|
آنچه در این جلسه بیش از هر موضوع دیگری به چشم آمد، تغییر نگاه به حوزه ارتباطات بود. دیگر کسی از اینترنت صرفا بهعنوان ابزاری برای دسترسی به شبکههای اجتماعی یا ارتباطات روزمره سخن نمیگفت؛ بلکه همه سخنرانان، از مدیران اجرایی و نمایندگان مجلس گرفته تا فعالان بخش خصوصی و دانشگاهیان که در جلسهای دیگر بر بیان مشکلات و ارائه راهکارها متمرکز بودند، بر یک واقعیت مشترک تأکید داشتند و آن آینده اقتصاد، آموزش، گردشگری، خدمات عمومی و حتی مدیریت بحران، بر بستر زیرساختهای ارتباطی شکل خواهدگرفت، بود.
در همین چارچوب، بهرهبرداری از 101پروژه حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات با سرمایهگذاری بیش از 1100میلیارد تومان را باید فراتر از افتتاح چند پروژه عمرانی ارزیابی کرد. توسعه شبکه فیبر نوری، افزایش پوشش اینترنت روستایی، ارتقای ظرفیت شبکه انتقال و راهاندازی مرکز رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال، مجموعه اقداماتی هستند که اگر در کنار یکدیگر دیده شوند، میتوانند تصویری متفاوت از مسیر توسعه همدان ترسیم کنند.
یکی از مهمترین پیامهای این سفر، افتتاح مرکز رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال در پارک علم و فناوری همدان بود. هرچند این مرکز از نظر ابعاد فیزیکی پروژه بزرگی به نظر نمیرسد، اما از منظر اقتصادی میتواند آغازگر تحولی جدی باشد. تجربه کشورهای توسعهیافته نشان داده است ارزشآفرینی در اقتصاد امروز بیش از آنکه به صنایع سنتی وابسته باشد، به تولید دانش، نرمافزار، خدمات دیجیتال و فناوریهای نوین گره خورده است. از همین رو، راهاندازی چنین مرکزی را باید سرمایهگذاری بر آینده استان دانست، که در آن استارتاپها، شرکتهای دانشبنیان و کسبوکارهای نوآور، سهم بیشتری از تولید ثروت را بر عهده خواهندداشت.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز با تأکید بر همین نگاه، گفت که «توسعه زیرساختها شرط لازم است، اما کافی نیست» و باید از این ظرفیت برای رونق اقتصاد دیجیتال، تولید محتوا و توسعه خدمات نوآورانه استفاده شود. این جمله را میتوان مهمترین پیام اقتصادی سفر وزیر به همدان دانست. زیرا تجربه سالهای اخیر نشان داده است سرمایهگذاری در زیرساخت، زمانی به رشد اقتصادی منجر میشود که به خلق کسبوکار، اشتغال و ارزش افزوده بینجامد.
همدان از این منظر، ظرفیتهای قابل توجهی در اختیار دارد. وجود دانشگاههای معتبر، پارک علم و فناوری، نیروی انسانی متخصص، موقعیت جغرافیایی مناسب و نزدیکی به بازارهای غرب کشور، مزیتهایی هستند که میتوانند این استان را به یکی از قطبهای اقتصاد دیجیتال در منطقه تبدیل کنند. اما تحقق این هدف، تنها با افتتاح پروژهها ممکن نیست، بلکه نیازمند برنامهریزی، حمایت مستمر و ایجاد زیستبومی پویا برای فعالیت شرکتهای فناور است.
در نشست وزیر ارتباطات با فعالان حوزه فناوری اطلاعات، که پیش از شورای اداری برگزار شد، نیز همین دغدغهها با صراحت مطرح شد. دانشگاهیان از ضرورت ایجاد زیرساختهای پردازشی برای توسعه هوش مصنوعی سخن گفتند و تأکید کردند که بدون افزایش توان محاسباتی، امکان رقابت در این عرصه وجود ندارد. فعالان بخش خصوصی نیز خواستار اینترنت پایدار، کاهش بروکراسی، اصلاح مقررات، حمایت از شرکتهای نرمافزاری و توسعه زیرساختهای ابری شدند. مجموعه این مطالبات نشان میدهد مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال، بیش از هر چیز به ثبات زیرساخت و سیاستگذاری هوشمند وابسته است.
یکی دیگر از محورهای مهم مطرح شده در شورای اداری، توسعه ارتباطات روستایی بود. در سالهای گذشته، اینترنت در بسیاری از مناطق روستایی از یک امکان رفاهی به ضرورتی برای زندگی و کسبوکار تبدیل شده است. کشاورزی هوشمند، آموزش مجازی، سلامت الکترونیک، خدمات بانکی، فروش محصولات محلی و حتی گردشگری روستایی، همگی به کیفیت شبکه ارتباطی وابسته هستند. نزدیک شدن استان به پوشش 90درصدی اینترنت پرسرعت در روستاهای بالای 20خانوار، میتواند زمینه کاهش شکاف دیجیتالی میان شهر و روستا را فراهم کرده و یکی از موانع توسعه متوازن را مرتفع کند.
از سوی دیگر، توسعه فیبر نوری نیز از مهمترین پروژههایی است که آثار آن در سالهای آینده بیش از امروز نمایان خواهد شد. فیبر نوری فقط به معنای افزایش سرعت اینترنت نیست، بلکه زیرساخت اصلی خدمات هوشمند، آموزش مجازی، کسبوکارهای آنلاین، دولت الکترونیک و سرمایهگذاری در فناوریهای نوین به شمار میرود. هرچه این شبکه گستردهتر شود، هزینه فعالیت شرکتهای فناوری کاهش یافته و امکان جذب سرمایهگذاران جدید نیز افزایش خواهدیافت.
نکته قابل توجه دیگر، پیوند میان توسعه ارتباطات و حکمرانی دیجیتال بود، که در سخنان عباس کرکهآبادی، معاون توسعه مدیریت استانداری همدان نیز مورد تأکید قرار گرفت. به گفته کرکهآبادی، «دورکاری، ارائه خدمات غیرحضوری، مدیریت عملکرد مبتنی بر فناوری و دولت هوشمند، دیگر انتخاب نیستند، بلکه ضرورتی هستند که بدون توسعه زیرساختهای ارتباطی، امکان تحقق نخواهندداشت. تجربه بحرانهای سالهای اخیر نیز نشان داده است هرچه خدمات عمومی بیشتر بر بستر فناوری استوار باشند، تابآوری نظام اداری و اقتصادی کشور افزایش خواهد یافت.»
در کنار این ظرفیتها، برخی چالشها نیز از سوی نمایندگان مجلس و فعالان حوزه ارتباطات مطرح شد. مشکلات شرکت مخابرات، فرسودگی بخشی از تجهیزات، نارضایتی کارکنان، تأخیر در واگذاری خطوط تلفن ثابت و لزوم تقویت پوشش ارتباطی جادهها، از جمله موضوعاتی بود که نشان داد مسیر توسعه ارتباطات همچنان نیازمند سرمایهگذاری و اصلاحات ساختاری است. توسعه زیرساخت زمانی معنا پیدا میکند که کیفیت خدمات نیز همپای آن ارتقا یابد و مردم آثار آن را در زندگی روزمره خود احساس کنند.
شاید یکی از مهمترین نکات این سفر، همگرایی کمسابقه میان مسئولان، دانشگاهیان و بخش خصوصی بود. اگرچه هر یک از این گروهها از زاویهای متفاوت به موضوع نگاه میکردند، اما در یک نقطه اشتراک داشتند و آن این بوده که آینده همدان بدون اقتصاد دیجیتال قابل تصور نیست. از پیشنهاد تبدیل همدان به مرکز صادرات خدمات دیجیتال غرب کشور گرفته تا ایده توسعه گردشگری هوشمند، ایجاد زیرساخت هوش مصنوعی و حمایت از شرکتهای دانشبنیان، همگی نشان میدهد ظرفیتهای این استان فراتر از مرزهای یک اقتصاد سنتی است.
در چنین شرایطی، افتتاح ۱۰۱ پروژه ارتباطی را نباید پایان یک مسیر دانست، بلکه آغاز مرحلهای تازه است. مرحلهای که در آن، اینترنت دیگر تنها یک خدمت عمومی نیست، بلکه به موتور محرک تولید، اشتغال، سرمایهگذاری و بهرهوری تبدیل میشود. اگر توسعه زیرساختهای ارتباطی با حمایت از نوآوری، تقویت بخش خصوصی، رفع موانع سرمایهگذاری و شکلگیری بازارهای جدید دیجیتال همراه شود، همدان میتواند در سالهای آینده نه فقط در شاخصهای ارتباطی، بلکه در سهم اقتصاد دیجیتال کشور نیز جایگاهی متفاوت به دست آورد.
شاید سالها بعد، وقتی از نقطه آغاز تحول دیجیتال همدان سخن گفته شود، سفر وزیر ارتباطات و مجموعه تصمیمها، مطالبهها و پروژههایی که در این سفر مطرح شد، بهعنوان یکی از ایستگاههای مهم این مسیر به یاد آورده شود، که اگر با تداوم حمایت و اجرای دقیق برنامهها همراه باشد، میتواند توسعه استان را از الگوی سنتی عبور داده و همدان را به یکی از بازیگران جدی اقتصاد دیجیتال در غرب کشور تبدیل کند.
|
