|
اقتصادی که بازدهی صنعت در آن ۶ درصد و بازدهی تجارت ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصد است با مشکلات عدیده دست و پنجه نرم خواهدکرد که قطعاً به تضعیف قدرت خرید فقرا و طبقه متوسط منجر خواهدشد. این موانع گرچه دردسرساز هستند ولی با اجرای سیاستهایی قابل رفعشدن است.
عبورکردن از پیچ سخت تحریمها ربط مستقیم دارد به تعریفی که هرکسی میتواند از عبور و سختی بدهد. آن طور که من میخواهم تعریف کنم، باید برای این گذر یک ما بهازای واقعی یافت؛ از نظر من زمانی میتوانیم ادعا کنیم از پیچ سخت تحریمها عبور کردیم که بتوانیم به راحتی نفت خود را بفروشیم، درآمدهای ارزی خود را آزادانه وارد کشور کنیم و با سیاستهای اجراشده از سوی نهادهای بالادستی شکوفایی اقتصادی به وجود آید. به بیان سادهتر زمانی میتوانیم ادعا کنیم که از سختیها عبور کردیم که از کشوری مصرفکننده به اقتصادی تولیدکننده تبدیل شویم. به طبع این تعریف ما هنوز مسیری طولانی تا گذر از این تنگه داریم.
اقتصاد ایران در 2 سال گذشته از شوک خروج امریکا از برجام و تحریم اقتصادی یک جانبه این کشور آسیبهایی دید، با این حال مسأله این است که حاکمیت ایالات متحده اگر بخواهد اقتصاد ایران در سالهای آینده هم رشد منفی به اندازه امسال داشته باشد، باید بتواند حداقل اروپا را با خود متحد کند تا تحریم ایران در شورای امنیت به تصویب برسد. با این همه تکروی آمریکاییها و شرایط خاص امروز این اتفاق را تا حدود زیادی نامحتمل کردهاست.
اقتصاد ایران چنانچه با تحریمهای بیشتری مواجه نشود، که در شرایط فعلی محتمل نیست، در سال آینده وضعیتی دیگر خواهدداشت؛ چرا که شوکی به اقتصاد ایران در سال گذشته وارد شد، به منفیشدن شاخصهای اقتصادی، از طریق منفیکردن رشد اقتصادی و بالارفتن نرخ تورم، منجر شد. پس از واردشدن یک شوک اگر شوک جدیدی به وجود نیاید، طبیعی است که روند اقتصادی به تعادل برسد ولی این مهم ناشی از اجرای سیاست خاصی نیست بلکه حاصل کاهش اثر بحرانی آن شوک است. این میان باید توجه داشت که مقایسه اصلی نباید میان شاخصهای 2 سال متفاوت صورت گیرد که باید حاصل مقایسه قیمت کالاها باشد؛ براین اساس میتوان گفت قیمت کالاها در سال آینده به وضعیت 2 سال پیش باز نخواهدگشت و این صرفاً کالاهای وارداتی را شامل نمیشود بلکه دیگر کالاها و از جمله تولیدات داخلی را هم دربر میگیرد.
مسأله اصلی اقتصاد ایران بهطورکلی این است که باید «قرص نان خود را بزرگ کنیم» یعنی با رشدی مناسب اقتصاد بزرگتر شود و این رشد باید در بخش صنعت و تولید رخ دهد. موانع عملینشدن این مهم با اجرای سیاستهایی قابل رفعشدن است و از دولت انتظار میرود چنین کند. طبیعی است در اقتصادی که بازدهی بخش صنعت ۶ درصد است ولی بازدهی تجارت بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ درصد است، چرا باید رشد تولید به وجود بیاید؟ قیمت مسکن چند برابر افزایش یافت؟ طبیعی است سرمایههای کشور نیز به این بخشها میرود و این نیز به معنای آن است که اکنون نهتنها فقرا بلکه طبقه متوسط هم دیگر امکان داشتن سرپناهی را ندارد.
* جمشید پژویان
کارشناس اقتصادی
|
