|
■ 300 هکتار و 140 اثر تاریخی برای جهانی شدن انتظار همراهی مدیران شهر را میکشد
■ زمزمه های تغییر مدیرکل میراث فرهنگی، تکمیل نبودن پرونده ای که قرار است جهانی شدن همدان را به نتیجه ای قابل قبول منتج کند، نبود تبلیغات، همدان را
در حوزه گردشگری به سکوت معنادار فرو برده است
اینجا پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین است. سرزمینی در کرانه غربی نقشه جغرافیایی ایران؛ استانی با بیش از یک هزار و 800 جاذبه تاریخی و طبیعی شناسایی شده که بیشتر از یک هزار جاذبه آن وارد فهرست آثار ملی شده است و یک پرونده در انتظار جهانی شدن سالهاست اینجا دست به دست میشود.
فردا سه شنبه مهلت یک ماهه ادارات و ارگانهای دولتی که هفته گذشته در جلسه بررسی و تصویب تفاهم نامه مدیریت یکپارچه بافت تاریخی حضور داشتند برای عد تفاهم نامه و اعمال نظر در زمینه تغییرات مفاد این تفاهم نامه تمام میشود .
26 مهر ماه بود که استاندار همدان در این نشست خطاب به مدیر کل میراث فرهنگی تاکید کرد برای پیگیری و تسریع در تصمیم گیری ها با یک مهلت یک هفته ای ارگانهای مرتبط را در راستای رفع موانع ثبت جهانی همدان پای کار برای عقد تفاهم نامه آورد .
برخی میگویند زمزمه های تغییر مدیرکل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی از مدتها پیش و به نتیجه نرسیدن آن در زمینه ابقای مدیر فعلی یا تغییر وی، تکمیل نبودن پرونده ای که قرار است جهانی شدن همدان را به نتیجه ای قابل قبول منتج کند ، مهیا نبودن زمینه تبلیغات برای سفر مسافرانی که همدان را با تعداد انگشت شماری جاذبه میشناسند یکی پس از دیگری عملکرد حوزه میراث فرهنگی همدان را در ماه های اخیر به سکوتی معنادار فرو برده است .
به واقع کدام یک میتواند دلیل رکود پرداختن به موضوعات مهم میراث فرهنگی و گردشگری در استان باشد ؟ چرا فرایند پرداختن به پرونده ثبت جهانی در همدان ، داستان هزار و یک شب شده است، یک زمان جهانی شدن همدان ی گزینه بلاتکلیف بین کتیبههای گنجنامه، سایت تاریخی هگمتانه، غارعلیصدر و نوشیجان ملایر بود تا اینکه به بهانه رویدادهای جهانی گردشگری در همدان سالهای 1397 و 1398 و رفت و آمد کارشناسان در سطح ملی و بینالمللی ورق برگشت قرعه به نام منظر تاریخی هگمتانه تا همدان افتاد .
عرصه اصلی پرونده همدان برای جهانی شدن
چرخه پیشنهادات به شکلی چرخید که 28 مهر 1400 مشاور محمدحسین طالبیان وزیر میراث فرهنگی راهی همدان شد و در جریان این سفر همدان را با هسته مرکزی هگمتانه ، تنها کاندیدای ثبت جهانی منظر تاریخی در ایران معرفی کرد. آن روز این پرونده در کنار پنج اثر دیگر انتظار اعلام ارزیابان یونسکو را برای پذیرفته شدن در زمینه ورود به لیست جهانی را میکشید.
عرصه اصلی این پرونده برای جهانی شدن شامل تپه هگمتانه، بازار، بافت تاریخی شهر که در قالب کانسرت «منظر تاریخی هگمتانه تا همدان» برای ثبت جهانی قرار بر آمادهسازی شد، در تاریخ یاد شده پرونده راه آهن شمال- جنوب، منظر فرهنگی اورامانات، آسبادهای منطقه سیستان، دیوار گرگان و منظر فرهنگی در یونسکو در دست بررسی بود.
طالبیان هم آن زمان وعده داد آذرماه سال 1400 نتیجه بررسی این 6 پرونده اعلام میشود و هر یک که روند ثبت کوتاهتری پیش روی داشته باشد رفع موانع آن در اولویت برای تعیین تکلیف شدن قرار میگیرد.
اما طولی نکشید که 5 مرداد 1400 در بیست و ششمین میراث جهانی ایران به نام «منظر فرهنگی هورامان/ اورامانات» ثبت شد. این در حالی بود که 2 مرداد ماه نیز راه آهن سراسری (شمال-جنوب) ایران در این فهرست ثبت شد. در حالی که سالها از تشکیل پرونده ثبت جهانی همدان می گذرد و در حالی که بیش از دو سال از طرح موضوع پرونده جهانی منظر تاریخی هگمتانه تا همدان میگذرد، هنوز هیچ خبر امیدوارکننده و قطعی درباره جریان پیگیری پرونده همدان جهانی از منابع خبری رسمی شنیده نمیشود و تا بوده وعده امسال نه سال دیگر مطرح است . روزی که پرونده همدان جهانی طرح شد کمی آنسوتر هورامان در استان کرمانشاه و کردستان محوری با حدود 409 هزار هکتار عرصه و حریم که 106 هزار هکتار آن مربوط به عرصه و 303 هزار هکتار جزو حریم نیز مطرح بود . اما در کمال ناباوری با این عرصه عریض این پرونده سال 1399 به یونسکو ارسال و سال 1400 به نتیجه رسید.
در مقایسه با هورامان اما کل محدوده تعیین شده برای پرونده جهانی شدن همدان مساحتی در حدود 300 هکتار را به خود اختصاص میدهد که از این میزان 120 هکتار به عرصه مربوط میشود در این محدوده 140 اثر واجد ارزش ثبتی نیز قرار دارد یعنی مساحتی کوچک تر و قابل بررسی تر .
در این محدوده، سایت تاریخی هگمتانه، محدوده بازار، مسجد جامع از جمله آثاری است که دارای حریم گستردهتری هستند از سوی دیگر آثار ثبتی در این مسیر و محوطه موجب شده است که خط آسمان از منظر ارتفاع ساخت و سازها از میدان آرامگاه بوعلی سینا تا سایت هگمتانه با ارتفاع بین 4 و نیم متر تا 12 متر تعریف شود که در کنار حریم آثار محدودیتهای ساخت و ساز در این مسیر را به خود اختصاص داده است.
محدودیت هایی برای ساخت و ساز جامعه محلی
شرایط موجود و اهمیت جهانی شدن همدان با پرونده منظر تاریخی همدان محدودیتهایی برای ساخت و ساز جامعه محلی در منطقه مشخص شده هم ایجاد کرده است .این محدودیتها از یک سو و همراه و هماهنگ نبودن شهرداری و میراث فرهنگی از سوی دیگر در کنار دلایل متعدد از جمله تغییر مدیران میراث فرهنگی و کامل نبودن پرونده همدان جهانی موجب شده است صاحبان ملک در محوطه تعیین شده با معضلی به نام بلاتکلیفی دست و پنجه نرم کنند. این بلاتکلیفی البته زاییده یک اتفاق مهم تر هم هست و آن هم استعلام نگرفتن گاه و بیگاه شهرداری از میراث فرهنگی برای ساخت و ساز یا تغییر نما و ارتفاعها برخی بناها در این محوطه است که وقتی سروکله کارشناسان یونسکو برای ارزیابی پیدا میشود هزار و یک اما و اگر همچون زخم کهنه در این مسیر دهان باز میکند .
با تشریح موارد بالا درمی یابید وقتی هماهنگی و همگرایی در یک پروژه مغفول میماند دوگانگی تصمیمگیری دامن هیچ کس جز مردم یک شهر را نمیگیرد و این همه آنچه است که امروز اصلاح سیما و منظر شهری در مسیر جهانی شدن همدان را با چالش روبهرو کرده و پرونده همدان جهانی روی میز جلسات متعدد ملی استانی و بین المللی دست به دست میچرخد و به نتیجه نمیرسد .
حال درست یک هفته پیش در زمینه یکی از چالشها مدیر ارشد استان برای رفع بلاتکلیفی مردم شهر عنوان کرده است از محدودیتهای ثبت جهانی برای مردم شهر حصر و حصار نسازید. این به آن معناست که اگر جایی و مکانی میتواند با حداقل تغییرات حال و روز بهتری داشته باشد کوتاهی نکنید بگذارید با اصلاح در ساخت و مرمت طبق اصول میراث فرهنگی حال سیما و منظر شهر حال بهتری باشد.
اما هنوز علامت سؤالات متعدد در زمین این زمینه که آیا زمزمه تغییر مدیرکلی در میراث یا تکمیل نبودن پرونده جهانی و یا همراه نبودن ارگانهای مرتبط برای حل و فصل چرایی طولانی شدن پیگیری پرونده جهانی شدن همدان جای خود باقی مانده است .
کوتاه سخن اینکه وقفه به ثمر رسیدن پرونده همدان جهانی بیشترین آسیب را به منظر گردشگری همدان میزند آسیبی که نه نتیجه دخل و تصرف های کارشناسی از بیرون استان بلکه زاییده ناهماهنگی و همراهی نکردن عوامل و مدیران و تصمیمگیران درونی شهر مرتبط با پرونده جهانی همدان است. حال باید دید آیا نگاه دغدغهمند کسانی که بارها و بارها بدون نتیجه دور میز نشستند و برای زودتر جهانی شدن همدان نسخه آرزوهای کاغذی پیچیدند به ارائه راهکار اساسی معطوف میشود و آیا در آینده نزدیک این مهم به نتیجه میرسد یا همه مصوبات نوشتاری در همان قفسههای بایگانی جلسات به خاک خوردن ادامه میدهند .
|
