|
برخی در کشور بر این اعتقاد هستند که سرنوشت برجام در تغییر موضع در قبال FATF تأثیر مستقیمی خواهد داشت؛ به این منظور که در ماههای آتی که انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده آمریکا در پیش است، درصورت پیروزی جو بایدن و بازگشت آمریکا به معاهده برجام، ایران نیز شرایط کارگروه ویژه اقدام مالی را خواهد پذیرفت تا از مزایای برجام بهرهمند شود.
با این حال، نسبت به شرایط کنونی کشور و مسائل پیرامون موانع قرار گرفتن در لیست سیاه این سازمان بینالمللی، میتوان به این نتیجه رسید که این مسأله حتی از برجام نیز فراتر بوده و از اهمیت بیشتری نیز برخودار است؛ زیرا در طول این سالها کشورمان همواره با استفاده از کانالهای مختلف به دور زدن این تحریمها اقدام کرده است؛ اما قرارگرفتن در لیست سیاه FATF راه ارتباط با کشورهای دیگر از جمله کشورهای دوست و متحد را با چالشهای فراوانی روبهرو کرده است.
دلالان داخلی علیه منافع کشور
هفته گذشته وزیر نیرو در مصاحبهای که بیشتر درباره انتخابات ریاستجمهوری سال آینده و احتمال حضور وی در این انتخابات بود، پس از رد این احتمال در بخشی از این مصاحله صحبتهایی کرد که بسیار تعجبآور بود.
رئیس کمیسیون مشترک همکاری اقتصادی ایران با چند کشور از جمله روسیه، ارمنستان، تاجیکستان، افغانستان، قطر، عراق و آلمان در گفتوگو با روزنامه اعتماد گفت: «وقتی برای صادرات کالایی میروم در یک کشور همسایه مذاکره کنم و بعد میبینم از امضای قرارداد امتناع میکنند و بهرغم نیازشان، خواهان کاهش قیمت هستند و بعد نهایتا به من میگویند با ما تماس گرفته و گفته شده اگر روند مذاکره را طولانی کنید، ممکن است خودشان (کسانی از داخل کشور) این کالا را با قیمت کمتری از دولت به آن کشور همسایه بفروشند، چه باید بگوییم؟!
رضا اردکانیان در ادامه این مصاحبه گفت: ممکن است این روش با قواعد تجارت سازگاریهایی داشته باشد اما بهقطع با قواعد اخلاقی سازگار نیست!»
نگارنده این گزارش در ادامه نوشت: وقتی هم میپرسم چه کسانی این کار را کردهاند، اردکانیان حاضر نشد بیش از این آدرس بدهد و وزیر تأکید کرد: «همه باید به چارچوبهای اخلاقی برگردیم وگرنه در مجموع، ممکن است برنده نباشیم.»
از صبحتهای اردکانیان میتوان نتیجه گرفت که گروهی در کشور منافع شخصی خود را حتی در شرایط بحرانی و نامساعد کنونی، در اولویت میدانند. خبرگزاری انتخاب در واکنش به این مصاحبه، افراد مذکور را «خیانتکار» خواند.
با وجود اینکه وزیر نیرو حاضر نشد این افراد را معرفی کند؛ اما شناسایی آنها از سوی نهادهای نظارتی کار دشواری نخواهد بود و باید مشخص شود چه کسانی پشت پرده این مسأله هستند که حتی یک وزیر به جای مقابله لب به گلایه گشوده است.
این مسأله ثابت شده است که امکان سوءاستفادههای اقتصادی در شرایط غیرعادی کشور بیشتر میشود، همانطور که در دوران تحریمهای گذشته افرادی همچون بابک زنجانی پدید آمدند. کارشناسان حوزه قصادی و سیاسی اعتقاد دارند که سودجویان به طور کلی از نبود شفافیت اقتصادی سود میبرند، از اینرو برخی مقامات دولتی مخالفت با FATF را نیز در همین راستا ارزیابی میکنند.
ظریف سال گذشته در کمیسیون امنیت ملی مجلس دهم گفته بود که «گروههایی در ایران حضور دارند که در این مسیر [پولشویی] منافعی دارند و به دنبال فضاسازی علیه مبارزه با آن هستند.
وزیر امور خارجه کشورمان در سالهای اخیر بارها این مسأله را تکرار کرده و مورد انتقاد بسیاری نیز قرار گرفته است. یکی از خبرگزاریها در واکنش به سخنان وی نوشته بود که «ظریف به جای پاسخ به نقدهای FATF منتقدان را متهم به پولشویی کرد!»
موانع آزادسازی منابع ارزی داخلی یا خارجی؟
حدود ۴۰ میلیارد دلار منابع ارزی ایران در کشورهای چین با ۲۰ میلیارد دلار، هند با 7 میلیارد دلار، کرهجنوبی با 6 میلیارد دلار، عراق با 2 میلیارد دلار و ژاپن با 5/1 میلیارد دلار، مسدود شده است. در میان کشورهایی که منابع ارزی کشورمان در آنها بلوکه شده، نام چین و عراق که بهعنوان 2 کشور دوست و همپیمان با ایران محسوب میشوند نیز هست.
از اینرو سفرهای عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی و ظریف به بغداد و چین در هفتههای گذشته، بهمنظور تلاش برای آزادسازی ارزهای کشور ارزیابی میشود.
حال این پرسش پیش میآید که چرا عراق و چین بهعنوان 2 کشور دوست، منابع ارزی کشورمان را مسدود کردهاند؟ برخی در پاسخ به این پرسش تحریمهای دولت وقت ایالات متحده علیه ایران را دلیل اصلی این موضوع میدانند.
در اینباره باید گفت که در سالهای اخیر دولت عراق از تحریمهای آمریکا علیه کشورمان معاف بوده و در آخرین بار نیز ابتدای ماه جاری شبکه اسکای نیوز عربی اعلام کرد که آمریکا این معافیت را ۶۰ روز دیگر تمدید کرده است.
یوسف کاووسی کارشناس مسائل بانکی سال گذشته گفته بود که دلارهایی که بابت فروش گاز و برق در عراق داشتیم را نمیتوانند به کشور انتقال دهند. یکی از دلایل این ناکامی، مسأله FATF است؛ نه آنگونه که تصور میشود بهدلیل تحریم باشد، چون عراق از تحریمهای آمریکا معاف شده است. اگر ما ارتباطات داشتیم و از جانب خطرهای FATF مشکل نداشتیم، میتوانستیم این پول را بهراحتی به کشور منتقل کنیم.
همچنین طبق گزارش منتشرشده از ایرنا، کونلون بانک چین در دور پیشین تحریمها از اساس برای ارائه خدمات به ایران و توسط فعالان اقتصادی ایران تأسیس شده بود نیز بهدلیل خطرهایی که نپذیرفتن قوانین FATF بهدنبال دارد، به سختی با ایران همکاری میکند.
درصورت صحت این قضیه، دستکم درباره 2 کشوری که یکی از تحریمهای آمریکا علیه کشورمان معاف است و دیگری که در دور زدن این تحریمها همواره به کشورمان کمک کرده است، شاید به جای مذاکره با این کشورها برای بازپسگیری این منابع، با ایجاد هماهنگی بهتر در داخل این مشکلات برطرف شود.
لغو تحریمهای تسلیحاتی عملیاتی و یا اسمی؟
بامداد امروز تحریمهای تسیحاتی کشورمان مطابق با معاهده برجام و قطعنامه 2231 شواری امنیت لغو شد. کشورهای روسیه و چین در چندین نوبت علاقه خود را برای فروش تسلیحات به کشرومان ابراز کرده و از لغو تحریمهای تسلیحاتی ایران در برابر ایالات متحده آمریکا حمایت کردهاند.
با اینحال، پس از قرار گرفتن کشورمان در لیست سیاه کارگروه ویژه اقدام مالی، کشورمان نمیتواند با این 2 کشور مراودات بانکی داشته و از اینرو مبادلات با آنها نیز با موانع جدی مواجه شده است.
با توجه به این موضوع میتوان گفت که لغو تحریمهای تسلیحاتی علیه کشورمان، درصورت ادامه حضور ایران در لیست سیاه FATF، وجهه تحققی به خود نخواهد گرفت و یا اینکه با موانع جدی روبهرو خواهد بود.
|
