|
سالیان متمادی است که 27 سپتامبر مصادف با 6مهرماه به عنوان روز جهانی گردشگری شناخته میشود. هر ساله سازمان جهانی گردشگری بر مبنای شرایط حاکم بر جهان و مقضیات و اولویت های مورد تأکید، موضوعی را به عنوان شعار یا تم سال برای روز جهانی گردشگری اعلام می نماید. شعار روز جهانی گردشگری امسال (2024) با عنوان "گردشگری و صلح" نیز با توجه به اوضاع کنونی حاکم بر جهان و نیز واکنشهای جهانی به درگیریها در مناطق مختلفی از دنیا، ارائه شده است. هر چند که مفهوم صلح تا حد زیادی پیچیده و مبهم هست و ابعاد گستردهای را در برمیگیرد.
بر همین اساس است که انواعی از صلح همچون صلح مثبت و صلح منفی نیز در مفاهیم مرتبط با آن وجود دارد. با این حال باید اذعان داشت که صلح، تداعیگر سادهترین و محبوبترین رویای بشریت است و کمتر انسانی است که در فطرت خود تمایل عمیقی به صلح نداشته باشد.
اما رابطه میان گردشگری و صلح چیست؟ و گردشگری چگونه میتواند به صلح منتهی شود؟ در جواب اگر صلح را به سادهترین تعریف آن یعنی سازش و آشتی کردن در نظر بگیریم، با مفاهیم عمیقی چون احترام متقابل، عدالت، امنیت جهانی، پایداری محیط زیست، یکپارچگی و هماهنگی، ارتقا منزلت هر فرد و رفاه اجتماعی گره میخورد. تاریخ و تجربه زیسته نشان میدهد که پس از جنگ و خصومت، نخستین قدم برای آغاز رابطه میان ملتها و صلح، گردشگری است. هنگامی که صلح برقرار باشد و خصومت در میان نباشد، رفت وآمد و سفرها نیز افزایش مییابند. همانگونه که پس از جنگ جهانی دوم، صلح حاکم شده به گردشگری منتهی شد و گردشگری هم به ثبات پس از جنگ کمک شایانی نمود.
در مقابل تأثیر صلح بر گردشگری، میتوان به نقش گردشگری بر صلح از 3 بعد سیاسی، اجتماعی و اقتصای نیز اشاره نمود. بیتردید گردشگری دارای ظرفیت گستردهای در تأثیرگذاری روابط صلحآمیز بینالمللی است. همچنین گردشگری ابزاری قوی برای ارتقا دیپلماسی عمومی و توسعه بینالملل و پاسخ قدرتمندی برای چالشهای جهانی است و به عنوان نیرویی قدرتمند برای کاهش تنشها و سوتفاهمات فرهنگی و سیاسی به حساب میآید. گردشگران تجربیات و دانش نو را از تعامل با دیگر فرهنگها، مناطق و کشورها کسب میکنند، اهمیت نگهداری از محیط را درک مینمایند و مناسباتشان با یکدیگر را بهبود میبخشند.
توانایی گردشگری برای تقویت امید و درک میان فرهنگی از فرهنگهای ناآشنا و ایجاد حس تعامل، سازگاری و پذیرش فرهنگها و بینشهای دیگران و نیز ایجاد محرکهای اقتصادی و توسعه ناشی از سرمایهگذاری و هزینههای گردشگری تأثیر گستردهای بر ایجاد نگرشهای مثبت، درک متقابل و به دور از ناسازگاری در میان مردم مبدأ و مقصد گردشگری دارد.
در این میان سعدی شیرازی با زیباترین بیان به گردشگری و صلح اشاره دارد که «فواید سفر بسیار است: طراوت دل، لذت دیدن مکانها و شهرهای جدید، دیدار دوستان و آموختن آداب والا». در عین حال باید به این نکته ظریف توجه داشت که گردشگری نمیتواند دلیل قطعی و اصلی صلح باشد اما به طور قطع به عنوان تسهیلگر و رونقدهنده صلح عمل خواهد نمود. از آنجا که گردشگری از شبکهای چند لایه از متولیان، نهادها، بخشهای خصوصی، کسب وکارها و افراد فعال در صنعت تشکیل یافته و به عنوان نیرویی کنشگر در موضوعات اجتماعی محسوب میشود، ضرورت وجود نگرشهای صحیح در این صنعت بر اساس اخلاق گردشگری انکارناپذیر خواهد بود. در این میان میتوان به نقش حساس راهنمایان گردشگری اشاره کرد که به بهترین شیوه میتوانند به تسهیلگری در سفر و ایجاد تعامل و درک متقابل و ارتقا زمینههای صلح کمک نمایند.
به شکل کلی باید گفت که یکی از درمانهای بسیاری از پیش داوریها، افکار و نگرشهای کلیشهای، تنگ نظریهای فرهنگی و اجتماعی و گسترش صلح، سفر است. به این ترتیب گردشگری علاوه بر آنکه از صلح بهره میبرد، خود نیز نیرویی حیاتی برای گسترش صلح در میان ملت به حساب میآید و این رابطه متقابل میان صلح و گردشگری است. آشنایی و بازدید از شهرها، کشورها و فرهنگهای مختلف به عنوان تمرینی برای گسترش ذهن محسوب میشود که ظرفیت افزایش درک بینفرهنگی و افزایش مثبت صلح را از طریق دیپلماسی دارد که در آن روابط بیندولتی با ترددها و سفرهای متمرکز بر مردم کامل میشود.
با امید به آن که با برنامهریزی صحیح و حرکت در مسیر درست، بتوانیم از گردشگری به عنوان دستمایهای برای معرفی تمدن و فرهنگ والای صلح جوی ایران زمین و گسترش فرهنگی و اجتماعی بهره ببریم.
️ساره پورجهان
|
