|
بلوار ارم، یکی از معدود عرصههای طبیعی و تفرجگاهی شهر همدان است که دارای ارزشهای اکولوژیکی، فرهنگی و اجتماعی قابلتوجهی است. این محدوده، نهتنها بهعنوان فضای سبز و گلوگاه زیستمحیطی شهر، بلکه بهعنوان یکی از مهمترین محورهای ساختاری در نظام دسترسی شهری، نقشی کلیدی در پایداری شهری ایفا میکند.
با اینحال، در ماههای اخیر، هفت درخواست مجوز ایجاد هتل در این محور در کمیسیون ماده ۵ استان مطرح شده است که در این میان، پرونده مربوط به یکی از این 7هتل در مراحل پایانی تأیید قرار دارد. این موضوع، علاوه بر ایجاد نگرانیهای جدی از نظر مخاطرات زیستمحیطی، تعارضات کاربری، ملاحظات ترافیکی، اختلال در ساختار فضایی شهر و نادیده گرفتن اصول پایداری، بهطور بالقوه میتواند الگویی نادرست برای توسعه شهری همدان ایجاد کند.
در این گزارش، با تکیه بر اسناد فرادستی، ملاحظات شهرسازی و برنامهریزی شهری، ابعاد مختلف این تصمیم بررسیشده و پیامدهای آن تحلیل میگردد.
بررسی پیامدهای ایجاد هتل در بلوار ارم
تعارض با اسناد فرادستی و اصول برنامهریزی شهری
بر اساس ضوابط طرح جامع و تفصیلی شهر همدان و مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری، محدوده بلوار ارم ازنظر کاربری دارای حساسیت بالایی است.
تغییر کاربری در این محدوده نیازمند:
مطالعات محیطزیستی، ترافیکی، اجتماعی و اقتصادی مطابق با ضوابط شورای عالی معماری و شهرسازی
اخذ تأییدیه از مشاور تهیهکننده طرح جامع شهری
توجیهپذیری تغییر کاربری در چارچوب توسعه پایدار شهری
هرگونه تغییر کاربری بدون رعایت این فرآیند، دارای ایراد حقوقی است و ممکن است در آینده ازنظر قانونی دچار چالش شود.
اختلال در شبکه ترافیکی و دسترسیهای اضطراری
بلوار ارم، یکی از شریانهای مهم شهری است که علاوه بر عملکرد گردشگری، بهعنوان مسیر جایگزین برای دسترسی به 3بیمارستان حیاتی شهر (بهشتی، فرشچیان و بوعلی) در مواقع بحران عمل میکند. توسعه هتلها و کاربریهای با تقاضای بالای سفر در این محور، منجر به:
افزایش حجم ترافیک و کاهش ظرفیت معابر
کاهش سرعت امدادرسانی در مواقع بحران
تحمیل هزینههای سنگین بر مدیریت شهری برای اجرای پروژههای ترافیکی جبرانی
با توجه به شرایط موجود، ایجاد ۷ هتل جدید میتواند منجر به قفل شدن بلوار ارم در ساعات اوج تردد شود.
تخریب زیستبوم طبیعی و تشدید اثرات گرمایش شهری
بلوار ارم در مجاورت باغات و دامنههای الوند قرار دارد. مداخلات ساختمانی در این منطقه سبب:
کاهش نفوذپذیری خاک و افزایش رواناب سطحی
افزایش دمای موضعی و تشدید اثر جزیره حرارتی شهری
ایجاد اختلال در اکوسیستم بادی و گردش هوای شهر
بر اساس مطالعات انجامگرفته، ساختوساز در دامنههای شمالی الوند باید دارای محدودیتهای خاصی باشد تا مانع از تغییرات اقلیمی محلی و ایجاد مناطق کمفشار و پرفشار مخرب در الگوی طبیعی بادهای شهر نشود. توسعه هتلها در این محدوده، بدون ملاحظات اقلیمی، میتواند سبب کاهش کیفیت هوای همدان شود.
مغایرت با اصول منظر شهری و میراث فرهنگی
یکی از ارزشهای منحصربهفرد بلوار ارم، منظر طبیعی آن به قله الوند است. هرگونه ساختوساز بلندمرتبه در این محور، منجر به کور شدن دید بصری شهروندان به این چشمانداز خواهد شد. همچنین، این محور دارای کاربریهای خاصی نظیر مجموعههای ورزشی، مدارس تیزهوشان، پادگانها و مجموعههای مذهبی است که ساخت هتلهای بلندمرتبه در مجاورت آنها، سبب بروز تعارضات بصری، کالبدی و عملکردی خواهد شد.
تهدید امنیت سرمایهگذاری پایدار در حوزه گردشگری
توسعه بیبرنامه هتلها در بلوار ارم، در بلندمدت نهتنها سبب رونق گردشگری نمیشود، بلکه:
منجر به اشباع بازار هتلداری و کاهش توجیه اقتصادی سرمایهگذاری در این حوزه خواهد شد.
زمینهساز تعادل نداشتن در توزیع زیرساختهای گردشگری در سطح شهر میشود.
الگوی مناسب سرمایهگذاری در گردشگری شهری، تقویت بومگردی، احیای بافت تاریخی، توسعه اقامتگاههای سنتی و توزیع عادلانه زیرساختهای اقامتی در سطح شهر است، نه تمرکز بیشازحد در یک محور خاص.
ایجاد یک رویه نادرست برای آینده توسعه شهری
در حال حاضر، ۷ درخواست ساخت هتل در بلوار ارم مطرح شده است. در صورت موافقت با این پروژهها، سایر سرمایهگذاران نیز درخواستهای مشابهی ارائه خواهند کرد. این روند میتواند منجر به:
تراکم بیشازحد ساختمانهای بلندمرتبه در این محدوده
تخریب تدریجی بافت سبز و طبیعی بلوار ارم
نابودی تدریجی این محور بهعنوان یک فضای عمومی و طبیعی شهری
راهکارهای جایگزین برای توسعه گردشگری شهری بهجای ایجاد هتل در بلوار ارم، پیشنهاد میشود:
الف- هدایت سرمایهگذاری به سایر نقاط شهر:
توسعه هتلهای جدید در محورهای کمتر توسعهیافته مانند ورودیهای شهر، مناطق پیرامونی جادههای گردشگری و بافتهای تاریخی
ارائه مشوقهای اقتصادی برای سرمایهگذاری در احیای خانههای تاریخی و ایجاد اقامتگاههای بومگردی
ب- مدیریت تقاضای سفر در بلوار ارم:
اجرای طرحهای محدودکننده ترافیکی
توسعه حملونقل عمومی در این محدوده
پ- حفاظت از محدودههای طبیعی و سبز شهر:
تصویب محدودیتهای ارتفاعی و تراکمی برای ساختوساز در بلوار ارم
جلوگیری از تغییر کاربری باغات و اراضی سبز
کلام آخر
بلوار ارم، یکی از آخرین بازماندههای طبیعت شهری همدان است. توسعه هتل در این محدوده، به معنای نابودی تدریجی این فضای ارزشمند، تشدید مشکلات ترافیکی، افزایش هزینههای شهری، تهدید زیستبوم طبیعی و تخریب هویت بصری شهر همدان خواهد بود. مدیریت شهری وظیفه دارد، نهتنها به تأمین منافع کوتاهمدت سرمایهگذاران، بلکه به حفظ منافع بلندمدت شهروندان و پایداری شهر نیز توجه کند.
توسعه گردشگری باید در چارچوب اصول علمی، اسناد فرادستی و منافع عمومی هدایت شود، نه با تصمیماتی که در بلندمدت، زیانهای جبرانناپذیری برای شهر ایجاد میکنند. ((بلوار ارم، آخرین بازمانده طبیعت شهری همدان است؛ آن را قربانی تصمیمات نادرست نکنیم)).
علیرضا ملکی- مدرس دانشگاه و کارشناس ارشد برنامهریزی شهری
|
