|
هوش مصنوعی امروزه روی کسبوکار افراد، دولتها و بخش خصوصی تأثیرات عمیقی گذاشته است. برای مثال میتوان از نرمافزارهایی همانند گوگلمپ، ویز و تجارب متفاوت خرید از فروشگاههای آنلاین آمازون یا علیبابا نام برد. بر اساس نتایج پژوهشی که در ژوئن ۲۰۱۷ توسط PWC، (یک شرکت چندملیتی معتبر در زمینه ارائه خدمات حرفهای شبکهای که دفتر مرکزی آن در لندن قرار دارد) انجام شده، هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ حدود ۷/15 هزار میلیارد دلار در اقتصاد جهانی سهم خواهد داشت. همچنین سهم هوش مصنوعی در تولید ناخالص داخلی اقتصادهای محلی تا سال ۲۰۳۰ به ۲۶درصد افزایش خواهد یافت.
اگرچه هوش مصنوعی توانسته در اقتصاد کشورها نفوذ کند و تحول آنها را کلید بزند، با این حال، بهکارگیری آن همواره محل بحث افراد برجسته حوزه فناوری اطلاعات است و برخی از آنها نسبت به توسعه بیرویه در ادغام با سایر تکنولوژیها ابراز نگرانی کردند. اما این موضوع نهتنها مانع از علاقه برای استفاده هوش مصنوعی در بخشهای غیراقتصادی نشده، بلکه بهکارگیری آن در بخشهای غیراقتصادی بهتازگی رایج شده است.
برای نمونه میتوان به سیستمهای تصمیمگیری خودکار بهعنوان یکی از زیرمجموعههای هوش مصنوعی اشاره کرد. نظامهای تصمیمگیری خودکار در حال نزدیک شدن به فناوریهایی از زیرمجموعههای هوش مصنوعی و نیز نظامهای اطلاعاتی هستند که کار تصمیمگیری را برای سیاستگذاران تسهیل میکنند. در این نظامها استفاده از نیروی انسانی در فرآیند اتخاذ نتیجه به حداقل رسیده یا بهطور کلی حذف میشود. اتخاذ تصمیمها میتواند بهصورت تمام خودکار و بدون برقراری هرگونه تماسی ازسوی مقامهای مسئول انجام گیرد. بدینصورت که شهروند میتواند فرآیند تصمیمگیری را از طریق ابزارهای آنلاین سلف سرویس آغاز کند، سپس همه اطلاعات مرتبط با پرونده خود را در اختیار سیستم قرار دهد. در ادامه نتیجه فرآیند اتخاذ شده و حاصل آن بدون هیچگونه دخالت عامل انسانی در فرآیند حصول به تصمیم به شهروند منتقل شود. البته راه دیگر این است که فرآیند تصمیمگیری را عامل انسانی و رایانه بهصورت مشترک انجام دهند.
به گزارش دنیای اقتصاد، مطالعات تجربی حقوقی-اجتماعی نشان میدهد انسانها در زمان تصمیمگیری امکان تبعیت صددرصدی از قواعد قانونی وضع شده را بههنگام تصمیمگیری درباره افراد دیگر ندارند. تصمیمگیری خودکار در مقایسه با آنچه انسانها انجام میدهند، میتواند اجرای منسجمتری از قواعد رسمی مورد تأیید پارلمان (قوانین مصوب) را در پی داشته باشد. خودکارسازی فرآیند تصمیمگیری مبتنی بر بهکارگیری معیارهای عینی و حذف سوگیریها بوده و قطعیت حقوقی در آن بهصورت پیشفرض لحاظ میشود (بروز رفتار و اتخاذ تصمیمهای یکسان در مواجهه با موارد مشابه). همچنین خودکارسازی تصمیمها به ما این اطمینان را میدهد که در عین اینکه به تمام عوامل مرتبط در فرآیند اتخاذ تصمیم توجه شده، هیچگونه ملاحظه غیرمرتبطی (مثل پرداخت رشوه یا سفارش و توصیه از جانب مقامهای مسئول) در فرآیند تصمیمگیری دخالت داده نشده است. اینجاست که میتوان مدعی بود حرکت بهسوی خودکارسازی تصمیمها، گامی بزرگ بهسوی تقویت حکومت قانون در کشور است.
بهمنظور بررسی تبعات بهکارگیری تصمیمگیری خودکار و هوش مصنوعی برای دولتها و پارلمان و چگونگی استفاده متناسب و شایستهتر از این فناوریها در چارچوبهای حقوقی و نیز تسهیل کنترل پارلمانی، مرکز پژوهشهای مجلس گزارشی مبنیبر بهکارگیری این فناوری جدید انجام داده است. این گزارش نشان میدهد فناوریهای مذکور میتوانند تأثیرات عمیق و دامنهداری بر سازمانها بگذارند. مثلا سازمانها میتوانند از این فناوری نوظهور برای ماشینیسازی فرآیندها در مقیاس وسیع، کاهش سطح خطا، صرفهجویی در هزینهها و پیشگیری از وقوع کلاهبرداری استفاده کنند. این وضعیت بهنوبه خود میتواند در ارتقای عملکرد سازمانهای دولتی و درنتیجه افزایش مشروعیت نظام سیاسی بسیار تأثیرگذار باشد.
برای بهبود عملکرد پارلمانها در عصر کنونی باید به 3 عنصر اصلی که با یکدیگر مرتبط هستند، توجه ویژه کرد. این عناصر عبارتند از تغییر الگوهای خدمت، تمرکز بیشتر بر نیازهای کاربران و درهم شکستن ساختارهای سازمانی سنتی. امروزه بهصورت شتابان درحال حرکت بهسوی دیجیتالی شدن بسیاری از امور و شئون زندگی خویش هستیم. این در حالی است که الگوهای خدمت کنونی و چشماندازهای جدید چندان تناسبی با الگوهای گذشته شیوه عملکرد نمایندگان پارلمان در فرآیند رسیدگی و دقتنظر در قوانین اولیه و ثانویه ندارند.
در این میان، تصمیمگیری خودکار مزایای زیادی دارد. برای مثال مدیریت کارآمدتر (بهلحاظ هزینه و سرعت) تعداد زیادی از تصمیمهای مبتنیبر قواعد پیچیده به هنگام مواجهه با انواع متفاوتی از پرداختهای مرتبط با تأمیناجتماعی (پرداخت حقوق، حق بیمه یا پرداخت یارانه) یا تطبیق اظهارنامههای مالیاتی شهروندان با دیگر پایگاههای دولتی برای کنترل صحت آنها. همچنین اگر رایانهها به درستی برنامهنویسی شوند، در معرض خطاهای انسانی نبوده و برای تولید تصمیمهای منسجم میتوان از آنها کمک گرفت. این مسأله به نوبه خود کیفیت تصمیمهای اتخاذ شده را ارتقا داده و کارمندان ادارات دولتی را قادر میکند که تمرکز بیشتری بر ارائه خدمات مشتریپسند داشته باشند.
|
