|
داستان انتقادها از طرح جامع شهر همدان و مکاتبات متعدد به وزیر راه و شهرسازی انسان را به یاد داستان تلخ «پروکروستس میهماننواز» میاندازد.
در اساطیر یونان باستان از شخصیتی به نام پروکروستس نام برده شده است. تاریخنگار یونانی قرن اول پیش از میلاد در کتاب «تاریخ جهان» آورده: پروکروستس در کنار جادهای منتهی به آتن زندگی میکرد. رهگذران را به بهانه میهماننوازی به خانه خود میبرد و روی تختی میخواباند و اگر از طول تخت کوتاهتر بودند آنقدر آنها را میکشید یا بدنشان را در روی سندان با چکش میکوبید تا هم اندازه تخت شوند و اگر بلندتر از تخت بودند از پاهایشان میبرید تا به اندازه تخت شوند. از نظر او تنها اشخاصی درست و کامل بودند که درست به اندازه تخت او بودند.
هدف از بیان این مطلب این است که همه ما در ذهن خود تختهایی داریم که با آن به دنیا، به اطرافمان و به پدیدهها نگاه میکنیم و این باعث میشود که انعطافپذیری خود را از دست بدهیم و خشک و بیعاطفه و دور از خلاقیت عمل کنیم و برای حل مشکلاتی که مهم و پیچیدهاند از روش پروکروستس استفاده کنیم. در آشفتگی ذهنمان بهجای اینکه تخت را اندازه میهمان کنیم سعی در اندازه کردن بدن وی با تخت هستیم، حال چه سر باشد یا پا، میبُریم. واقعیت را مورد سرزنش قرار میدهیم چون با مدلهای ذهنی ما سازگار نیست. اما این طبیعت خلقت است عدهای با محدودیت دانش، به یکباره با دنیایی از متغیرها مواجه میشوند که در لغتنامه اختصاصیشان نمیگنجد.
اما میدانید عاقبت پروکروستس چه شد؟
یک روز تسئوس قهرمان داستان برای اجرای عدالت ظاهر شد و سناریوی پروکروستس را روی خودش اجرا کرد. پس از غذای مرسوم، تسئوس، پروکروستس را وادار کرد در تخت خودش بخوابد سپس برای اینکه او را اندازه تخت کند سرش را از بدن جدا کرد.
فریادهای پروکروستس که میگفت تخت را اندازه من کنید بهجایی نرسید.
حال در کوچه بازار این شهر انتقاد از طرح جامع بهانهای شده است برای مقابله با یک جریان توسعه، نگاهی که در پی رساندن شهر همدان به جایگاه واقعی خود در توسعه منطقهای است. از زمانی که وزارت راه و شهرسازی و سازمان برنامه بودجه به استناد طرحهای کالبدی ملی و منطقهای و آمایش سرزمین در پی تمرکززدايي فضايي، کاهش نابرابريهاي منطقهايي، توسعه متوازن ملی و منطقهای، برآمدند دست به اتخاذ راهبردهاي شهرنشيني متفاوتي زدند؛ يکي از مهمترين اين راهبردها؛ تقويت شهرهاي منطقهای و حمايت از آنها بود. در اين میان شهر همدان با نقش شهر منطقهای ویژه به مرکزیت منطقه زاگرس متشکل از استانهای کرمانشاه و سنندج و ایلام و لرستان برای توسعه منطقهاي با استفاده از روشها و مدلهاي کمي مانند رتبه - اندازه، آنتروپي، کششپذيري، جاذبه، ضريب مکاني مورد ارزشيابي و تحليل قرار گرفت. در بررسيهای طرح کالبدی ملی نتايج نشان ميدهد که تمایل به تمرکز جمعيت، امکانات و خدمات اقتصادي - اجتماعي در شهر همدان بيشتر از بقيه شهرهای مرکز این 5 استان هست. در اينصورت راهحل توسعه متوازن ملی و منطقهاي، توسعه و تقويت مرکز منطقه(همدان) و استقرار خدمات و امکانات در این مرکز برای خدماترسانی به منطقه زاگرس است. بنابراين توسعه و تقويت شهر همدان ميتواند علاوهبر ايجاد تعادل در نظام سلسلهمراتبي سکونتگاهی در سطح کشور، نقش زيادي در توسعه مناطق پيراموني اين شهر بهخصوص شهرهاي کوچک و نقاط روستايي داشته باشد. تجربيات جهاني نشان داده که بيتوجهي به نقش شهرهاي منطقهای همزمان با روند فزاينده شهرنشيني، به قطبي شدن کشور و پديده بزرگ سري و بروز عدم تعادلهاي شديد در نظام اسکان، بهدور ماندن بخشهايي از سرزمين از روند توسعه و ايجاد شکاف بين مناطق شهري سطح یک کشور(تهران) با دیگر سطوح شده است.
-حال که طرح جامع درحال بازنگری است چه جامهای بر تن این شهر خواهد دوخت که زیبنده آن باشد؟
■ جامهای درخور نقش و عملکرد منطقهای شهر همدان که تمام ابعاد توسعهیافتگی را در توسعه آتی شهر ببینیم
■ یا جامهای تنگ خوشحال از تراشیدن اندامش...
-در این میان وظیفه ما، متخصصین، سیاستمداران، مسئولان و... چیست؟
■ یا باید منتظر بود و به نظریات کارشناسی اعتماد کرد و درصورت لزوم ارائه راهکار نمود
■ یا فریادمان را بلند کنیم قواره شهر را به اندازه تخت من تنش را ببرید.
* محمدخلیل البرزنیا
کارشناس مسائل شهری
|
