|
ممکن است شما با کودکانی مواجه شده باشید که با شطینت زیاد والدین و یا اطرافیان خود را کلافه و خسته میکنند، برخی از مادران از کودکان خود شاکی هستند و گمان میکنند که کودک آنها نسبت به دیگر کودکان انرژی بیشتری دارد و تحرک او قابل کنترل نیست، از نبود تمرکز در کودکان خود شکایت میکنند، اما چرا رفتارهایی اینچنینی از برخی کوکان سر میزند؟
بله درست است این کودکان به اختلال بیشفعالی مبتلا هستند، اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) یک مشکل رفتاری است که میتواند خفیف تا شدید باشد.
همدانپیام در اینباره گفتوگویی با مریم زارعی که روانپزشک است انجام داده است که در ادامه با هم میخوانیم:
1)بیشفعالی چه نوع اختلالی است؟ علائم آن چیست؟ و بیشتر در چه کودکانی بروز میکند؟
اختلال بیشفعالی نوعی اختلال رفتاری است که معمولاً در سنین مدرسه و در کودکی بروز میکند، در حدود 8 درصد بچههای مدرسه و در سنین قبل از مدرسه نیز درصدی از بچهها را درگیر میکند، علائم این اختلال ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند.
علائم این اختلال به3 بخش تقسیم میشود که بخش اصلی آن در ابتدا بروز میکند و همه خانوادهها از آن شاکی هستند، زمانی که کودک شیطنت و ناآرامی زیادی دارد والدین از جنبوجوش زیاد فرزند خود نسبت به سایر کودکان شکایت و عنوان میکنند که کودک آنها دائم بالای پشتی میرود و یا حتی در حالت نشسته بهطور مداوم پای خود را تکان میدهد، یا در خواب هم بیقرار است.
بخش دوم این اختلال تکانشی بودن آن است، یعنی اینکه کودکان بیشفعال بسیار عجول هستند، هر کاری را بدون فکر و خیلی سریع انجام میدهند.این کودکان معمولاً به عاقبت کار خود فکر نمیکنند، بهطور مثال کودک معمولی پس از یکبار لمس اجسام داغ دوری میکند، ولی کودکان بیشفعال درک درستی ندارند و ممکن است بارها دست خود را به اجسام داغ بزنند و به عاقبت کار خود فکر نکنند.
از دیگر رفتارهای تکانشی این کودکان پرحرف بودن آنهاست، این کودکان وسط حرف دیگران میپرند و در صحبت کردن عجول هستند؛ به عنوان مثال زمانی که در مدرسه از سایران سؤال پرسیده میشود کودکان بیشفعال بلافاصله جواب میدهند بدون اینکه معلم آنها را مخاطب قرار داده باشد.
بخش سوم بیشفعالی، اختلال توجه است، کودکان بیشفعال تمرکز و توجه کافی بر روی موضوعات ندارند و در انجام تکالیف مدرسه دچار مشکل میشوند، برخی والدین معتقدند، کودک آنها در هنگام استفاده از گوشی موبایل آرام است، در پاسخ به این ابهام باید گفت که کودکان بیشفعال در انجام کاری که به آن علاقهمند هستند توجه مستمر و دقت کافی دارند، ولی در اغلب کارهایی که علاقه به انجامش ندارند، تمرکز کافی ندارند. در ابتدای انجام تکالیف ممکن است تمرکز داشته باشند، اما این حالت موقتی است، اختلال تمرکز موجب ضعیف ماندن کودک در برخی دروس مثل دیکته میشود.
این کودکان نسبت به بچههای دیگر حواسپرتی بیشتری دارند، وسایل خود را بیشتر گم میکنند و همیشه از بچههای دیگر شلختهتر هستند، به خاطر تکانههای رفتاری، ممکن است این فکر به اطرافیان القا شود که کودک بیادب است.
2)چگونه باید با کودک بیشفعال برخورد کرد؟
خانوادهها همیشه در مورد نحوه برخورد با بچههای بیشفعال میپرسند، باید توجه داشت که دادزدن و تنبیه کردن کودک فایدهای ندارد، والدین باید آرامش خود را حفظ کرده و با آرامش با کودک بیشفعال برخورد کنند، تلاش نمایند تا ارتباط کلامی و عاطفی خوبی برقرار شود، تماس و ارتباط چشمی مؤثر با کودک داشته باشد، بچههای بیشفعال حواسپرت هستند، وقتی کاری به آنها محول میشود بهتر است والدین چشم در چشم آنها خیره شوند و درخواست خود را مطرح کنند، چراکه حواس این نوع بچهها همیشه پراکنده است.
به زبان خود بچهها باید با آنها صحبت کنند، چون این بچهها یکسری دستورات را درست متوجه نمیشوند، وقتی شما به کودک بیشفعال میگویید که بچه خوب و مودبی باش متوجه نمیشود، باید به او توضیح داد که بچه خوب و مؤدب یعنی چه؟
خانوادهها باید سعی کنند برای این بچهها وظایف کوچکی تعریف کنند تا کودک قادر به انجام آن باشد، بهطور مثال برو لباست رو عوض کن، یا موهات رو شانه کن یا کیفت رو مرتب کن. سپردن کارهای زنجیروار و پشت سر هم برای این کودکان سخت است و باید هر بار یکی از این وظایف را از او درخواست کرد، درمجموع تشویق کردن کودک بیشفعال بهتر از تنبیه است، برای این منظور سعی میشود به خانوادهها از روی جدولی به نام جدول ستاره آموزش داده شود.
تا از طریق این جدول خانوادهها یاد بگیرند با پاداش و جایزه دادن به بچهها، کودک بیشفعال را تشویق کنند تا رفتار درست را یاد بگیرد و انجام دهد.
3) دلیل اصلی بروز این اختلال چیست؟
مهمترین علت بیشفعالی توارث و ژنها است، این اختلال در حدود 75 درصد بهصورت ژنتیکی بروز میکند، اگر دقت کنید اغلب والدین کودک، اقوام درجه اول و درجه دوم مبتلا هستند، والدین همیشه فکر میکنند که در بیشفعال شدن فرزندان خود مقصر هستند، درصورتی که ژنتیک نقش اصلی را در این قضیه دارد، اما گاهی اوقات عواملی مثل تولد کودک بهصورت نارس، مصرف سیگار و الکل توسط مادر باردار، سر و کار داشتن با ماده شیمیایی سرب و یکسری عفونتها که در دوران بارداری برای مادر رخ میدهد میتواند موجب بیشفعالی کودکان شود.
4)بیشتر پسرها به این اختلال دچار میشوند یا دخترها؟
آمار نشان میدهد که پسران بیش از دختران به بیشفعالی مبتلا میشوند،2 تا 9 برابر پسران بیش از دختران به بیشفعالی مبتلا میشوند.
5) بیشفعالی در بزرگسالان چه عوارض و تأثیری دارد؟
افراد بیشفعال در بزرگسالی ریسکپذیر هستند و کارهای خطرناک انجام میدهند، گرایش به مصرف موادمخدر و سیگار و همچنین بیقراری در رانندگی و تصادفات و نبود موفقیت تحصیلی مناسب از علائم بیشفعالی در بزرگسالی است.
زمانی که بیشفعالی تا بزرگسالی ادامه پیدا میکند، با کاهش جنب و جوش در این افراد همراه است، اما تمرکز کم و گاهی اوقات نداشتن تمرکز کافی را به دنبال دارد، درمجموع افراد بیشفعال اگر در کودکی درمان نشوند در بزرگسالی دچار مشکلات فراوان خواهند بود.
6) راههای درمان این اختلال کدامند؟
در درمان اختلال بیشفعالی، دارو خط اول درمان است، خانوادههایی که فکر میکنند با مشاوره، بازی درمانی و یکسری درمانهای این شکلی میتوانند کودک را درمان کنند، کاملاً در اشتباه هستند و بهترین درمان برای این کودکان درمان دارویی است.
ممکن است درمانهایی مثل نوروفیدبک نیز تأثیرگذار باشد، اما تأثیر آن از دارودرمانی کمتر است، علاوه بر دارو درمانی خانوادهها باید آموزش ببینند تا با بچهها چطوری برخورد کنند، اگر کودکان بیشفعال درمان شوند میتوانند از مهارتها و هوش بالایی که دارند نهایت استفاده را ببرند؛ ولی اگر درمان صورت نگیرد دیده شده که بزهکاری در دوران نوجوانی افراد بیشفعال بیش از دیگران است.
7) آیا مصرف مواد غذایی میتواند بر بروز این اختلال مؤثر باشد؟
شواهدی وجود دارد که مصرف غذاهای کافئیندار مثل نوشابه، غذاهای حاوی قند بالا مثل شیرینی و شکلات موجب تشدید بیشفعالی میشود.
|
