|
معامله فضولی زمانی موضوعیت پیدا میکند که شخصی غیر از مالک مال بدون اینکه سمتی اعم از وکالت، وصایت، ولایت و غیره از جانب مالک داشته باشد اقدام به فروش مال وی بنماید. لازم به ذکر است معامله فضولی از جانب مالک قابل رد یا قبول میباشد و وی موظف نیست مراتب رد یا قبول را فوری اعلام کنند.
در تعریف معامله فضولی باید گفت که هر گاه کسی نسبت به مال دیگری بدون نمایندگی از طرف وی معامله انجام دهد، این معامله را فضولی و معاملهکننده را فضول مینامند و طرف دیگر قرارداد را که برای خود معامله کرده است اصیل گویند.
اصل نسبیبودن در قراردادها به این معناست که قرارداد فقط نسبت به طرفین مؤثر است و نمیتواند نسبت به اشخاص ثالث اثری داشته باشد. اما این اصل نیز دارای استثنائاتی است که معامله فضولی یکی از این استثنائات میباشد و این قرارداد نسبت به ثالث مؤثر خواهد بود و برای آنان حق یا دین ایجاد میکند.
رضایت در معامله فضولی
رضایت باید توسط مالک اصلی ضمیمه عقد شود و به همین دلیل مالک به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر رضایت داشته باشد میتواند عقد را امضا کند. اما سکوت مالک ولو اینکه در مجلس عقد باشد رضایت محسوب نمیشود (لا ینسب للساکت قول) و به دیگر سخن سکوت اعم از رضاست و ممکن است اراده باطنی فرد دلیل دیگری غیر از رضا داشته باشد.
همچنین قانونگذار به مالک اصلی فرصت بیشتری داده است و لزومی ندارد اجازه مالک فوری باشد مگر اینکه تأخیر رضایت سبب ضرر شود. در این حالت فقط اگر تأخیر سبب ضرر گردد اصیل حق دارد معامله را برهم بزند در غیر اینصورت چنین حقی برای اصیل وجود نخواهد داشت، زیرا که حکم نافذ نبودن معامله فضولی برای حمایت از مالک اصلی بیان شده است نه اصیل.
حقی که قانونگذار برای مالک در اجازه معامله قرار داده است یک حق مالی است و اگر مالک قبل از اجازه فوت کند، اجازه یا رد معامله به وراث منتقل میشود.
اگر معامله فضولی از طرف خریدار فسخ شود؛ در صورتی که وی از فضولی بودن معامله اطلاعی نداشته باشد امکان دریافت خسارت از فروشنده فضولی را خواهد داشت اما اگر از فضولی بودن معامله آگاه باشد مستحق دریافت خسارت نخواهد بود.
چگونه معامله فضولی صحیح میباشد؟
طبق ماده 248 قانون مدنی تنفیذ معامله به هر لفظ یا فعلی که دلالت قطعی بر تنفیذ معامله توسط مالک داشته باشد انجام می شود و پس از اجازه معامله توسط مالک، عقد جامع الشرایط شرایط اساسی صحت را دارا میشود.
ممکن است مالک بهطور صریح یا ضمنی رضایت خود را اعلام کند مثلا بهطور صریح بگوید که رضایت میدهم یا تنفیذ میکنم. یا بهطور ضمنی در خانهای که معامل فضول خریده است سکونت کند.
|
