|
جای خالی کودکان برای تصمیمگیری در دبیرخانه
تنها دو روز تا آغاز 30مین جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان همدان باقی مانده است. این جشنواره، با پیشینهای 3دههای، میتوانست به نمادی واقعی از خلاقیت و حضور نسل کودک و نوجوان در عرصه فرهنگ کشور تبدیل شود؛ اما واقعیتهای ساختاری، نشان میدهد که فرصتهای طلایی برای مشارکت فعال کودکان و نوجوانان هنوز بهطور جدی کمرنگ دیده میشود.
جشنوارههای تئاتر کودک، اساسا باید بازتابدهندهی تخیل، حس زیباییشناسی و نیازهای نسل کودک و نوجوان باشند. همدان، با تاریخ و فرهنگ غنی خود، ظرفیت ویژهای دارد تا در این حوزه متمایز ظاهر شود. اما این تمایز تنها با حضور واقعی کودکان و نوجوانان در تصمیمگیریهای کلیدی دبیرخانه امکانپذیر است؛ امری که متأسفانه در ساختار کنونی جشنواره مشاهده نمیشود. حتی جایگاه مشاور برای نسل کودک در ترکیب دبیران وجود ندارد و این خلأ، جشنواره را به تریبونی یکسویه از دیدگاه بزرگسالان تبدیل کرده است.
نبود حضور کودکان در دبیرخانه، پیامی واضح دارد: نسل مخاطب اصلی، در فرآیند شکلدهی به جشنواره نقشی ندارد. این امر میتواند به آثار و برنامههایی منجر شود که بیشتر بازتابدهنده سلیقه بزرگسالان است تا نیازها و علایق کودکان و نوجوانان. در چنین شرایطی، جشنواره بیش از آنکه نوآور باشد، به سمت کلیشه و محافظهکاری حرکت میکند و فرصتی طلایی برای ایجاد تجربهای پویا و تعاملی از دست میرود.
تجربه جهانی نشان میدهد جشنوارههایی موفق هستند که کودکان را نه صرفاً مخاطب، بلکه همکار و مشاور بدانند. حضور کودکان و نوجوانان در کمیتهها و فرآیندهای انتخاب آثار، بازخورد مستقیم مخاطب را منتقل میکند، کارگاهها و برنامههای جنبی را جذابتر و آموزندهتر میسازد و در نهایت جشنواره را به تجربهای زنده و پویا بدل میکند. وقتی این حضور حذف میشود، هم کیفیت جشنواره کاهش مییابد و هم سرمایهی فرهنگی نسل آینده بهدرستی شکوفا نمیشود.
این مشکل تنها به جشنواره محدود نیست؛ اما دبیرخانه فرصت دارد تا با ایجاد کمیتههای مشاورهای کودک و نوجوان، حتی در مراحل پایانی برنامهریزی، بخشی از خلأ را پر کند. رسانهها و فعالان فرهنگی نیز نقش مهمی در برجستهسازی این موضوع دارند و میتوانند با نقد سازنده و پیشنهادهای عملی، دبیرخانه را به سمت مشارکت واقعی نسل کودک و نوجوان هدایت کنند.
اگر 30مین جشنواره بخواهد معنای واقعی خود را پیدا کند، نمیتواند با ساختاری که کودکان و نوجوانان را حذف کرده، برگزار شود. این دوره جشنواره میتواند به نقطه عطفی تبدیل شود: فرصتی برای بازنگری، اصلاح و ایجاد ساختاری که نسل کودک را در قلب تصمیمگیریها قرار دهد و جشنواره را به نمادی از خلاقیت، مشارکت و تحول میان نسلها بدل کند.
نسل کودک و نوجوان باید دیده شوند، شنیده شوند و در فرآیندهای کلیدی جشنواره نقش واقعی داشته باشند. تنها در این صورت است که همدان میتواند به شهری متمایز در عرصه تئاتر کودک و نوجوان تبدیل شود و الگویی برای سایر استانها بسازد.
30مین جشنواره، اگرچه از نظر تعداد دورهها یک رقم بزرگ است، اما بدون بازنگری جدی در مشارکت کودکان، همچنان یک فرصت از دست رفته خواهد بود؛ فرصتی که میتوانست صدای نسل کودک را به مرکز تصمیمگیریهای فرهنگی منتقل کند و همدان را به عنوان شهری پیشرو در هنر کودک تثبیت نماید.
|
