|
8نفر از برداشتکنندگان فاضلاب برای کشت صیفی در همدان به مراجع قضایی معرفی شدند.
این خبری بود که روز جمعه به نقل از فرماندار شهرستان همدان مطرح شد و در ادامه گفته شد که گزارشهایی مبنی بر استفاده برخی از افراد سودجو از فاضلاب برای کشت محصولات کشاورزی به خصوص صیفیجات در روستاهای اطراف شهر همدان به فرمانداری رسیده که این موضوع در شورای تأمین شهرستان مطرح و تصمیمات لازم گرفته شده است.
مسلم مخفی در این خصوص اظهار کرد: با حضور قاطع دستگاه قضایی و نیروی انتظامی، بازدیدهایی از برخی مزارع انجام و برخوردهای قانونی اعمال شد که در نهایت 8نفر از افراد متخلف و سودجو به دستگاه قضایی معرفی و برخی از وسایل و امکانات همانند موتور آب مورد استفاده، ضبط و نیز تعیین شد آب و فاضلاب شهرستان نسبت به مسدودسازی و اصلاح شبکههای فاضلاب که مورد سرقت این افراد قرار گرفته بود، اقدام کند.
فرماندار همدان خاطرنشان کرد: بازدیدهای متوالی از مزارع انجام میشود و به هیچ وجه اجازه داده نمیشود که افراد سودجو سلامت مردم را با این اقدام خطرناک تهدید کنند، ضمن اینکه مرکز بهداشت موظف است مراقبت کامل را از سلامت محصولات کشاورزی به عمل آورد.
هر چند تلاش مسئولان و دستاندرکاران در سالیان اخیر سبب کاهش قابل توجه استفاده از فاضلاب برای آبیاری مزارع سبزی و صیفی همدان شده، اما با توجه به کمبود منابع آب متعارف، تمایل به استفاده از فاضلاب برای آبیاری گیاهان افزایش یافته است. اما این استفاده نمیتواند بیضابطه باشد.
تقریباً هیچ مرجعی، آبیاری با فاضلاب خام یعنی فاضلابی که تصفیه فیزیکی یا شیمیایی یا زیستی را بر روی آن انجام نشده باشد، توصیه نمیکند. زیراکه آبیاری با فاضلاب تصفیه نشده مضراتی دارد. محققان کشور در تحقیقی که در حوزه علوم کشاورزی و محیطزیست انجام دادهاند، به این موضوع اشاره کردهاند که استفاده از پساب شهری در آبیاری محصولات کشاورزی میتواند سبب تجمع فلزات سنگین در اندامهای خوراکی گیاهان را فراهم آورد.
فاضلاب منبعی از انواع باکتریها، ویروسها و انگلها است. استفاده از فاضلاب خام به آن معناست که کشاورزان و باغداران در معرض انواع میکروارگانیسمهای بیماریزا قرار بگیرند. از آن گذشته انگلها و باکتریها میتوانند به محصولات کشاورزی بچسبند و همراه آنها وارد خانه شهروندان شوند. این وضعیت بهخصوص برای محصولاتی که بهصورت خام استفاده میشوند (مانند سبزیها) قابل قبول نیست.
گزیری به کشت سبزی در همدان
از گذشته، بخش قابل توجهی از اراضی اطراف شهرهمدان برای کشت سبزیجات مورد استفاده قرار میگرفته و با توجه به اینکه کوهپایه الوند مملو از چشمهسارها و روخانههای پرآب بود این رودخانهها در داخل شهر نیز سرازیر شده و در نهایت این آب به مصارف کشاورزی از جمله کشت سبزی میرسید.
با گسترش جوامع شهری و نیاز به شبکه جمعآوری فاضلاب به جای شیوههای سنتی، فاضلاب ساکنان شهر به داخل رودخانهها هدایت و سریز شد که کشاورزان که در انتهای این زنجیره بودند ناچار و ناگزیر به استفاده از این آب برای مصارف کشاورزی شدند زیرا که حقابه جایگزینی نداشتند. این موضوع سالها ادامه داشت تا اینکه به لحاظ حفظ سلامت پیگیریهایی انجام شد.
دادستانی همدان در چند بازدید و نیز دانشگاه علومپزشکی همدان برخورد با کشاورزان متخلف و امحای محصولات آلوده را در دستور کار قرار داد اما رفع این گره نیاز به چارهجویی داشت که در نهایت با حفر ۲چاه عمیق در نزدیکی مزارع سبزی، مشکل آب مورد نیاز برای کشت سبزی رفع شد.
اما هماینک با آغاز زمان برداشت کشت سبزی و صیفیجات که ثمره این کشت و محصول تولیدی بر سر سفره مردم نشسته است دل نگرانیهایی در اینباره وجود دارد.
نتیجه پیگیریها چه شد
سال ۱۳۹۳ حدود ۱۵۰ هکتار از اراضی سبزی شهر همدان با فاضلاب آبیاری میشد که رقم قابل توجهی بود، اما با عزم دست اندرکاران و با همکاری و تعامل نهادهای مسئول این آمار در سال ۱۴۰۰ به 5هکتار و سال گذشته به کمتر از یک هکتار رسید.
در کنار تلاش مسئولان به طور حتم آگاهی مردم درباره استفاده نکردن سبزیهایی که با فاضلاب آبیاری شدند در کاهش این آمار بسیار مؤثر بوده است.
به طور حتم مصرف سبزی آبیاری شده با فاضلاب به دلیل وجود مواد شیمیایی و میکروبی موجود در بافت آن بیماریهای رودهای، سرطانها را به همراه دارد.
بهرغم اقدامات خوبی که از سوی نهادهای متولی برای جلوگیری از هدایت و رهاسازی فاضلاب منازل به داخل رودخانههای داخل شهر همدان انجام گرفتهاست، این رویه صد در صد کامل نشده و در بخشی از شهر همچنان فاضلاب وارد رودخانهها میشود.
شهرستانهای استان همدان، مشکل آبیاری با فاضلاب دارند
برخی مناطق شهرستانهای استان از جمله همدان، ملایر، تویسرکان و بخشی از نهاوند با مشکل آبیاری مزارع با فاضلاب مواجه هستند و در برخی مواقع فاضلاب وارد چاه جذبی شده هر چند در صورت نزدیکی این قبیل چاهها به آب سطحی، قنات این موارد نیز میتواند آبهای زیرزمینی را آلوده کند.
بررسیهای انجام گرفته گویای این است که سیستم تصفیه فاضلاب در برخی از شهرستانها تکمیل نبوده و فاضلاب تولیدی منازل مسکونی، شهرکهای و واحدهای تولیدی به تصفیه خانه منتقل نمیشود.
آبیاری مزارع تشنه به شیوههای مختلف از جمله استفاده از فاضلاب، فاضلاب آغشته به آب و پساب تصفیه شده کارخانهها انجام میگیرد که پساب کارخانه در صورت تأیید کارشناس محیطزیست، برای آبیاری مزارع بدون مشکل است.
آبیاری مزارع با فاضلاب به دلیل ورود فلزات سنیگن به باف گیاه و محصول سبب آلودگی میکروبی و شیمیایی در محصول می شود، میزان بروز آلودگی در سیب زمینی، هویج و سبزی که در بطن خاک قرار دارند بسیار بیشتر از محصولات باغی است و برای حوزه بهداشت، جلوگیری از آلودگی این قبیل محصولات با جدیت دنبال میشود که در این راستا محصولات آلوده معدوم و کشاورز متخلف به مرجع قضایی معرفی شده است.
خطر ابتلا به بیماری های عفونی، انگلی و میکروبی برای کارگران، کشاورزان در مزارع به علت تماس با آب و خاک آلوده بیشتر است.
مهمترین عامل گرایش کشاورزان همدان به استفاده از فاضلاب برای آبیاری محصولات کشاورزی تنش آبی و بروز خشکسالی است هر چند امسال شاهد پرآبی هستیم اما سالهای گذشته به علت افت آبهای زیر زمینی و کاهش منابع آبی برای آبیاری مزارع با مشکلاتی مواجه بودیم.
کشت بیش از ظرفیت منابع آبی از دیگر علل به شمار میرود با این توضیح که برخی مواقع منابع آبی یا چاه موجود در یک زمین ظرفیت آبیاری یک هکتار را دارد، اما کشاورز اقدام به کشت محصول در ۲ هکتار می کند، در این مواقع کشاورز برای جبران کمبود آبی مجبور به استفاده از آبهای غیرمتعارف میشود.
گزارشهای مردمی برای شناسایی متخلفان و اقدام قاطع دستگاه قضایی نیز میتواند در راستای حفظ حقوق عامه و سلامت مردم در رفع کامل این معضل کارساز باشد.
|
