|
موسیقی از ارکان اصلی زندگی بشریت به حساب میآید. تاریخ بشریت با آثار به جای مانده، نشان از انس و الفت موسیقی و شعر، با روح و جان آدمیست، این روند تکاملی نسبت به آداب و سنتهای متفاوت در هرگوشه از خاک این سرزمین آلات موسیقی خاص فرهنگها را به وجود آورده است.
با گویش و زبان خاص، نتهای موسیقی نواخته میشوند که قالبهای موسیقی با حالات درونی و برونی افراد در حالات غم و شادی تسکینی بر آلام و همراهی کنار شادیهای آنهاست.
در این بین زبان شیرین ترکی که با گویشهای مختلفی در مناطق ایران به تکلم پرداخته میشود در موسیقی تقریباً زبان واحدی دارند.
چگور یا همان (چوگور)، دایره (دف)، بالابان، دهل، سورنا آلاتی هستند که میتوان گفت زبان واحد موسیقیایی تمام ترکهای مناطق آذربایجان، زنجان، همدان، قزوین و دیگر نقاط ترکنشین ایران است.
در منطقه شمال استان همدان موسیقی ترکی جایگاه خاص و قدمتی طولانی دارد که اساتید بزرگ موسیقی عاشیقی را پرورش و تحویل جامعه داده است یکی از این عاشیقها، زندهیاد عاشیق حیدر محمودی است. وی متولد 1307 در روستای نووا (نوآباد) از توابع شهرستان کبودراهنگ و ساکن شهرک فرهنگیان همدان بود که در سال 1398 آهنگ رفتن از دنیا را نواخته است.
عاشیق حیدر محمودی پیشه پدری را در دست گرفته بود که این حرفه به 7 نسل قبل از او بازمیگردد.
در دوران فعالیت عاشیقی مرحوم حیدر محمودی میتوان به مردمی بودن این هنرمند اشاره کرد. از آنجایی که موسیقی محلی موسیقی مورد علاقه مردم است وی با تبحر خاصی داستانهای: اصلی و کرم، افروز، تیلیم خان، خسته قاسم، معصوم، شاه اسماعیل و سایر داستانهای رایج را که موردپسند مردم بود را به نحواحسن اجرا میکرد که در دوره پهلوی در استودیوی ایرج خواجهامیری در همدان ضبط و توزیع میشد.
عاشیق حیدر نمازش قضا نشد
به نقل از اسماعیل مرادی شاعر ترک زبان درگزین که از علی رشیدی نقل شده، عاشیق حیدر محمودی خودش میگفت من هرگز بدون وضو دست به ساز نزدم، هرگز نمازم قضا نشد و تمام واجبات ازجمله روزهام را کامل به جای آوردهام.
استاد عاشیق حیدر محمودی فردی متدین و معتقد بود و ارادت خاصی به حضرت رسول(ص) و ائمه اطهار(ع) داشت و عاشق پیشهای خاص در مورد حضرت امیرالمومنین(ع) بود و عشق میورزید و با ساز و آهنگ در مدح حضرت علی(ع) آثار خوبی از خود به یادگار گذاشته است.
امین محمودی نوه عاشیق حیدر درباره پدربزرگش میگوید: پدر این هنرمند، عاشیق مولا نام داشت که حدود ۵۰ سال نوازندگی میکرده است و پدربزرگش هم عاشیق حسین نام داشت و جدش عاشیق محمود انصاری هم حدود ۴۰ سال عاشیق بود.
مسلط بر 36 داستان و تمامی صوتهای محلی همدان بود از ویژگیهای خاص عاشیق حیدر که غالب مردم علاقهمند به او بودند سلامت اخلاقی وی بود که تا آخرین روز حیات خویش نمازش را میخواند و همیشه مخاطبان خویش را به اخلاق دعوت میکرد و غالباً در بشبندهایی که اجرا میکرد با تکه کلام اخلاق و ادب به معنای سعادت بشر تذکر میداد.
متأسفانه پس از فوت عاشیق حیدر عاشیق مسیحاله رضایی و سایر عاشیقها این هنر در این استان اگر محکوم به فراموشی نباشد بهطور قطع محکوم به تغییرات و تحریفات است و خواهد بود.
هنر عاشیقی مزین است به نقل داستان، عاشیق باید مسلط باشد بر شعر و ادبیات به فن بیان، به اقتدار عاشیق در مجالس که مخاطبان به احترام عاشیق سکوت کنند باید مسلط باشد به همه صوتها و از همه مهمتر عاشیق اسوه اخلاقی که پند و اندرز او به جان و دل مستمعان بنشیند.
متأسفانه عاشیقهای کمی هستند که نقیل (داستان) میگویند عاشیقها امروزه ترانهخوان شدهاند قطعههای فارسی اجرا میکنند اینها بد نیست، اما نباید به این فرم هنری بگویم عاشیقی.
با ورود نسل جدید و ساز ارگ متأسفانه هنر عاشقی را در سیطره خود نگه داشته است و عدم آهنگسازی جدید و نوآوری و تکرار مکررات به خصوص در اشعار و لحن (بش) موجب شده نسل جدید ارتباط خوبی با هنر عاشیقی نداشته باشد.
رپرتوار عاشیقی در همدان یکی از خاصترین نوع این هنر در دنیاست
رپرتوار عاشیقی قدمت بسیار بالایی در منطقه دارد بهطوری که در کتاب مسعودیه قید شده است که عاشیقهای آذربایجان برای آموزش کامل اصول و فنون عاشیقی برای فراگیری شعر و سایر صوتها باید به استان همدان میآمدند تا با فراگیری آن هنر عاشیقی خویش را تکمیل کنند.
از عاشیقهای ترک میتوان به مسیحاله رضایی عاشیق نامآور ترکی از توابع قزوین نیز اشاره کرد مرحوم مسیحاله رضایی صدایی ماندگار از خود به جای گذاشته است و در استان همدان و سایر استانها نام و آوازه او از آثار به جای مانده از نوار کاستهای قدیمی شنیده میشود و صدای خاطرهانگیزش هنوز گوشنواز است و همچنین از عاشیقهای قدیمی و در حالحاضر آقایان جوزعلی، محمدعلی اطمینان، طاهری سردرودی، عاشق فرج، عاشیقخان میرزا، عاشق عباس، مهدی صدری درگزینی و دیگران میتوان نام برد.
در گرما گرم جشن های انقلاب در بهمنماه نخستین جشنواره موسیقی عاشیقی استان همدان با حضور هنرمندان استان همدان با نام (عاشیقلار بایرامی) در کبودراهنگ برگزار شد.
مدیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان کبودراهنگ میگوید: این جشنواره در 2روز در سالن مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور هنرمندان موسیقی عاشیقی تورکی استان همدان برگزار شد که با ارسال آثار خودشان به جشنواره بیش از 50 اثر دریافت شد که درمجموع 46هنرمند در 18گروه از سوی هیأتداوران انتخاب شدند که از اشعار قدیمی و داستانهای معروف در مناطق ترکنشین استان همدان که روایی در قسمتهای بزمی، مجلسی، عاطفی، عاشقی و... که اشعار با آهنگ و توسط هنرمندان نواخته و اجرا شد.
فتحا... ضابطی عمده مشکلات موجود در برگزاری جشنواره را کمبود اعتبارات و محدودیتهای کرونایی اعلام کرد و گفت: در بحث تأمین اعتبارات نماینده منطقه، شورای شهر، شهرداری انجمن موسیقی حامی ما شدند و با توجه به اینکه سالن 400 نفر گنجایش داشت ما با رعایت پروتکلها پذیرای 150نفر بودیم که این موضوع شرایط را برای ما سخت کرده بود.
قادر شهسواری دبیر جشنواره نیز گفت: از 7 شهرستان در این جشنواره حضور داشتند که به لحاظ اینکه همه هنرمندان جایگاه خاصی دارند و رتبهبندی نداریم همایشی برگزار کردیم که تمام هنرمندان دارای هویت فرهنگی و اعتبار هستند و این موضوع برای ما اهمیت زیادی دارد.
انتخاب 11شاعر برتر از استان
کارشناس شعر و از هیأت داوران گفت: درمجموع از 32 شاعر 11شاعر از استان همدان انتخاب شدند.
اسماعیل مرادیمشفق افزود: در بخش موسیقی، اجرا، خوانندگی و نوازندگی خان میرزا فطری، ماشاا... رسام، امیر فراهانی، عزت قاسمی از همدان، رحمان دریایی، خدایار علییار، رضا فضلا...خانی، مجتبی هشمتیان، علی صفدریان از کبودراهنگ، محمدجواد ملایی، ارشد جلالی، مجید خوشبخت، بهروز گلشن، احمد مصطفوی، حسن آذربیگ از درگزین، آقامعلی ورمزیار، مهدی و علی حسنخانی از قهاوند، علمشاه خداکرمی از رزن، ابوالفضل سهرابی از فامنین، حسین آقامحمدی از ملایر و فرجا... خوشقیافه از بهار هنرمندان برتر انتخاب شدند.
درگزین خوش درخشید
مرادی افزود: شهرستان درگزین بهصورت ویژه در این جشنواره درخشید که قسمت شعر ائلآششقو رتبه نخست جشنواره اسماعیل مرادیمشف ، سید اصغر موسوی، محسن عبدالهی نیری، سیفا... رستمی، لیلا طاهری لوح تقدیر دریافت کردند و همچنین در بخش رسانه که در حمایت و معرفی موسیقی عاشیقی تورکی فعال هستند از حسین بهرامی، مدیر همدان عاشیقلاری و از یوسف امینی و رضا حیدری تجلیل شد.
|
