|
خودکشی گزینه بی رحمانه ای برای دست یافتن به مرگی ارادی است که اغلب موارد به دلیل یأس و ناامیدی در بیشتر جوانان رخ میدهد. خودکشی یکی از موارد آسیب های اجتماعی است که برخلاف سایر آسیب های دیگر مانند خشونت، طلاق و اعتیاد به سختی میتوان اطلاعات و آمار دقیقی از میزان خودکشی در جامعه به دست آورد.
برخی از کارشناسان و روانشناسان معتقدند عوامل جسمانی، روانی و اجتماعی سه عامل مهم خودکشی در یک فرد هستند به طوریکه در برخی موارد وجود یک بیماری صعبالعلاج منجر به خودکشی در فرد میشود که جزوعامل جسمانی است، در مواردی افسردگی و از دست دادن داراییهای یک فرد شامل عزیزان و ثروت فرد میتواند از دلایل روانی خودکشی باشد و دلایل اجتماعی مانند اعتیاد نیز از عوامل مهم خودکشی در یک فرد ابه شمار میآید.
از طرفی دیگرفشارهای درسی و خانوادگی که امروزه پدر و مادرها فرزندان خودرا تحت فشار قرار میدهند، بالاترین علل خودکشی کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص داده است. اغلب کودکان و جوانان با حلق آویز کردن؛ پریدن از ارتفاع؛ استفاده از انواع قرص و سلاح گرم به استقبال مرگ رفته اند!
اما مدل خودکشی 5 نفر از اعضای یک خانواده که اخیراً در نجفآباد اصفهان رسانه ای شد، تفاوت ساختاری با سایر خودکشیهایی که در جهان اتفاق میافتد داشت؛ خودکشیهای دستهجمعی در طول دورههای تاریخی تنها مختص افرادی است که پیرو فرهنگ قبیلهای خاصی هستند، درواقع افراد بهواسطه اینکه رئیس قوم از شخصیت مرجع و پذیرندهای برخوردار بوده است همه تابع وی بودهاند و به خاطر بعضی مسائل، اقدام به خودکشی گروهی میکردهاند.
به طور کلی درباره عوامل بهوجودآورنده خودکشی، میتوان گفت که درمجموع، هر تجربهای که منجر به تخریب شدید خود ارزشمندی (عزت نفس) افراد شود، آنان را در معرض خودکشی قرار خواهد داد.
ایران جایگاه سوم در خودکشی را دارد
براساس آمار منتشره شده؛ ایران در میان کشورهای اسلامی در جایگاه سوم است و در جهان جایگاه پنجاه و هشتم را دارد.۱۲۵ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر اقدام به خودکشی میکنند که از این بین ۶ نفر موفق میشوند. همچنین روزانه ۱۳ نفر اقدام به خودکشی میکنند که از سال ۹۹ این ۱۳ نفر تبدیل به ۱۵ نفر شده است.
همچنین سازمان پزشکی قانونی گشور نیز اعلام کرده است، جوانان قربانیان اصلی خودکشیاند و بیشتر خودکشیها بین افراد ۱۵ تا ۳۵ ساله رخ میدهد به طوری که میانگین خودکشی در کشور ما ۶ است و میانگین جهانی ۵.۲ گزارش شده است.
بنا به آمار پنج سال پیش وزارت بهداشت، خودکشی هر سال بیش از پنج درصد افزایش یافته و تنها در سال ۱۳۹۷ حدود ۱۰۰ هزار اقدام به خودکشی به صورت رسمی در ایران به ثبت رسیده است. در این میان استانهای محروم بیشترین آمار خودکشی را به خود اختصاص داده و میزان خودکشی پس از جوانان، در زنان بیشتر از مردان بوده است.
جالب توجه است که برخی دیگر از جامعه شناسان نیز معتقدند بحثهای خودکشی در غرب کشور بیشتر مطرح است که آن هم از بالا بودن شاخص فلاکت و درماندگی در غرب کشور نشأت میگیرد. عامل دیگر آن مربوط به منطقه جغرافیایی است که در دسته بندی عوامل اجتماعی خودکشی قرار گرفته و می تواند در اقدام به خودکشی تأثیر زیادی داشته باشد.
استان همدان نیز از سالیان گذشته به واسطه سخنان مسئولان کشوری از جمله دبیر کمیته پیشگیری از خودکشی انجمن علمی روانپزشکان ایران، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی و رئیس مرکز فوریتهای اجتماعی بهزیستی کشور از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰، شرایط مطلوب و آرامی را در حوزه اقدام به خودکشی در کشور ندارد؛ جزو یکی از استان هایی است که درصدر آمار خودکشی کشور قرار دارد و متأسفانه در سال 98 با میزان 9.43 درصد هزار رتبه چهارم فوت ناشی از خودکشی را در کشور را به خود اختصاص داده است.
همدان، در زمره 10 استان برتر اقدام به خودکشی قرار دارد
در همین مورد نیز مدیرکل امور اجتماعی استانداری همدان؛ این استان را در زمره ۱۰ مناطق برتر ویژه حوزه اقدام به خودکشی در بین سایر استانهای کشور خواند.
غلامرضا فریدونی در گفتگویی که با یکی از رسانهها داشته بر کنترل و بهبود شرایط فعلی تأکید کرده و گفته است: درحال حاضر وضعیت اقدام به خودکشی در استان مورد توجه بوده که با تدوین و تصویب برنامههایی در راستای حمایت روانی مردم، سعی در کنترل و بهبود شرایط داریم.
بهار، نهاوند و اسدآباد را نیازمند توجه بیشتر برای کاهش خودکشی هستند
همچنین سرپرست جدید معاونت پیشگیری اداره کل بهزیستی استان سه شهرستان بهار، نهاوند و اسدآباد را نیازمند توجه بیشتر و انجام اقدامات جدیتر در حوزه کاهش آمار اقدام به خودکشی معرفی کرد.
مجتبی پهلوساری نیز با اشاره به تهیه اطلس خودکشی استان و شناسایی مناطق پر خطر در حوزه خودکشی جهت برنامه ریزی و رفع مشکلات موجود، خاطرنشان کرد: درحال حاضر بیش از ۱۰ محله پرخطر در این حوزه شناسایی شده که به صورت مداخله محور و ارائه آموزشهای لازم سعی در کاهش خطرات موجود شده است.
وی با بیان اینکه در روزهای آینده سازمان بهزیستی نسبت به غربالگری و اجرای پروژه پیشگیرانه خودکشی در مناطق پرخطر شناسایی شده اقدام خواهد کرد، افزود: خودکشی با مسئله سلامت روان ارتباط بسیاری دارد و از این رو باتوجه به افزایش سلامت روان میتوان در راستای کاهش این آسیب اجتماعی قدم برداشت.
وی یادآور شد: شرایط آمار اقدام خودکشی در استان نسبت به سایر نقاط در جهان پایین و مطلوب است به طوری که در سه ماهه نخست امسال 109 مورد تماس خودکشی داشتهایم که 70 مورد اقدام به خودکشی کردند و 39 مورد نیز افکار خودکشی داشته اند؛ درحالی که سال گذشته 372 مورد تماس بوده که 195 مورد اقدام به خودکشی و 177 مورد افکار خودکشی بوده است.
برای گزارش خودکشی به جای 110 با 123 تماس بگیرید
در همین راستا نیز اورژانس اجتماعی (123) در سال 78 به منظور به حداقل رساندن و کاهش میزان آسیبهای اجتماعی وارده به افراد، در سازمان بهزیستی تشکیل شده است.
یکی از مرکز شبانه روزی استان که به دلیل وسعت خدمات قابل ارائه، در رده بندی ها در سطح یک قرار دارد و به نوعی پشتیبان مرکز اورژانس اجتماعی کل استان است و جمعی از کارشناسان و روانشناسان به صورت شیفت بندی آماده پاسخگویی به آسیب های اجتماعی هستند. پس هریک از شهروندان میتوانند برای گزارش خودکشی به جای 110 با 123 تماس بگیرید.
عبدا... احمدیان یکی از همین روانشناسانی است که در اورژانس اجتماعی استان همدان به صورت شبانه روزی مشغول پاسخگویی به عموم مردم است.
وی در گفتگو با خبرنگار همدان پیام بیان کرد: یکی از موارد در اولویت اورژانس اجتماعی و مراکز مداخله در بحران در دنیا، کمک به افراد در معرض خودکشی و اقدام کننده به خودکشی است که یا خود فردی که قصد خودکشی دارد تماس میگیرد و یا اقوام و آشنایان آن ها به ما گزارش می دهد.
این روانشناس افزود: متأسفانه پس از دوران کرونا، آمار خودکشی در بین جوانان و زنان متأهل بسیار بالا رفته است که بیشترین نوع خودکشی در همدان هم به مصرف دارو و سقوط از ارتفاع تعلق دارد.
احمدیان با بیان اینکه یکی از اصلی ترین وظایف ما سنجش افکار فرد تماس گیرنده است، گفت: کارشناسان اورژانس اجتماعی سعی دارند که فرد تماس گیرنده را که قصد خودکشی دارد، منصرف کند و در مواقع اضطراری کارشناسان سیار در محل صحنه خودکشی حضور مییابند که در صورت نیاز به 115 و پلیس ارجاع می دهند.
وی اضافه کرد: در صورت بحرانی بودن ماجرا آنها را به تیم تخصصی و حرفه ای بحران که شامل مددکار اجتماعی، روانپزشک ارجاع می دهیم که با ارائه مشاوره افراد مذکور را به سمت شرایطی مطلوب و آرام هدایت کنند.
این کارشناس یادآور شد: حتی ما یک خط تلفنی دیگر مشاوره در بهزیستی با شماره 1480 داریم که بسیاری از افراد ، موارد خودکشی را با آن خط در میان می گذارند و آنها در صورت ضرورت با ما یا اورژانس پزشکی تماس می گیرند.
وی محیط ناامن، فقروبیکاری، دسترسی به روش های خطرناک، شرایط اقلیمی،سابقه خودکشی در نزدیکان، شبکه حمایتی ضعیف اجتماعی، تاب آوری پایین را از عوامل خطر خودکشی برشمرد.
خودکشی تقدیر گرایانه بالاترین آمار خودکشیدرجامعه امروزی را دارد
یک جامعه شناس نیز با اشاره بر اینکه ما با 4 نوع خودکشی مواجه هستیم، گفت: خودکشی خودخواهانه، دگرخواهانه، آنومیک و خودکشی تقدیرگرایانه که مورد آخر جزو خودکشیهایی است که معمولاً در جامعه امروزی با آن روبهرو هستیم.
حسین رضایی عوامل اجتماعی و اقتصادی مانند بیکاری، فقر، خانه بهدوشی و تبعیض نیز ممکن است فکر خودکشی را موجب شود که یک فرد متأهل را مجبور به خودکشی کند و سبب میشود که مرگ را به زندگی فعلی خود ترجیح دهند، از طرفی دیگر بر سرنوشت بازماندگانش هم تأثیر منفی خواهد گذاشت که این نوع خودکشی را خودکشی خودخواهانه مینامند.
وی با بیان اینکه امروزه بالاترین آمار خودکشی اختصاص به جوانان دارد، تصریح کرد: عنصر نامبارکی به نام یأس و ناامیدی به آینده در بین نوجوانان نهادینه شده است و همچنین ضعف باورهای دینی و مذهبی نیز به عنوان یکی از قویترین عواملی است که جوانان را به خودکشی وا میدارد، این نوع خودکشی را نیز خودکشی آنومیک می نامند.
رضایی در ادامه افزود: عدم انتقال ارزش های های جامعه به قشر جوان سبب می شود که آنها با ارزش های جامعه رشد نکنند و به نوعی جامعه پذیر نشوند که اقدام جامعه پذیر صحیح در گرو بودن در جمع خانوادگی، لذت بردن ازفضای خانواده و دوستان، امید داشتن به جامعه و ادامه زندگی، شادابی و تلاش برای پیشرفت کردن زمانی به وجود می آید که جامعه بتوانند این ارزش ها را به فرزندان و جوانان منتقل کند.
سازمان جهانی بهداشت در این باره نیز تأکید داشته؛ مهم است که پیشگیری از خودکشی در اولویتهای سیاستگذاریهای اجتماعی کشورها قرار گیرد. این موضوع در کشورهایی که ضریب پوشش خدمات روانشناختی پایین است، بهمراتب مهمتر است. خودکشی دومین علت اصلی مرگ در بین افراد 15 تا 29 سال در جهان محسوب میشود و به ترتیب 50 تا 71 درصد از همه مرگهای خشن در مردان و زنان را موجب میشود. گفتنی است که بیش از 75 درصد از خودکشیها در کشورهای فقیر یا با درآمد متوسط رخ میدهد.
|
