|
پس از روی کار آمدن دولت سیزدهم، یکی از مصادیقی که تغییر آن بهخصوص در حوزه اقتصادی پیشبینی میشد، جایگزین شدن یارانه ارز 4 هزار و200 تومانی دولت(دوازدهم) برای کالاهای اساسی با پرداخت یارانه این کالاها بهصورت نقدی به مردم بوده است.
گفتنی است که اینگونه یارانهها همواره ایجاد فساد و رانت کرده و از سوی دیگر کاهش قیمت یک کالا در کشور با یارانههای دولتی، موجب افزایش قاچاق و خروج غیرقانونی کالای مذکور از کشور خواهد شد. از سوی دیگر خروج غیرقانونی این نوع کالاها موجب کمبود آن در کشور شده و همین مسأله زمینه افزایش قیمت آنها را با وجود اختصاص یارانه دولتی موجب میشود.
مجلس یازدهم که در زمان دولت دوازدهم به عنوان منتقد یارانه ارز 4 هزار و200 تومانی به حساب میآمد، حال با همکاری دولت سیزدهم قصد در حذف و جایگزین کردن آن دارد. در واکنش به این مسأله برخی از منتقدان این طرح بر این باور هستند که حذف ارز 4 هزار و200 تومانی موجب افزایش تورم میشود و در شرایط اقتصادی و معیشتیِ کنونی این مسأله به صلاح نخواهد بود.
حذف ارز 4200 تومانی
موجب کاهش قیمتها میشود
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی روز گذشته در گفتوگویی با اشاره به طرح پیشنهادی برای اختصاص کارت اعتباری به جای یارانه ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی گفت که ادامه مسیر اختصاص ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی به صلاح کشور نیست و نتیجهای جز ایجاد رانت و فساد، توقف تولید، قاچاق کالای اساسی به خارج از کشور و افزایش سرانه مصرف ندارد.
محمدرضا پورابراهیمی با بیان اینکه روش تخصیص ارز به واردات روش درستی نیست، افزود: بهطور متوسط سالیانه ۱۵میلیارد دلار منابع ارزی کشور برای کالاهای اساسی تخصیص داده میشود. این یعنی در طول این سالها حدود ۴۰۰ الی ۵۰۰ هزار میلیارد تومان با میانگین ۱۰هزار تومانی ما به التفاوت کالای اساسی به دست مردم نرسیده است. با توجه به اینکه ادامه این روند به صلاح کشور نیست، موضوع تعیین روش جایگزینی به جای ارائه ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی و انتفاع نداشتن مردم مطرح شد، اما نتوانستم با دولت به توافق لازم برسیم و دولت نپذیرفت؛ متأسفانه مافیای واردات در کشور با اعمال نفوذ و ترساندن مسئولان ارشد نظام، اجازه عملیاتی شدن این کار را نداد.
وی درباره احتمال افزایش تورم با حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی گفت: اکنون گرانی رخ داده که نمونه بارز آن در قیمت مرغ است. مثلاً میتوان هر کیلو مرغ را به نرخ 5/1 دلار و یا یک و هشتدهم دلار وارد کرد که حتی با فرض قیمت هر کیلو مرغ به نرخ 2 دلار آن هم با ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی باید قیمت هر کیلو گوشت مرغ 10 هزار تومان باشد که اینطور نیست. همین الان مردم گوشت مرغ را در بازار با نرخهای دیگری تهیه میکنند.
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس افزود: مردم به نرخ بازار آزاد خرید میکنند، بنابراین حتی میتوان گفت که با حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی قیمتها هم کاهش پیدا میکند. در حالحاضر بنا بر گزارش رسمی بانک مرکزی در سالهای اخیر نرخ تورم کالای اساسی از نرخ تورم کالای غیراساسی بالاتر است که این برای کشور فاجعه است، یعنی ما ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی میدهیم، اما مردم متحمل تورم میشوند.
پورابراهیمی در پایان افزود: برخی معتقدند که با حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی، تورم ایجاد میشود، اما اکنون قیمتها به اندازه نرخ تورم افزایش پیدا کرده و حتی به سقف افزایش هم رسیده است، البته در برخی از کالاها امکان ایجاد تغییرات است. ما درمجموع با روش جایگزینی ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی نگرانی جدی نداریم.
آیا یارانه نقدی جایگزین مناسبی برای یارانه ارز 4200 است؟
در رابطه با این که اختصاص یارانه به برخی از کالاها زمینه افزایش رانت و قاچاق را فراهم میکند، شکی نیست. با اینحال میتوان گفت که این طرح (اختصاص یارانه ارز 4هزار و۲۰۰ تومانی به کالاهای اساسی) بهصورت مقطعی و در برخی از شرایط میتواند تأثیرگذار باشد. با اینحال میتوان گفت که در این مدت طرح مذکور کارآیی خود را از دست داده و معایب ادامه آن بیشتر از محاسن آن است.
با اینحال توقع تغییر نکردن و یا حتی کاهش قیمت کالای موردنظر پس از حذف ارز 4هزار و۲۰۰ تومانی، دور از واقعیت است. همانطور که حمیدرضا حاجیبابایی، رئیس کمیسیون برنامهوبودجه مجلس دیماه سال گذشته درخصوص حذف ارز 4 هزار و200 تومانی گفته بود که این مسأله بر تورم تأثیرگذار خواهد بود.
البته برخی از کارشناسان اقتصادی نزدیک به جریان اصولگرا بر این اعتقاد هستند که آزادسازی نرخ ارز(حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی) تأثیر مثبتی در ایجاد شغل و برخی از شاخصهای اقتصادی خواهد داشت.
در رابطه با پرداخت یارانه نقدی نیز برخی از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که علاوه بر افزایش تورم به دلیل حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی، پرداخت یارانه نقدی به مردم هم موجب تشدید افزایش نرخ تورم میشود. از سوی دیگر برخی از کارشناسان همچون رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس بر این باور هستند که قیمتها به اندازه نرخ تورم افزایش پیدا کرده و حذف ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی و پرداخت یارانه نقدی تأثیر زیادی در افزایش تورم نخواهد داشت.
فارغ از اینکه جایگزین کردن ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی با یارانه نقدی از نظر اقتصادی توجیه دارد یا خیر، باید گفت که نحوه اجرای طرح یارانه نقدی حایز اهمیت است.
نسبت به وعدههای سید ابراهیم رئیسی در زمان انتخابات مبنی بر پرداخت یارانه 150 و 200 هزار تومانی به دهکهای اول تا پنجم، گمانهزنی کردهاند که یارانه موردنظر رئیسی ۸۰۰ تا۶۰۰ هزار تومانی خواهد بود.
از یکسو پرداخت یارانه نقدی احتمالاً شاخص تقاضا را بالا برده و درصورت افزایش ندادن شاخص عرضه، بهطورقطع افزایش قیمتها را به دنبال خواهد داشت. از سوی دیگر از آنجایی که در کشورمان در سالهای گذشته کاهش ارزش پول ملی را شاهد بودهایم و ادامه این روند نیز در سالهای آینده پیشبینی میشود، درصورت بهروز نشدن و افزایش پیدا نکردن مبلغ این یارانهها، هزینه حذف یارانه ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی در چند سال آینده بر دوش مردم خواهد افتاد. همان اتفاقی که در این چند سال در مورد یارانه 45 هزار و 500 تومانی دولت احمدینژاد افتاد. گفتنی است که با احتساب دلار هزار و 500 تومانی در آن زمان، ارزش یارانه نقدی 30 دلار بود، اما در حالحاضر ارزش یارانه نقدی 5/1 دلار است.
در نهایت میتوان گفت که اجرای طرح یارانه، با چالشهای فراوانی همراه است که میتوان گفت تبعات درست اجرا نشدن این طرح از وجود برخی رانتها و فسادها پیرامون ارز 4 هزار و۲۰۰ تومانی میتواند بیشتر بوده و تأثیر منفی در اقتصاد و معیشت مردم بگذارد.
|
