|
در هر جایی که نامِ همدان به زبان میآید چه هگمتانه مادی یا اکباتان اشکانی یا هر چیز دیگری، نامِ «الوند» نیز در کنار آن است، در واقع جایگاه الوند بهگونهای است که سبب شده تا این شهر شکل بگیرد، یعنی وابستگی و پیوستگی که بین الوند و شهر همدان وجود دارد از دوره مادها ظاهر شده و بروز پیدا کرده است.
سال ۲۲۴ پیش از میلاد امپراطوری اشکانیها آغاز شده، اما زمان زیادی طول میکشد که اشکانیها بتوانند به غرب ایران نفوذ کرده و بینالنهرین را فتح کنند، برای نخستین بار «مهرداد الوند» حدود ۲۲۰۰ سال پیش یعنی در سال ۱۴۱ پیش از میلاد همدان و بینالنهرین را فتح میکند که از این زمان به بعد اشکانیان به همدان مسلط میشوند.
از نگاه کارشناسان و باستانشناسان یکی از فاکتورهای اصلی انتخاب شهر همدان به عنوان پایتختِ مادها را «رشتهکوه الوند» است.
الوند دو کتیبه هخامنشی دارد، یعنی آن محوطه یک منطقه مهم استراتژیک برای عبور به سمت جنوب ایران و جنوب غرب ایران است، اتفاقی که در دورههای دیگر نیز اهمیت خود را حفظ میکند، چون مسیر این تاریخگردی به سمت تویسرکان سرازیر میشود و یک راه نیز از ملایر به سمت فلات مرکزی میرود، راهِ دیگر نیز از سمت اسدآباد همدان وارد دشت گودین و سمت غرب و بینالنهرین میشود که این نشاندهندهی اهمیت ارتباط همدان از طریق گودین است که در واقع به نوعی بخشی از مسیرهای راه شاهی بوده است.
هنوز رشتهکوه الوند از نظر باستانشناسی به درستی مطالعه و بررسی نشده است، فقط تخریبهایی در آن رخ داده است، چند سال پیش نخستین نقش برجسته که توسط «عباس نوروزی جم» شناسایی شده بود، نشان داد که همدان نیز نقش برجسته دارد، اما ما از آن چیزی نمیدانستیم.
این روزها دومین نقش برجسته در همدان کشف شده است و پس از بررسی مشخص شده است که آن نقش برجسته، در واقع یک الگوست که شباهتِ زیادی به نقش برجسته هرکول در بیستون دارد، اما متأسفانه سرمایش و گرمایش هوا در طول سالها به مرور سبب فرسایش و از بین رفتن کیفیت این اثر تاریخی شده است.
در مستندات باستانشناسان همدانی آمده است که دورهی اشکانی تنها دورهای است که این نوع از نقشها به این شکل وجود دارد و در اصل تکرار شدهاند، مانند تنگهی «سروکهای دو و چهار» در منطقه خوزستان که نقشهای تیپیک این دوره را در خود دارد یا در «رباط ماهی» یا «موزه شوش» که این نقشها از دورهی سلوکی باقی ماندهاند.
با توجه به این تصویر، هنر تحت تأثیر هنر هلنی است، یعنی تنها دورهای که هنر هلنی و تأثیرات آن را در دورهی اشکانی داریم، آن برای ما محرز و یک الگوست که میتوان گفت احتمالا نمونهی تصویر «قله یخچال» نیز از همین اثر الگوبرداری شده است، نقشی کاملتر با جزئیاتِ دقیقتر و در ابعاد بزرگتر نسبت به نقش برجسته کوه قله یخچال.
آنچه مطرح میشود این است که تکمیل پرونده ثبتی این اثر تاریخی انجام شده است و درخواست ثبت این نقش برجسته به میراث فرهنگی داده شده است، با تکمیل پرونده کارها انجام شده و قرار بوده تا با اضافه شدن طرحی به آن، کارهای ثبت اثر نیز انجام شوند، اما تاکنون برای حفاظت از این اثر کاری انجام نشده است.
|
