|
امروزه شورین یک روستا در پیرامون شهر همدان و تقریبا در شرق شهر قرار دارد اما روزگاری در دوران قاجار یک مرکز حکومتی مهم بوده است.
نام شورین با نام امیر افخم شورینی گره خورده، فردی که در تاریخ معاصر همدان بسیار تأثیرگذار بود، اما در دوران ما شورین با یک عنوان دیگر هم شناخته میشد که البته در این روزها اثری از آن شهرت باقی نمانده. ساخت مواد آتشزا یکی از صنایع کهن در شورین است.
این گفتار میخواهد به روند ایجاد، تکامل و زوال این صنعت کهن بپردازد که به دلیل بیتوجهی و شناختنداشتن از یک فرصت فوقالعادهی ایجاد اشتغال به یک تهدید تبدیل شد و در پایان از بین رفت. خیلیها به یاد دارند که همزمان با پایان هر سال وسایل آتشزایی که در شورین تولید شده بود به طور غیررسمی روانه بازار همدان میشد و نوجوانان و جوانان آنها را میخریدند و با آنها به استقبال نوروز میرفتند.
اگرچه آن مواد آتشزا گاهی حادثه میآفرید اما هر چه بود یک محصول به شمار میآمد و برای برخی از اهالی شورین درآمدزا بود. اما چه شد که آن صنعت نابود شد؟ چرا آن توانمندی مهم صنعتی که اتفاقا مشتری هم داشت تبدیل به یک صنعت بومی اشتغالزا و ایمن نشد؟
همانطور که گفته شد قلعه بزرگ امیرافخم در شورین بود و دارای قورخانه، انبار مهمات و مواد آتشزا بود، به همین دلیل باروت در شورین تقریبا زیاد بود ضمن اینکه مراسم سال نو و برخی جشنها هم در آنجا برگزار میشد که چاشنی آن آتش بازی بود. این دلیل اصلی تقویت صنعت ساخت مواد آتشزا در همدان و شورین بود.
داستان از این قرار بود که برخی اهالی شورین در ساخت محصولات آتشزا مهارت داشتند، آنها موادی را با هم ترکیب میکردند و از ترکیب آنها عمدتا 3 محصول با نامهای فشفشه، ترقه و کوزه جنی تولید میکردند که اتفاقا برخی شان بسیار خوب میسوختند. همه فرآیند تولید در خانهها انجام میشد و هرکس با توجه به مهارتش محصولی با کیفیت مختلف تولید میکرد. در دوران پهلوی هم کمابیش به همان منوال مواد آتشزا در شورین تولید میشد، اما در دوران ما محصولات آن صنعت کم کم تبدیل به یک معضل جدی شد، زیرا برخی کوزه جنیهای بزرگ میساختند و موجب انفجارهای مهیب میشدند.
تنها کاری که مسئولان هر زمان باید انجام میدادند آن بود که توانمندی اهالی شورین را به صورت ایمن، علمی و اصولی در همانجا سازماندهی و ساماندهی میکردند تا ضمن از بین رفتن خطرات آن تبدیل به یک فرصت شغلی برای اهالی شورین شود. شاید هنوز هم فرصت باشد تا با ساخت یک سوله کوچک تولید مواد آتشزا و تولید محصولات بومی مقدمات ساخت یک کارخانه بزرگ را برای آینده فراهم کرد.
|
