|
■ سرانه دکه مطبوعاتی در همدان نصف شهرهای همتراز است
■ نظارت بر فعالیت دکهها با متولیان فرهنگی باشد
■ مرکز عرضه محصول فرهنگی سدمعبر نیست
همدان زمانی را به یاد میآورد که روزنامهها و نشریات این شهر به دلیل علاقه مردم به روزنامهخوانی دست به دست میگشت، اما این شهر با قدمت فرهنگی و تاریخی چندین هزار ساله و با جمعیتی بالغ بر 600 هزار نفر تنها دارای 38 دکه مطبوعاتی است، دکههایی که تجمع جانمایی آنها بر شانههای رینگ اصلی شهر سنگینی میکند.این بدان معناست که در دیگر مناطق شهر همدان ردپایی از دکه های مطبوعاتی دیده نمیشود.
در مقایسه همدان با کرمانشاهی که یک میلیون و 200 نفر جمعیت دارد وجود 170دکه مطبوعاتی در شهر کرمانشاه مقیاسی تأملبرانگیز است.
در یک مقایسه کلی مشخص میشود استاندارد تعداد دکهها در شهرهای همتراز همدان حدود 90 واحد است. در تناسب جمعیتی شهر همدان اینگونه تفسیر میشود که هر 15 هزار نفر همدانی یک دکه مطبوعاتی دارند در صورتی که در کرمانشاه هر 7 هزار نفر دارای یک دکه مطبوعاتی هستند.
سالهاست همدان از کمبود کیوسکهای مطبوعاتی رنج میبرد و مسئولان این شهر نیز برای این مشکل چارهای نمیجویند و دلیل افزایش پیدا نکردن تعداد معدود دکههای شهر را مدیریت شهری سد معبر عنوان میکنند در حالی که کارشناسان فرهنگی معتقدند که بخشهای تلاقی پارکها با پیادهروها و حتی خیابانهای کم تردد میتواند گزینهای مناسب برای دکهها باشد.
دکههای روزنامهفروشی نه تنها مکانی برای فروش و عرضه محصولات فرهنگی هستند، بلکه نقش مهمی در توسعه فرهنگی دارند، اما چالش عرضه اقلام غیرفرهنگی جانمایی نادرست و توزیع نکردن عادلانه اماکن فرهنگی در شهر و میزان قراردادهای دکهداران با شهرداری همه و همه دست به دست هم داده است تا این روزها چالش غیرقابل حل چگونگی فعالیت دکهداران آنها را با مشکلات عدیدهای روبهرو کرده است.
تاریخچه به وجود آمدن دکههای مطبوعاتی در ایران به سال ۱۳۰۵ بر میگردد، آن زمان فروشندگان جراید به صورت پیاده روزنامهها را زیر بغل میگرفتند و فریاد میزدند تا آنها را به فروش رسانند.
پس از گذشت چند سال به علت توسعه مسافت توزیع روزنامه، با دوچرخه این كار را انجام میدادند و روزنامهفروشان با ركاب زدن و فریاد تمام سربالاییهای خیابانها را طی میكردند.
هر روز بین روزنامهفروشان اختلافی پیش میآمد تا این كه تصمیم گرفتند هر كس منطقهای را برای خود داشته باشد؛ این كار انجام شد و روزنامهفروشان پس از طی مسافت چاپخانه تا محل خود و فروش در مسیر، در محلی كه میز كوچكی قرار داده بودند مستقر میشدند و نشریهها را روی میز میگذاشتند و رهگذران تیتر روزنامه را میدیدند و هرازگاهی یك نفر یك روزنامه میخرید.
تا این كه موتورهای گازی آمد و برای سهولت كار از موتور استفاده كردند و مسیر هر كس محدوده آن قرار گرفت و منازل و ادارات را روزنامه میدادند و مازاد روزنامهها بر سر میز گذاشته میشد و به فروش میرسید، پس از این كه روزنامهها و نشریات زیاد شدند و آن میز كوچك جوابگو نبود، مجبور شدند میز بزرگتری بگذارند.
در سرما، گرما، برف و باران همچنان به کار خود ادامه میدادند و از آنجا كه برف و باران با حال و جنس نشریات سازگار نبود، میزها با كمی تغییر، تبدیل به كیوسك شدند، در هر گوشه شهر كیوسكی با ابعاد متفاوت و با شكلهای مختلف دیده میشد و فروشندگان مصمم و با عشق و علاقه خاصی ادامه كار میدادند و رسالت خود را در رساندن نشریات به دست مخاطبان، انجام میدادند.
این موضوع اگرچه هر چند وقت یکبار مورد توجه متولیان فرهنگ و مدیریت شهری قرار میگیرد، اما واقعیت این است که ادامه مداوم فعالیت این دکهها به برنامهریزی نظارت و توجه بیشتر مدیران شهری و درایت ناظران صنفی نیاز دارد. در سالهای اخیر به ویژه در ایام کرونا که جامعه با بحرانهای اقتصادی بیشتری روبهرو شده و صنعت چاپ به ویژه در بخش مطبوعات روزهای سختی را گذارند تعدادی از دکههای روزنامهفروشی کم کار شدند و کسب درآمدهای آنها زیر سؤال رفت.
در زمینه چرایی این اتفاقات گفتوگوهایی با مسئولان مرتبط انجام شده است که در ذیل میخوانید.
نگاه حمایتی شهرداری به قرارداد دکهداران
عاشورلو، رئیس سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآوردههای کشاورزی در زمینه اتخاذ تصمیمات اخیر در زمینه فعالیت دکههای مطبوعاتی در همدان در گفتوگو با همدانپیام، گفت: در همدان بالغ بر 40 دکه مطبوعاتی فعال داریم که اینها دارای اتحادیهای با عنوان عرضه محصولات فرهنگی هستند و زیرنظر این اتحادیه برای فعالیت خود مجوز میگیرند.
این دکهها دارای قراردادهایی هستند که در مورد مکان فعالیتشان با شهرداری منعقد میشود.
بر اساس مجوز و قرارداد صادره برای دکهها آنها میتوانند 70 درصد محصولات قابل عرضه خود را به مقوله فرهنگی اختصاص دهند و 30 درصد فروش آنها میتواند در حوزه اغذیه و محصولات خدماتی باشد که بر اساس نظارتها 50 درصد دکهداران این نسبت را رعایت میکنند.
دکههایی که مجوز فعالیت و نصب آنها تا سال 1334 باشد برای جابهجایی و یا حذفشان کمیسیون ماده 77 تصمیم میگیرد و به آنها حق و حقوقی اعطا میکند، اما دکههایی که مجوز آنها به پس از سال 1334 برمیگردد ادامه فعالیتشان دیگر به این کمیسیون مربوط نمیباشد و بر اساس قرارداد با شهرداری بر اساس چارچوب تعیین شده به فعالیت خود باید ادامه دهند.
در حالحاضر دکهداران برای قرارداد بر اساس تعرفه تعیین شده از سوی شورا و شهرداری هستند که حالا بر اساس ماده 56 شهرداریها بهرهبرداری از آنها بهصورت موقت است و باید بر اساس نظر کارشناس رسمی دادگستری میزان اجاره آنها به شهرداری تعیین شود.
به دلیل نگاه حمایتی از دکهها تقریباً مبلغ اجاره آنها یکششم مبالغ واحدهای تجاری در شهر محاسبه میشود و این به آن معناست که شهرداری از دکهداران حداقل اجاره را دریافت میکند از آن جهت که در حالحاضر میزان نشریات مکتوب قابل عرضه در دکههای مطبوعاتی به دلیل اینترنتی شدن مجلات و مطبوعات کاهش پیدا کرده است و اقلام فرهنگی مطبوعاتی توسط اینترنت و بهصورت الکترونیکی به راحتی در دسترس شهروندان قرار میگیرد قانون تکلیف میکند که برای کاهش سدمعبر و حفظ سیما و منظر شهری تعداد دکههای مطبوعاتی را در شهر افزایش ندهیم و به این دلیل اجازه صدور مجوز جدید برای فعالیت دکهها صادر نمیشود.
در حالحاضر جانمایی دکهها در شهر همدان عدالت فضایی را رعایت نکرده است و این جانمایی شکل منظمی ندارد چراکه شواهد بیانگر آن است که تجمع دکههای مطبوعاتی در رینگ اول شهر همدان خیلی بیشتر از بلوارها و شهرکهای اطراف شهر است. این در حالی است که برای حفظ عدالت فرهنگی میتوانیم این دکهها را به خیابانها و مناطقی که فاقد دکه است جابهجا کنیم، اما این اتفاق با ممانعت صاحبان دکهها معمولاً مواجه میشود در مورد نظارت ارائه نوع اقلام فرهنگی و غیرفرهنگی در دکهها اتحادیه مربوطه باید برخورد جدی داشته باشد و این به ماده قانون 85 امور صنفی مربوط میشود.
شهر کرمانشاه دارای 170دکه مطبوعاتی است، اما مقایسه همدان با آن شهر آنچنان درست نمیباشد چراکه فضای شهری کرمانشاه گستردهتر است و آنها میتوانند تعداد بیشتر دکهها را در مناطق مختلف ایجاد کنند.
در همدان نظم و انضباط شهری و حفظ سیما و منظر بیشتر مورد توجه و در دستور کار مدیران شهری است و این موجب شده است از افزایش تعداد دکهها ممانعت شود.
دسترسی آسان مردم به اقلام فرهنگی از ضروریات است
محمدرضا رهبر، رئیس اتحادیه محصولات فرهنگی همدان در زمینه تصمیمات جدید برای ادامه فعالیت دکه ها در گفتگو با همدان پیام گفت :
38 دکه مطبوعاتی در همدان وجود دارد عمده مشکل ما در حالحاضر با سازمان ساماندهی مشاغل شهری است چراکه این دکهها تحتپوشش این سازمان در شهر همدان هستند.
از آنجا که 70 درصد فعالیت دکهها فرهنگی است، اما نگاه سازمان مشاغل شهری نگاه اقتصادی مثل فعالیت اغذیهفروشی و چنین مواردی است نمیتوانند این موضوع را تحلیل کنند.
وجود دکههای مطبوعاتی از لحاظ فرهنگسازی در سطح شهر با محوریت این تفکر که دسترسی آسان مردم به اقلام فرهنگی از طریق دکهها یکی از ضروریات است باید حفظ شود.
همه جای دنیا مرسوم است که دکههای مطبوعاتی با هدف فرهنگسازی و دسترسی آسان مردم در خیابانها و مناطق مختلف شهر توزیع عادلانهای دارند، اما در شهر همدان از افزایش صدور مجوز برای فعالیت دکهها ممانعت میشود و حتی از نگاه سازمان مشاغل شهری به عنوان سدمعبر به آنها نگاه میشود. نوع نگاه و نظارت این سازمان بر دکهها موجب شده است در تجدید قراردادهای جدید آنها با شهرداری دستورات جدیدی اتخاذ و اعمال شود که آن به صاحبان مشاغل و دکهها استرس مضاعفی وارد کرده است.
در قرارداد قبلی که به صورت 5 ساله بین دکهداران و شهرداری منعقد شده بود حقوق صنفی بهصورت عمدهای رعایت میشد، اما پایان قرارداد و تغییرات در این قراردادها موجب شده است صاحبان دکهها با چالشهای مبهمی مواجه شوند.
هرچه تلاش میکنیم که به مدیران شهری بگوییم تعداد 38 دکه برای شهری با جمعیت بیش از 700 هزار نفر جمعیت در مناطق مختلف شهری کم است موفق نمیشویم.
در ماده ۴ قرارداد هم تأکید شده درصورتی که طرحی در منطقه استقرار دکه اجرا شود، شهرداری باید نزدیکترین مکان به محل قبلی را انتخاب و برای آن دکه جانمایی کند و جابهجایی انجام شود.
به دنبال احقاق حقوق صنفی متصدیان دکهها هستیم، قرارداد دکهها بین متصدیان و سازمان مشاغل شهری شهرداری که نظارت بر مشاغل سدمعبری دارد، منعقد شده، اما در روزهای گذشته در یکی از مناطق به دلیل اجرای طرح شهری قرار بر جابهجایی دکه گرفته شد و جانمایی هم صورت گرفت، اما متأسفانه شهرداری منطقه مانع شد، شهرداری مناطق هیچگونه اطلاعی از مفاد قرارداد ندارند و خودشان را ملزم به اجرای این ماده قانونی نمیدانند.
در هفته های اخیر دادستان همدان درباره ماده ۵۵ شهرداری و سدمعبر نامهای صادر کرده که دکههای مطبوعاتی جمعآوری شوند، اما ما از طریق اتاق اصناف مکاتبهای با دادستانی مبنی بر اینکه این دکهها به عنوان صنف فرهنگی از این قانون مستثنی شوند، انجام دادیم که دادستان هم با این مسأله موافقت کرده که این جمعآوری شامل دکههای مطبوعاتی نشود، اما مشکل همچنان به قوت خود باقی است.
در مکاتبات مختلف از شورای شهر درخواست کردیم جلسهای گذاشته شود و مشکلات دکهها یکبار برای همیشه رفع شود، شهرداری با وجود اینکه برخی از مناطق نیاز فرهنگی دارند، اما اجازه افزایش دکهها را نمیدهند درحالی که در شهر کرمانشاه ۱۳۰ دکه درحال فعالیت است.
ناهماهنگیها در شهرداری موجب شده امنیت شغلی در این صنف زیر سؤال رود و متصدیان دکهها نتوانند به این قرارداد به چشم یک قرارداد قانونی نگاه کنند چراکه نمیدانند شهرداری موظف به اجرای مفاد آن هست یا خیر؟!
دکهها را در پیادهروها جانمایی کردهاند و بعد در قانون شهرداریها فعالیت صنفی در پیادهرو را سدمعبر میدانند اخیراً هم نامهای از سوی دادستانی به شهرداریها زده شد که در آن نظارت بر فعالیت دکهدارهایی که فعالیت آنها اغذیهفروشی بود تذکراتی عنوان شده بود، اما اعمال قانون شامل حال دکهداران فرهنگی هم از سوی شهرداری شد که برای صاحبان دکه نگرانیهایی را ایجاد کرد در کل به قدرت میگویم در شهر همدان در مقایسه با سایر شهرها در غرب کشور به ویژه کمترین تعداد دکه مطبوعاتی وجود دارد.
اداره ارشاد که بر توزیع نشریات در این دکهها نظارت دارد و به آنها مجوز فعالیت فرهنگی میدهد هم بارها به شورای فعلی و قبلی نامه زده و درخواست کرده است این دکهها از بخش سازمان نظارت بر مشاغل شهری به بخش معاونت فرهنگی شهرداری منتقل شود تا به نوع فعالیتشان نگاه و سیاست فرهنگی اعمال شود، اما هر بار شورا نامه را به شهرداری ارجاع داده و این پیشنهاد را مصوب نمیکند و این گونه است که به دکههای مطبوعاتی که اقلام فرهنگی در شهر توزیع میکنند نگاه سدمعبری از سوی سازمان نظارت بر مشاغل شهری معطوف میشود.
ارتقای فرهنگی با محصولات فرهنگی
یکی از اعضای شورای شهر همدان نیز چندی پیش با بیان اینکه مدیریت شهری همدان توجه جدی و ویژهای به حوزه فرهنگ و فعالیتهای این حوزه اثرگذار دارد، افزود: رسانه یکی از فعالیتهای تأثیرگذار و عامهپسند در حوزه ارتقای فرهنگ در جامعه است.
این مقام مسئول گفت: خوشبختانه رسانههای همدان جزو برترین و منصفترینهای رسانههای کشور به شمار میروند و مجموعه مدیریت شهری حامی رسانهها است و به این حوزه توجه ویژهای دارد.
نایبرئیس شورای اسلامی شهر همدان با رد شایعه جمعآوری تمام دکههای مطبوعاتی از سطح شهر تأکید کرد: ساماندهی دکههای مطبوعاتی در دستور کار مدیریت شهری قرار دارد از این رو به درخواست شهروندان و مباحث ترافیکی موجود، تعداد معدودی از این دکهها که در معابر عمومی ایجاد مزاحمت کردهاند، جمعآوری خواهند شد.
وی اظهار کرد: خوشبختانه اکثر دکههای مطبوعاتی شهر همدان در معابر اصلی قرار دارند و نیازی به جمعآوری آنها نیست.
کمیته ساماندهی دکهها تشکیل شود
مهرداد حمزه عضو و نماینده خانه مطبوعات استان همدان در جلسات پیگیری مطالبات دکهداران با شهرداری در گفتوگو با همدان پیام، گفت: فعالیت دکههای مطبوعاتی در همدان سابقهای بیش از ۵۰ سال دارند، دکههای مطبوعاتی به منظور دسترسی آسان مردم به رسانههای مکتوب در همه جای دنیا وجود دارند و فلسفه وجودی آنها این است که باید در دسترسترین مکان به مردم باشند تا به راحتی بتوانند روزنامهها و مجلات را تهیه کنند.
به دلیل استقرار این کیوسکها در پیادهروها مکان صنفیشان مربوط به شهرداری است، در دورههای مختلف مجوز بهرهبرداری از این دکهها داده شده است. چند سالی است که این دکهها زیرنظر اتحادیه صنفی فعال هستند و در رایزنی با شهرداری قرارداد ۵ ساله با متصدیان دکهها منعقد شد تا اجازه بهرهبرداری از مکان دکه به این افراد که همگی سابقه ۵۰ ساله در این کار دارند، داده شود.
در ماده 2 این قرارداد آمده که هر ۵ سال، قرارداد با همین افراد تمدید شود یعنی تا زمانی که شهرداری طرحی برای منطقه محل استقرار دکه نداشته باشد و سدمعبر واقعی اتفاق نیفتاده، دکه به فعالیت خود بهصورت مادامالعمر ادامه دهد.
طبق ماده ۵۵ قانون شهرداری؛ هر سدمعبری که در معابر عمومی باشد شهرداری موظف به جمعآوری آن است، حوزه نظارت بر دکهها حوزه خدمات شهری است و این حوزه به جای داشتن نگاه فرهنگی بر دکهها، نگاه سدمعبری دارند، و همین امر موجب بروز مشکلاتی شده، از این جهت بارها پیشنهاد انتقال نظارت بر دکههای مطبوعاتی به حوزه معاونت فرهنگی شهرداری هم با مخالفت شورای شهر مواجه شد در جلسات اخیر هم به عنوان نماینده خانه مطبوعات پیشنهاد تشکیل یک کمیته ساماندهی دکهها را به شهرداری دادهایم و پنجم بهمن ماه به احتمال قوی یک جلسه با حضور مشترک نمایندگان دکهدارها؛ نماینده خانه مطبوعات؛ رئیس اتحادیه محصولات فرهنگی همدان و رئیس سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فرآوردههای کشاورزی برای اتخاذ تصمیماتی تشکیل میشود.
|
