به شهرداری داده شده، لغو شود. اعتبار این نامهها یک ماه است، چطور میشود استعلامهای شهرداری درباره خانهها و بناهای تاریخی یک دهه اعتبار دارد، اما اگر یک شهروند برای ساخت و هر کار دیگری از شهرداری استعلام بگیرد، فقط بین یک تا 6 ماه اعتبار دارد!؟ شاید برخی از عوامل دست به یکی کردهاند آنچه را از میراثفرهنگی باقی مانده است را تخریب کنند.
ظاهراً این اتفاق زنجیرهای رخ میدهد. 2هفته قبل که بنای مدرسه «ظفر» تخریب شد، اعضای شورای شهر نشست فوقالعادهای تشکیل دادند که جلوی ساختوسازها گرفته شود. حال، این پرسش مطرح است که وقتی شورای شهر، شهرداری و میراثفرهنگی دور یک میز نشسته و بعد از تخریب یک اثر تاریخی جلسه فوقالعاده تشکیل دادهاند که این مسائل پیش نیاید، چرا دوباره این اتفاق در همدان تکرار شده است؟
صاحب محمدیانمنصور، نویسنده کتاب خانههای تاریخی همدان درباره ارزش خانه شیری چنین گفته است: این خانه-باغ در خیابان جهاد و در شمال خانه حاج علیآقا شیری (محل فعلی مرکز تجاری میلاد) واقع شده است و بر اساس اطلاعات موجود، از خانهباغهای دوره پهلوی است و به خانواده شیری تعلق داشته که به دلیل اقامت شیری در آن، به خانه دکتر شیری معروف است.
این خانه جزو بناهای گونه برونگرای پهلوی است و در مجاورت خیابان قرارگرفته و از این لحاظ کاملاً همسان با خانه حاج تقی ایرانی (مدرسه مائده) و عمارت جنانی است و پلان آن نیز شباهت فراوانی به پلان خانه حاج علیآقا شیری دارد.
این نوع معماری برونگرا در این دوره خاص تحتتأثیر معماری غربی شکل گرفته و رواج یافته است. فضاهای اصلی این بنا در جبهه شرقی، جنوبی و غربی قرارگرفته است، اما جهتگیری اصلی خانه به سمت جنوب با ۲درجه چرخش به سمت غرب است و همانند سایر خانههای دوره پهلوی انطباق کاملی با الگوی اقلیمی معماری ایرانی ندارد. این بنا دارای بالکن ستوندار شکل با سرستونهای کرنتی در جبهه جنوبی و غربی است.
همانطور که در فصل نخست، در خصوص ویژگیهای گونه برونگرای پهلوی گفته شد، در این بنا شاهد شکلگیری راهرو بهصورت خطی و سقف شیروانی هستیم که از ویژگیهای گونه برونگرای پهلوی است. زیرزمین بنا ساختار سنتیتری دارد و کاربری فضاها و تکنیکهای معماری بیشتر منطبق با معماری اواخر قاجار است. در زیرزمین هنوز بقایای یک تنور پخت نان دیده میشود..
|
