|
مادر شدن تجربه شیرینی است که هر زنی آرزو دارد آن را تجربه کند، به دنیا آوردن فرزند، آغاز مرحله جدیدی در زندگی هر زن است، همزمان با آغاز این تجربه جدید، لذت مادر بودن، مسئولیت و دغدغههای متعددی را به دنبال دارد. این نقش جدید و مسئولیتهایش همزمان با تغییرات هورمونی مربوط به وضع حمل، مادر را در معرض احساس تشویش و افسردگی قرار میدهد که ممکن است با مشکلاتی از قبیل نیاز نوزاد به مراقبتهای خاص، مشکلات بین فردی یا مشکلات مالی تشدید شوند. ملال یا افسردگی پس از زایمان حالت شایعی است و راههای درمان آن به خوبی برای پزشکان شناخته شده است. مادر، نوزاد و بهطور کلی هیچ کس در به وجود آوردن این علائم مقصر نیست و درصورت وجود علائم اضطراب و افسردگی نباید مانع مراجعه به پزشک شد.
این اختلال روانشناختی در حاملگی و دوره پس از آن، افسردگی پس از زایمان میباشد که تهدیدی بر امنیت و سلامت مادر و نوزاد است، همدانپیام در اینباره گفتوگویی با مریم زارعی که روانپزشک است انجام داده است که در ادامه با هم میخوانیم:
ممکن است کمی راجع به افسردگی پس از زایمان توضیح دهید؟ و دلیل وقوع آن را بفرمایید؟
افسردگی پس از زایمان ممکن است در بین10 تا 15درصد از خانمها رخ دهد، البته در زنانی که قبل از زایمان سابقه افسردگی داشته و داروهای افسردگی مصرف میکردهاند یا سابقه خانوادگی افسردگی دارند، ممکن است درصد بالاتری داشته باشد. افسردگی پس از زایمان دارای علائمی است که با غم زایمانی فرق دارد، غم زایمانی ممکن است در 4 تا 5 روز نخست پس از زایمان اتفاق بیفتد، پس از زایمان هر خانمی ممکن است دچار ناتوانیهایی شود و احساس کند نمیتواند مراقب کودک خود باشد، بهطور مثال احساس خستگی و بیحوصلگی داشته باشد، این علائم در مدت یک هفته پس از زایمان رفع میشود، این موضوع تجربه مشترک بسیاری از خانمها است و نیاز به درمان دارویی خاصی ندارد، در چنین شرایطی خانمها نیازمند حمایتهای روحی و روانی هستند تا این دوره را از سر بگذرانند.
اما افسردگی پس از زایمان زمانی اتفاق میافتد که احساس خستگی و بیحوصلگی یک هفته پس از زایمان تا بیش از 2 ماه ادامه داشته باشد، در افسردگی پس از زایمان خانم خلق افسرده دارد، احساس بیحوصلگی، ناتوانی، بدخوابی، احساس غمگینی و دلمردگی میکند، فکر میکند توانایی مراقبت از فرزند خود را ندارد، البته این موضوع فقط به صورت احساس نیست، واقعاً مادر توانایی ندارد، انرژی مادر بسیار کم میشود و تمام این علائم ممکن است با بغض و گریه همراه باشد، در اینصورت پزشک تشخیص را بر افسردگی پس زایمان میگذارد. افسردگی زنان پس از زایمان علتهای مختلفی دارد: مثل علل ژنتیکی، تغییرات هورمونی که به علت بارداری و زایمان در بدن زنان اتفاق میافتد، سابقه مصرف داروهای ضد افسردگی پیش از بارداری، محروم شدن زنان از یک سری تفریحات به علت باردار شدن که دیگر نمیتوانند مثل گذشته تفریحات کافی داشته باشند، حمایت نکردن اطرافیان از زنان و ایجاد احساس تنهایی در مادر، همه این علائم میتواند با هم در ایجاد افسردگی دخالت داشته باشند.
آیا پدرها نیز پس از تولد نوزاد دچار افسردگی میشوند؟
علائم افسردگی در پدرها متفاوتتر از مادرها است، پدرها نیز با حضور یک فرد جدید در خانواده ممکن است دچار ناراحتی و در نهایت افسردگی شوند، گاهی اوقات به دلیل وجود نوزاد پدر دچار بدخوابیهای شبانه میشود، یا اینکه ارتباطش با همسرش نسبت به گذشته کمرنگتر میشود، این مسائل ممکن است موجب تغییرات خلقی در پدرها شود که شدت آن نسبت به افسردگی مادرها کمتر است.
چگونه میتوان از افسردگی پس از زایمان پیشگیری کرد؟
افسردگی پس از زایمان اختلالی نیست که بخواهیم پیش از بارداری با مصرف دارو از آن پیشگیری کنیم، درمان دارویی برای پیشگیری وجود ندارد، اما برنامه حمایتی در این زمینه میتوان انجام داد، نباید خانمها را در این شرایط تنها گذاشت، پدر میتواند در خیلی از کارهای منزل و نگهداری از نوزاد به همسر خود کمکرسانی کند تا مادر بتواند زمانهایی را به خود اختصاص دهد و تمام شبانهروز خود را به مراقبت از فرزند اختصاص ندهد، چون پس از به دنیا آمدن نوزاد تفریحات و ارتباطات اجتماعی مادر کاهش پیدا میکند که حمایت پدر در این موقعیتها راهگشا است، بهطور مثال برخی خانمها قبل از تولد کودک اهل ورزش و تفریحات هستند، اما پس از فرزندآوری این اتفاق به دلیل رسیدگی به کودک کاسته یا کنار گذاشته میشود، اما اگر مادر با حمایت اطرافیان بتواند اوقاتی را به خود اختصاص دهد از این طریق میتوان تا حدی از افسردگی پس از زایمان پیشگیری کرد.
آیا در افسردگی پس از زایمان نیاز به مصرف دارو وجود دارد؟
اگر افسردگی پس از زایمان درمان نشود ممکن است چندین ماه به طول انجامد، این اتفاق میتواند از 2 ماه تا یکسال زمان ببرد که موجب اختلال در عملکرد مادر میشود، بنابراین باید حتماً درمان شود، پس از اینکه افسردگی پس از زایمان توسط پزشک متخصص تشخیص داده شد، درمان دارویی آغاز میشود، بدون درمان دارویی مادر دچار افت عملکرد در زندگی شخصی خویش خواهد شد و موجب میشود تا مادر درست به نوزاد خود رسیدگی نکند.
آیا مصرف داروهای افسردگی برای نوزاد مضر هستند؟
اگر افسردگی طولانیمدت شود، برای درمان دارویی روانپزشکان سعی میکنند داروهایی را تجویز کنند تا کمترین تداخل دارویی را با شیر مادر داشته و کمترین آسیب را برای نوزاد داشته باشد.
برخی مادران از ترس اینکه دارو روی کیفیت شیر و درنهایت روی سلامت نوزاد تأثیر بدی بگذارد از مصرف دارو خودداری میکنند و موجب میشوند تا روند و دوره بیماری طولانی شود که کار اشتباه و نادرستی است، همین دارو نخوردن و مصرف نکردن دارو آسیب خیلی بیشتری به مادر میزند و سبب میشود تا مادر به نوزاد خود رسیدگی خوبی نکند پس حتماً باید درمان دارویی صورت گیرد.
دیگر مشکلات سلامت روان پیرامون زایمان کدامند؟
باید توجه داشت که غم زایمانی با افسردگی پس از زایمان تفاوت دارد، غم زایمانی مدت زمان کوتاهی دارد و تا یک هفته پس از زایمان ادامه مییابد و برای مادران زیادی اتفاق میافتد که نیاز به درمان دارویی ندارد و با حمایتهای روحی و روانی مادر برطرف میشود، اما افسردگی پس از زایمان مدت زمان طولانیتری دارد و برخی از زنان را درگیر میکند.
از دیگر اختلالاتی که پس از زایمان رخ میدهد، اختلال دوقطبی زایمان است که با افسردگی تفاوت دارد و مادر باید تحت مراقبت و درمان صددرصدی روانپزشک قرار گیرد. اختلال دوقطبی علاوه بر علائم خلقی مثل افسردگی و اضطراب و... علائم دیگری مثل توهمات و هزیانها را به دنبال دارد، کاملاً غیرارادی و به علت فرایندی است که در ذهن و افکار زنان پس از زایمان اتفاق میافتد، منجر به ایجاد یک سری تفکرات و خیالات آسیبرسان در مادر نسبت به کودک و گاهی اوقات به جسم خود میشود که جزو تفکرات هزیانی است و نیاز به درمان فوری دارد. در اختلال دوقطبی مادر دچار بیخوابی و بیقراری شدید میشود و این حالت خود را نیز به اطرافیانش گزارش میکند، اطرافیان نیز باید کمک کنند تا فوراً توسط پزشک درمان شود.
|
