|
روزهای پایانی اسفند انگار دیگر دست و دلمان به کارهای روزمره و همیشگی نمیرود. انگار دلمان میخواهد فقط خودمان را برای استقبال از بهار و جشن طبیعت آماده کنیم.
درختان هم کمکم از خواب زمستانی بیدار میشوند و این روزها میتوان جوانههای کوچک را که روی شاخههای خشکیده در حال جان گرفتن هستند، به چشم دید. جوانههایی که انگار نویدبخش زندگی هستند و یادآور این نکته که میتوان از میانه مرگ هم دوباره جوانه زد و به زندگی بازگشت!
حال و هوای بهار، حال و هوای زندگی است. سرشار از طراوت و سر سبزی و امید. به همین خاطر است که ما ایرانیها از دوران باستان آغاز سال نو را با بهار و تولد دوباره طبیعت جشن میگیریم و به استقبال سال تازه میرویم. جشنهایی که با آداب و رسوم پسندیدهای همچون دید و بازدید عید همراه است و سر زدن به بزرگترها و اقوام و دوستانی که شاید در طول سال کمتر آنها را ببینیم و از احوالشان با خبر باشیم از برکات نوروز و مراسمهای خاص آن است.همین دید وبازدیدها، خانهتکانیها ورفتو روبها وتغییراتی هرچند کوچک درخانه و زندگیمان میتواند برای ما امیدبخش وشورآفرین باشد وحال وهوای دلمان راخوب کند، بهخصوص اینکه ایام عید وچیدن سفرههای هفت سین و عیدی گرفتن و عیدی دادن بخش مهمی از بهترین خاطرات دوران کودکی ما را تشکیل میدهد و همین آداب و رسوم زیباترین آثار را در شکلگیری شخصیت وروحیه دادن به کودکان و نوجوانان بهعهده دارد. درواقع نوروز و آداب و رسوم آن یکی از بارزترین بخشهای فرهنگ ایرانی است که بعد از ورود اسلام به ایران هم با صحه گذاشتن و تأیید رسول گرامی اسلام همراه بود و همین آمیخته شدن آداب و رسوم ایرانی با توصیههای اسلامی منجر به ماندگاری این آداب و رسوم برای هزاران سال در ایران شد. همچنانکه آداب و رسوم نوروز در برخی کشورهای همسایه هم همچنان وجود دارد و از بین رفتن مرزهای جغرافیایی ایران بزرگ در طول تاریخ موجب نشده تا مردم تاجیک و ترکمن و افغان جشن باستانی نوروز ایرانی را برگزار نکنند و پای سفرههای هفتسین ننشینند.
مردم سرزمین ما نیز به تکاپو افتادهاند تا از آداب و رسوم پیش از نوروز در ایران جا نمانند و سنت ها را به جای بیاورند. همه کم و بیش آداب قبل از رسیدن سال نو را میدانند و از ماه ها قبل برای اجرای آن برنامهریزی میکنند. باید همه چیز مهیا آمدن بهار و برپا شدن خوان نوروزی شود؛ برای همین است که کسی چیزی برای اجرای آداب عید نوروز کم نمیگذارد و همه تمام توان خود را در هر چه بهتر اجرا کردن رسمها به کار می گیرند؛ آیین هایی که از گذشته تا به امروز تغییرات زیادی به خود دیده اند.
از سوی دیگر؛ حال و هوای بازار همدان رنگ و بوی بهار به خود گرفته است و شور و نشاط را در رفت و آمد مردمی که در حال جنب و جوش برای خرید شب عید هستند میتوان مشاهده کرد؛ پیر و جوان، زن و مرد همه مشغول خرید هستند تا به استقبال بهار بروند و سال جدید خود را مانند هر سال تحویل بگیرند؛ ماهیهای قرمز کوچک و فریادهای پسربچههای دستفروش، سبزههای روبان خورده و هفت سینهای مختلف در هر جای بازار این روزها به چشم میخورد.همهمه ای در بازارها و خیابان ها برپا میشود و بساط دست فروشان در همه جا به چشم میخورد. هرکس بسته به وسع مالی خود سعی میکند تکهای لباس نو بخرد و وسایل پذیرایی از مهمانان عید نوروز را آماده کند. در این میان بسیاری به فکر نو کردن وسایل زندگی شان میافتند و دوست دارند با ورود به سال نو تعدادی لوازم نو نیز در خانه داشته باشند.آجیل، میوه و شیرینی هم قسمت های خوشمزه این خرید هستند که در بخش پایانی از فهرست خریدهای نوروزی قرار دارند و معمولا دیرتر از همه اقلام دیگر تهیه می شوند.
در برخی از نقاط شهر بازارچههایی برپا شده است که در آن اقلام مختلف همچون شکلات، پوشاک و... برای فروش گذاشته شده و گل فروشیها نیز دست به کار شدهاند و گلهای بهاری که برای عید نوروز استفاده میشود را در داخل مغازه گلفروشی و یا بیرون آن چیدهاند.
در برخی از قسمتهای شهر نیز شاهد آن هستیم بچه ها و نوجوانها آکواریومهای خود را گذاشته تا با فروش ماهیهای قرمز کوچک و بزرگ برای خود درآمدی به دست بیاورند.
حاجی فیروز نیز یک چهره شناخته شده در فرهنگ فولکلور ایرانی است که در روزهای پایانی سال، به شهرها و روستاها میآید تا خبر رسیدن نوروز را به مردم بدهد. حاجی فیروز مردی لاغراندام است که کلاه دوکی بر سر دارد و گیوههای نوک تیز با لباسی سُرخ برتن میکند. او یک دایره زنگی یا تنبک در دست میگیرد و به رقص، شیرینکاری و خواندن آواز میپردازد و هرکس میتواند بسته به وسع خود مقداری پول به او پرداخت کند.
به جز حاجی فیروز، چهره فولکلور دیگری نیز در خیابانها به چشم میخورد که آمدن سال نو را نوید میدهد و با نام عمو نوروز یا بابا نوروز شناخته میشود. این شخصیت افسانهای به همراه حاجی فیروز میآید و در شهرها و روستاها به گردش میپردازد. از ویژگیهای ظاهری او میتوان به مو و ریش سفید، کلاه نمدی، کمربند ابریشمی آبی، شال سفید، شلوار کتان و گیوه تخت نازکش اشاره کرد.
یکی دیگر از سنتهای پایان سال، زیارت اهل قبور در پنجشنبه آخر سال است که این روزها با توجه به شهرنشینی و ترددهای زیاد، تمهیدات و سختیهایی را بر دوش شهر تحمیل کرده است. پنجشنبهای که براساس سنتی دیرینه، ایرانیها خود را به مزار عزیزانشان میرسانند و به زیارت اهل قبور میروند؛ این روز را گرامی داشته و با قرائت فاتحه، شستشوی قبور و اهدای گل، یاد آنان را زنده نگه دارند.
از همه مهمتر روزهای بهاری با بهار قرآن ماه مبارک رمضان همزمان شده است. حال و هوایی که جان میدهد برای دور هم بودن؛ انجام کارهای خوب صله رحم و جشن گرفتن بهار طبیعت همزمان بهار قرآن، انگار امسال بهار در بهار شده است؛ از یک سو با بهار طبیعت و شکوفه زدن گلها و درختان مواجهیم، از همین رو خیلیها ترجیح میدهند در ایام عید نوروز به سفر نروند بلکه سفر رفتنشان را به سایر ایام سال موکول کنند که هم خلوتتر است و هم میتوانند سفر بهتر و ارزانتری را تجربه کنند.
|
