|
شاید کمترکسی بداند که بانی و واقف مدرسه و کتابخانه آخوند یا همان حوزه علمیه آخوند، ملاحسین مختارانی اردستانی از بزرگان مجتهدین و فقهای همدان بود که دست بالایی در مباحث اصول و کلام داشت و در همدان حاکم مذهبی بهشمار میآمد. به گزارش تسنيم، خسرو محمدی کارشناس و پژوهشگر وقف و امور خیریه ماجرای ساخت این مرکز بهدست این عالم جلیلالقدر را گونه تعریف میکند: ایشان اقدام به برپایی حوزه علمیه آخوند کرده، در سال 1240 نیز آن را راهاندازی کرد و گرمابهای نیز در کنار آن ساخت. سپس محمدشاه قاجار که به ایشان ارادت داشت از این عالم بزرگ خواست تا مسجدی نیز به این مجموعه اضافه کند که آن را مسجد شاه نامیدند.
وی افزود: هنوز کار ساختمان آن به پایان نرسیده وبهرهبرداران سپرده نشده بود که محمدشاه قاجار از دنیا رفت و بهدلیل نبود اعتبار که محمدشاه ضمانت آن را کرده بود کار به پایان نرسید. تا سالها دیوارهای این بنا همچنان باقی بود تا در دوران رضاخان از آجرهای آن برای ساخت مدرسه نوبنیاد نصرت استفاده کردند و مسجد شاه برای همیشه از نقشه شهر همدان خارج شد.
این کارشناس امور وقف که در این زمینه پژوهشهای گستردهای انجام داده است، عنوان کرد: بعدها مرحوم آیتا... آخوند ملاعلی معصومی همدانی(ره) در دوران پهلوی دوم مدرسه ساختهشده به دست ملاحسین را بازسازی کرد و جان تازهای به آن بخشید.
کتابخانه غرب (آیتا... ملاعلی معصومی همدانی)
محمدی درباره ماجرای شکلگیری کتابخانه مدرسه آخوند نیز اظهار کرد: کتابخانه غرب یکی از کتابخانههای کهن و ارزشمند شهر همدان است که در دوران پهلوی برپاشده و به بهرهبرداری رسیده است. این کتابخانه در خیابان شهدا و در محل حوزه علمیه مرحوم آیتا... آخوند همدانی قرار دارد. ارزش این کتابخانه که بارها بازپیرایی و بازسازیشده است به کتابهای ارزنده بهویژه نسخههای خطی کمیاب موجود در آن است. کتابهای این کتابخانه در 3 طبقه و به شکلی چینش شدهاند که یک طبقه مخزن و طبقات دیگر برای طلاب و همگان قابلاستفاده باشد.
تاریخچه ساختمان کتابخانه غرب
وی مطرح کرد: کتابخانهها در ایران بیشتر بهعنوان بناهای مکمل کاخها، حوزهها و مدرسهها در نظر گرفته میشد. این به آن معنا نیست که کتابخانهها ارزش کمتری نسبت به دیگر بناها ازجمله بناهای حکومتی و مدرسهای داشتهاند بلکه برعکس کتابخانهها ساختمانهایی بودهاند که به آن بناها اعتبار و شخصیت میدادهاند به همین دلیل کتابخانههای سلطنتی در قزوین و تبریز و هرات بهعنوان کانونهای فرهنگی و ادبی شاهانه به شمار میآمدند.
این کارشناس و پژوهشگر وقف و امور خیریه گفت: در دوران معاصر (پهلوی) رویدادی در همدان روی داد که سبب دگرگونی بنیادین در حوزه ساخت کتابخانه و نگهداری نسخههای خطی شد. در سال 1321 و پس از بازسازی مدرسه علمیه آخوند، افراد بسیاری وارد این حوزه شدند تا در آنجا به تحصیل علوم اسلامی بپردازند. شهر همدان در آن دوران درحال گسترش بود به همین دلیل نیاز مردم به مراکز فرهنگی ازجمله کتابخانهها نیز بیشتر میشد. وی افزود: آیتا... ملاعلی معصومیهمدانی که از سوی علمای قم مسئولیت این مرکز را به عهده داشت در همان آغاز کار وجود کتابخانهای با امکانات مناسب را در همدان و در حوزه علمیه را لازم میدید. ایشان با تهیه تعدادی کتاب و قرار دادن آنها در کتابخانه کار را آغاز کردند.
محمدی عنوان کرد: در سال 1331 حیاط بزرگی در کنار مدرسه آخوند بنا بر وصیت مرحوم حاج محمدجواد کرمانشاهچی در اختیار آیتا... آخوند قرار داده شد، ایشان قسمت جنوبی ساختمان اهدایی را به کتابخانه اختصاص داد. ازآن زمان تا به امروز همه آن مجموعه به «کتابخانه و قرائتخانه عمومی غرب» مدرسه آخوند همدان، مشهور است.
وی ادامه داد: پس از جمعآوری کتابها نیاز بود تا قرائتخانهای برای آن درنظر گرفته شود. به همین منظور طبقه دوم حجرههای شرقی مدرسه آخوند که مشرف بر هر 2 حیاط (حیاط مدرسه و حیاط اهدایی) بود، برای این هدف در نظر گرفته شد، هزینه ابتتدایی این طرح به درخواست محمدجواد مسعود از مرحوم حاجآقا حسین رضوی از محل ثلث مرحوم حاج سید هاشم نجفی با موافقت آیتا... آخوند و جلب رضایت همسر موصی که هر سه از اوصیاء بودند، تأمین شد و بقیه مخارج آن نیز بهوسیله دیگر خیرین در اختیار آیتا... آخوند قرار داده شد تا اینکه سالن مزبور به شکل مناسب و با نور و دید کافی به ابعاد 14*7 متر ساخته پرداخته و به بهرهبرداری رسید.
|
