|
تخریب یا آسیب رساندن به اموال عمومی، به ویژه آثار تاریخی، فرهنگی و توریستی که از آن به عنوان “وندالیسم” یاد میشود، تبعات جبران ناپذیری برای صنعت گردشگری دارد.
اسفند ماه سال گذشته نزدیکی چهارشنبه پایان سال، تصاویر منتشر شده در فضای مجازی نشان داد، کتیبههای هخامنشی گنجنامه همدان از طریق پرتاب نارنجک دستساز مورد تعرض قرار گرفته است که این اقدام موجی از واکنشها و نگرانی مخاطبان را در رابطه با وضعیت حفاظت از این اثر تاریخی ارزشمند به دنبال داشت.
در روزهای اخیر نیز انتشار تصاویر تخریب ۲ شیشه ضد گلوله سایت موزه شهر همدان خبرساز شده است؛ موزهای که در مرکز شهر همدان با معماری ایرانی اسلامی احداث شده و در درون آن اشیای باستانی، دستسازههای هنری دوره ساسانیان و دوران اسلامی واقع شده که حیات این بشر را در 3لایه تاریخی یعنی از زمان مادها تا اشکانیان و ساسانیان به تصویر کشیده است.
سایت موزه میدان امام خمینی (ره) شهر همدان به عنوان نخستین سایت موزه کشور شهریور ۱۴۰۱ و در هفته دولت بهرهبرداری شد و در این سایت میتوان رویدادهای زندگی مردم را به نظاره نشست.
در این سایت تابوت انواع تدفینها از جمله تابوت جنین سقط شده به صورت کوزه خمره و دیگر اقلام شامل چرخ آسیاب، چرخ روغنگیری و امثالهم وجود دارد. همچنین علاوه بر آثاری از دوره مادها، از دیگر دورههای تاریخی نظیر هخامنشی، سلوکیان و اوایل اشکانیان نیز آثاری در این محل پیدا شده است.
تابوتهای کشف شده در میدان مرکزی شهر همدان گویای این است که در دوره مادها و هخامنشی این مکان محلی مسکونی بوده، اما در اوایل دوره اشکانیان به محلی متروکه و گورستان تبدیل میشود.
حال این سایت موزه که از آن به عنوان قلب تاریخ همدان میتوان یاد کرد، هدف تخریب قرار گرفته و افرادی از روی ناآگاهی یا حرکات وندالیستی به شیشههای آن خسارت و آسیب وارد کردند.
نوشتن یادگاری، شکستن و آسیب رساندن به بناهای تاریخی، مجسمهها، آثار هنری و دیگر اشیا نه تنها تهدیدی جدی برای میراث بشری است، بلکه باعث از بین رفتن هویت و فرهنگ و تاریخی جوامع بشری میشود همچنین آسیبهای اقتصادی نیز به همراه دارد.
بیهویتی عامل بروز وندالیسم
به گفته یکی از اساتید برجسته و استادیار جامعهشناسی رشته علوم اجتماعی، حفاظت از آثار فرهنگی و تاریخی نه تنها به عنوان یک مسئولیت ملی بلکه به عنوان یک نیاز برای حفظ هویت فرهنگی و ارتباط با گذشته و تاریخ ضروری است.
صفیا... صفایی در گفت و گو با ایرنا گفت: نخستین عامل بروز اعمال وندالیستی بیهویتی است یعنی فرد احساس تعلق و هویت به جامعه و کشور ندارد.
وی تأکید کرد: امروزه آثار باستانی مثل مجسمه، کندهکاریها و حتی درختان با قدمت بالا همگی نماد و سمبل ملی کشورمان هستند، افرادی که دست به تخریب این آثار میزنند بیهویت بوده و تعلق خاطری ندارند.
این جامعهشناس معتقد است سطح سواد در بروز این قبیل رفتارهای ناشایست تأثیر دارد و در این باره گفت: نداشتن دانش و بینش کافی در زمینه آثار تاریخی و فرهنگی از دیگر علل بروز و ظهور اینگونه رفتارهای نادرست است و این افراد از اهمیت این آثار که جزو فرهنگ و تاریخ و تمدن این کشور هستند اطلاع ندارند.
صفایی ادامه داد: بنابراین عمده این رفتارها از سوی افرادی که از سطح تحصیلات پایینتر برخوردار هستند اتفاق میافتد و تحت تأثیر احساسات دست به تخریب میزنند.
وی تأکید کرد: حتی وحشتناکتر از تخریب آثار، اینکه این قبیل افراد اقدام به قاچاق آثار تاریخی میکنند که اخبار آن را گاهی مواقع از سوی رسانهها نیز میشنویم، در حالی که در دیگر کشورها پس از یافتن آثار تاریخی آن را با افتخار تحویل موزه و میراث فرهنگی میدهند.
بیهویتی یعنی کسی که تعلق خاطر به کشور ندارد و به گذشته کشورمان افتخار نمیکند.
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور همدان تأکید کرد: بیهویتی یعنی کسی که تعلق خاطر به کشور ندارد و به گذشته کشورمان افتخار نمیکند، بنابراین بروز رفتارهای وندالیستی از سوی این افراد دور از انتظار نیست.
رفتار وندالیستی ریشه در تربیت دوران کودکی
دانشیار روانشناسی تربیتی دانشگاه پیام نور مرکز همدان نیز گفت: وندالیسم و تخریب و آسیب رساندن به وسایل موجود در محیطهای شهری عوامل چند بعدی دارد که از منظر فردی و اجتماعی میتوان آن را مورد بررسی قرار داد.
نصرا...عرفانی افزود: از منظر روانشناسی، رفتار انسان تحت تأثیر شخصیت انسان است و شخصیت هم سازمان پویایی است که سه جنبه شناختی، رفتاری و عاطفی را در بر میگیرد.
وی اضافه کرد: کسانی که در دوران زندگی و شکلگیری شخصیت در محیطها و خانوادههایی زندگی میکنند که رفتارهای پرخاشگرانه و خشن در آن جاری است، اینگونه رفتارها به عنوان الگوی زندگی فرد ترسیم میشود.
این استاد روانشناسی ادامه داد: رفتار آموخته شده از طریق الگوبرداری، تجربه جانشینی و تجربه غیرمستقیم، سبب الگوگیری افراد شده و این قبیل افراد این رفتارهای پرخاشگرانه و خشن را رفتار عادی میدانند زیرا در طول شکلگیری شخصیت عمرشان با چنین رفتارهایی از سوی افراد و الگوهایی که با آنها زندگی کردند، روبرو بودند.
عرفانی گفت: هنگام شکلگیری وجدان و شخصیت فرد، چنانچه کودک و نوجوان وقتی رفتارهای ناشایستی انجام میدادند، مورد تربیت قرار نگرفتند و گوشزد نشدند و خوبی و بدی اعمالشان به اینها بازخورد داده نشده و تشویق و تادیب برای آنها پیشبینی نشده، این افراد از وجدان ضعیفی برخوردار هستند.
وی افزود: بنابراین وقتی دست به رفتارهای سوء میزنند نگران تبعات رفتارهای خود نیستند و وجدان به عنوان کنترلگر درونی رفتار آنها ضعیف است و خیلی راحت دست به رفتارهای وندالیستی میزنند.
بروز رفتار وندالیستی ریشه در حس حقارت و نیاز به خودنمایی
عرفانی اظهارکرد: احساس حقارتی که افراد دارند، کمبودهایی که در زندگی فردی داشتند و نیازهایی که به خوبی برآورده نشده و به این نیازها به خصوص از سوی دستگاهها و مؤسسات اجتماعی توجهی نشده، و این حس حقارت در فرد وجود داشته باشد، دست به جبران میزنند.
وی بیان کرد: در عدهای این جبران به طریق خودنمایی، جلب توجه و میل به دیده شدن، نمایشگر میشود، بنابراین با دست زدن به رفتارهای تخریبگرایانه و وندالیستی دنبال جلب توجه هستند.
دانشیار روانشناسی تربیتی دانشگاه پیام نور مرکز همدان ادامه داد: هر چند این جلب توجه منفی باشد، سرشان داد بزنند، مورد توهین و پرخاش قرار بگیرند و حتی از سوی مراجع انتظامی و قضایی مورد برخورد و تخریب قرار بگیرند.
عرفانی افزود: این افراد تنها به واسطه دریافت توجه منفی میتوانند حس حقارتی را که در طول شکلگیری شخصیت در زندگیشان به وجود آمده را به این شیوه به آن پاسخ بدهند، بنابراین بروز برخی از رفتارهای ناصحیح ناشی از میل به توجه برای جبران حس حقارت است.
|
