|
■ یک جامعهشناس: تقویت مهارت گفتوگو از اصلیترین مهارتها در زندگی شهری است
خشونت صورت آموختهشده از یک رفتار اجتماعی است که در تمام مناطق جغرافیایی و در میان گروههای دینی، نژادی و همچنین در تمام سطوح تحصیلی شغلی، اقتصادی و اجتماعی مشاهده میشود.
در جامعه امروز به دلایلی چون گسترش فقر، بیتوجهی به مسائل معنوی و انسانی و سقوط خانواده و ارزشهای تربیتی، سبب بدبینی و ترس از آینده و درنهایت خشونت و پرخاشگری شده است.
نظریههای مختلفی در زمینه وقوع پدیدهای به نام خشونت داریم که این نظریات در قالب پزشکی، زیستشناختی و روانشناختی بررسی شده و عمدهترین منشأ خشونت را میتوان به عملکرد و اختلالات مربوط به مغز ارتباط داد.
درباره خشم و پرخاشگری نظریههای مختلفی وجود دارد. برخی از این نظریهها پرخاشگری را یکی از غرایز اصلی انسان و ذاتی انسان میدانند و سازوکار و همبستههای زیستشناختی خاصی برای آن قائلند. در واقع، طبق این نظریهها، همه آدمها این غریزه پرخاشگری را بهنوعی با خود دارند، بر مبنای یکی از نظریهها پرخاشگری نتیجه احساس ناکامی و سرخوردگی در فرد است. یعنی وقتی فرد میخواهد به چیزی برسد و عاملی بیرونی مانع تحقق این خواست میشود، فرد نسبت به آن عامل بیرونی احساس خشم پیدا میکند. این احساس ممکن است با رفتاری خشونتآمیز، چه خشونت کلامی و چه خشونت آشکار فیزیکی، خودش را نشان بدهد.
یکی از مهمترین دلایل خشونت، ضعف در قدرت مکالمه و گفتوگو است، زمانیکه نمیتوانیم از طریق دیالوگ، گفتمان و یا مکالمه به اهدافمان برسیم سریعا دست به خشونت میزنیم و از آن بهعنوان یک ابزار کارکردی برای نزدیکشدن به خواستههایمان استفاده میکنیم.
در کودکی قربانی خشونت، در بزرگسالی عامل آن میشویم
یک جامعهشناس در گفتوگو با خبرنگار همدانپیام بیان کرد: از زمان تولد انسان غریزهای در او به نام پرخاشگری در او شکل میگیرد که جز احساسات بنیادین او بهشمار میاید.
حتی انسانها میتوانند بدون تجربه از همان دوران کودکی خشونت را از طریق مشاهده فیلم و سریالهای خشن و در فضای مجازی و حتی در محیطهای خانوادگی و یا با دیدن یک بازی و یا یک انیمیشن خشن شیوههای خشونتورزی یاد بگیرد. بهطور کلی میتوان گفت در دوران کودکی قربانی خشونت هستیم و در بزرگسالی عامل خشونت میشویم و دیگران را قربانی خشونت میکنیم.
بررسی بروز خشونت در ابعاد مختلف
حسین رضایی با اشاره به تقسیمبندی خشونت در ابعاد مختلف بیان کرد: خشونت را میتوان به ابعاد مختلفی از جمله ابعاد جسمانی مانند ضرب زدن، لگد زدن، سیلیزدن و حتی موارد مشابه است که در این مواقع برای دفاع از خود از اشیایی مانند چماق و کمربند و... بهکار میبرند.
بعد دیگر آن خشونت روانی است که از یک نگاه، معنادار اخمآلود آغاز میشود تا تمسخر کردنها و استفاده از کلمات رکیک و فحاشیها که در اینجا دیگر هدف جسم نیست و فقط ضربه وارد کردن به روح و روان فرد مقابل است که آسیبهای آن دردناکتر از آسیبهای جسمانی است و صدمات آن بهسختی قابل جبران است.
خشونت اقتصادی: ممنوع کردن از دادن پول توجیبی، محروم کردن از ارث، ندادن نفقه، محروم کردن از موارد اقتصادی فرد مربوطه، از جمله خشونتهای اقتصادی محسوب میشود.
خشونت جنسی: بعد دیگری از خشونت است از یک نگاه معنادار جنسی آغاز میشود تا رعایت نکردن حریم شخصی، دستدرازی، پیشنهادهای جنسی که تمامی اینموارد مسائل جنسی، شهوانی، لذتهای جنسی در بر دارد که موجب تحقیر طرف مقابل میشود و بعدها در روحیه فرد تأثیر منفی خواهد گذاشت.
بهکارگیری خشونت بهعنوان یک ابزار کارکردی
وی در پاسخ به این پرسش چرا برخی افراد خشونت را تبدیل شدن به یک چهره خشن میشناسند یکسری دیگر خیر؟ افزود: خشونت متأسفانه دارای کارکرد است، مادامی که خشونت بهعنوان یک ابزاری کارکردی بهکار گرفته شود به اینصورت خواهد بود که فرد موردنظر در هر مواردی از این ابزار برای رسیدن به خواستههایش استفاده میکند.
خشونت و پرخاشگری را میتوان نتیجه ناکامی و سرخوردگی دانست، بهطوریکه وقتی فردی در رسیدن به اهداف خود دچار ناکامی میشود، متعاقبا بهدنبال این سبب بروز احساسهایی درون فرد شده که در این مواقع یا برای رسیدن به اهداف خود تلاش میکند و با برنامهریزی دقیق سعی بر جبران آن دارد و یا اینکه از در خشونت وارد میشود و از همان ابزار کارکردی که در مطلب فوق اشاره کردم استفاده میکند که پرخاشگری و خشم را در بر خواهد داشت.
رضایی در ادامه یادآور شد: همانطور که در ابتدا اشاره کردم یکدسته از پرخاشگریها از همان دوران کودکی رخ میدهد که کاملا به غریزه برمیگردد اما بسیاری از عواملی که فرد بالغ را به سمت خشونت سوق میدهد، ریشههای فرهنگی دارد. مثلا خشونتهای ناموسی، حتی تا درجه قتل، ممکن است در یک فرهنگ پذیرفته و حتی ارزش باشد.
رضایی اظهار کرد: یکی از دلایل اصلی نزاع و رشد پرخاشگری درجوامع را پایین آمدن آستانه تحمل و نداشتن مهارت گفتوگو دانست که این مهارت در بین جوامع امروز تاحدودی کاهش پیدا کرده است و در هرکجا که مهارت گفتوگو بسته شود درِ خشونت باز میشود؛ بنابراین مردم باید مهارت ارتباطی را یاد گرفته و آن را جزو اصلیترین مهارتها برای زندگی شهری درنظر بگیرند زیرا با تقویت فرهنگ گفتوگو میتوانیم تا حدودی از میزان نزاع و درگیری در جوامع مختلف جلوگیری کنیم.
|
