|
طبق آمار ۳۱۶ هزار هکتار باغ انگور در کشور وجود دارد که میانگین برداشت آن ۱۵تُن در هکتار و از این میزان سطح زیر کشت ۲۱هزار و ۵۳۹ هکتار معادل 8/6درصد باغ انگور در استان همدان واقع شده که میزان تولید سالانه آن ۴۰۴ هزار و ۶۳۱ تُن معادل 6/10 درصد از تولید کشوری با میانگین تولید ۱۹تُن در هکتار است؛ در حالیکه میانگین تولید انگور در ملایر ۲۳تُن در هکتار است و بالاتر از میانگین کشوری و استانی قرار دارد.
از سویی سرانه تولید انگور در استان همدان ۲۳۷کیلوگرم است و از نظر سطح زیرکشت و تولید در رتبه نخست محصولات باغی استان قرار دارد و حدود ۵۳ درصد از تولیدات باغی را به خود اختصاص داده است.
در حال حاضر بیش از ۱۵رقم انگور در تاکستانهای ملایر تولید میشود که رقم اصلی آن با ۸۵درصد سطح زیر کشت، رقم انگور بیدانه سفید است و انگور بیدانه قرمز، صاحبی، شاهانی، خلیلی، لعل، یاقوتی، عسگری، 60عروس و انگور سیاه از دیگر رقمهای انگور در شهر جهانی انگور است.
انگور ثبت جهانی شده ملایر در کنار تمامی ظرفیتها و شاخصههای بارز این دیار امروز یکی از پیشرانهای اصلی توسعه این شهرستان به شمار میرود که حدود ۶ سال بر بام تاکداری دنیا تکیه زده است.
در کنار ظرفیتهای بالقوه انگور، اما موانع و مشکلاتی در مسیر این محصول اقتصادی و استراتژیک جهان شهر ملایر است که امروز باغداران و صاحبان تاکستانهای زرخیز را دغدغهمند کرده، دغدغه برای حفظ و حراست از حدود ۱۲هزار هکتار باغ انگور که عنواندار جهان است.
محمد غفاری از باغداران ملایری است که در سالهای ۱۳۹۲ و ۱۳۹۵ به عنوان باغدار نمونه شناخته شده و در حال حاضر ۲هکتار باغ داربستی دارد که علاوه بر 11رقم انگور سنتی ملایر، ۱۵رقم سرشاخهکاری نیز وسط ایستگاه تحقیقات انگور شهرستان ملایر در باغ او کشت شده است.
او هر سال حدود ۷۰ تا ۸۰تن انگور از هر هکتار باغش برداشت میکند و این میزان برداشت محصول را به برکت اجرای فراز و داربستی باغ خود میداند که از سرما و آفت مصون نگه میدارد.
این در حالیاست که به گفته غفاری؛ بیش از ۹۰ درصد باغهای ملایر در اثر سرمازدگی سال گذشته دچار سرمازدگی شدند و به باغهای داربستی کمترین خسارت وارد شد و کشاورزان باید رویکرد خود را در این حوزه تغییر دهند.
طرح فراز؛ ناجی انگور
وی کیفیت بالای محصولات را از دیگر مزایای داربستی بودن باغ عنوان میکند و میگوید: فروش محصول همواره یکی از چالشهای جدی باغداران ملایری بوده و از زمانی که یاد دارم، هیچ وقت نتوانستیم برای محصول خود قیمت تعیین کنیم.
اما ایران به واسطه حمایتهای دولت و برنامههای راهبردی، سال ۹۷ موفق شد عنوان جهانی را در این محصول راهبردی کسب کند و نظام تولید انگور دره جوزان ملایر در استان همدان به عنوان نخستین محصول کشاورزی جمهوری اسلامی در سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی ملل متحد(فائو) به ثبت رسید.
انگور نیازمند ایجاد صنایع تبدیلی است
مدیرعامل شرکت تعاونی باغداران ملایر در عین حال نبود صنایع تبدیلی را از یکی مشکلات حوزه انگور ملایر میداند و میگوید: با توجه به کیفیت و ارزش بالای غذایی انگور ملایر، اگر صنایع تبدیلی در این شهرستان ایجاد شود، چندین فرآورده میتوانیم از انگور تولید و روانه بازار کنیم که ارزش افزوده بالایی را هم برای کشاورز دارد.
احمد غیاثوند ادامه داد: با توجه به اینکه انگور ملایر تکرقمی و بیدانه سفید است و باغداران ما خردادماه نیاز به پول دارند، باید ارقام جدید تازهخوری پرورش داده و جایگزین کنیم.
به گفته وی؛ باغداران همچنان مشکل تأمین نهادهها را دارند و نهادههایی همچون کود فسفاته و کربنات پتاسیم باید به موقع به دست کشاورز برسد.
حدود ۷۵درصد از انگور تولید شده در شهرستان ملایر به بیش از ۵۰هزار تُن انواع کشمش تیزابی، آفتابی و گوگردی تبدیل میشود، حدود ۶درصد از انگور تولیدی ملایر به 3هزار و ۳۹۰ تُن کشمش سایهخشک، 7درصد به 3هزار و ۹۵۵تُن شیره انگور، یک درصد به ۲هزار و ۲۶۰تُن آبغوره و ۲درصد معادل 4هزار و ۵۲۰ تُن به سرکه، شربت، باسلق و سایر مشتقات انگور تبدیل میشود و ۱۰درصد انگور تولیدی این شهرستان معادل ۲۲ هزار و ۶۰۰ تُن به صورت تازهخوری و ارایه در بازار مصرف میشود.
زنجره مو؛ باغهای انگور را تهدید میکند
به گفته مدیر اداره جهاد کشاورزی ملایر، با وجود منابع آبی فراوان که در اختیار بهرهبرداران این شهرستان قرار دارد، حدود ۲۲هزار هکتار انواع محصولات باغی در ملایر وجود دارد که از این میزان حدود ۱۲هزار هکتار آن باغ انگور است و ۱۵هزار بهرهبردار باغی از این طریق امرار معاش میکنند.
آنچه حائز اهمیت است، حفظ میراث کشاورزی فائو در ملایر است، میراثی که در کنار خشکسالیهای پیدرپی، آفت زنجره مو، کمبود یا گرانی سموم کشاورزی و سرمازدگی هم هر از گاهی دفتر رنج باغداران را خاکستری میکند.
عضو شورای اسلامی روستای جوزان ملایر آفت «زنجره مو» یا جیرجیرک را تهدیدی جدی برای تاکستانها میداند که باید به موقع علاج شود.
ابوالفضل احمدی با بیان اینکه منطقه جوزان یک منطقه حاصلخیز و کشاورزی آن باغداری و تک محصولی است، ادامه داد: در سالهای اخیر به واسطه کمبود بارشها و پایین رفتن سطح آب قناتها، کشاورزان با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکنند.
وی خواستار حمایت جدی مسئولان در اجرای جدولگذاری و لولهگذاری باغها و لایروبی قناتها شد و تأکید کرد: برای حفظ و نگهداری تاکستانهای ملایر به عنوان یک قطب مهم اقتصادی، نیاز است مسئولان توجه ویژهای به کشاورزان برای از بین بردن زنجره مو داشته باشند.
به گفته عضو شورای اسلامی روستای جوزان؛ زنجره یا جیرجیرک در تیرماه خودش را نشان میدهد و 4 یا 5سال در خاک پرورش پیدا میکند و ماه چهارم یا پنجم تابستان کل موهای انگور را به حالت زیپی از بین میبرد.
احمدی اضافه کرد: اگر زدن شاخ و برگ اضافی به موقع انجام نشود، تا 4سال زمان میبرد که جیرجیرک از خاک بیرون بیاید و چنانچه زنجره مو به موقع از بین نرود، به ریشه مو میچسبد و تمام املاح و مواد معدنی خاک را جذب خود میکند؛ تا آخر که مو خشک میشود و کشاورز هم دستش به جایی بند نیست.
این باغدار ملایری یادآور شد: زنجره مو با شخم عمیق، یخبندان زمستانی و سرمای شدید از بین میرود، در حالیکه در سالهای اخیر با کمبود بارشها و کاهش سرمای زمستانه، این آفت رشد زیادی در باغهای انگور داشت.
|
