|
بر اساس آخرین دادههای منتشر شده، تورم نقطهبهنقطه بخش هتل و رستوران در فروردین ماه سالجاری نسبت به دوره مشابه سال قبل، رقمی خیرهکننده معادل ۷۳.۵ درصد را ثبت کرده است. این عدد نه یک نوسان ساده، بلکه زنگ خطری جدی برای تغییر الگوی مصرف خانوارهاست.
برای درک عمق این تغییر، کافی است به قیمتهای لحظهای در یکی از تهیهغذاهای محبوب همدان نگاهی بیندازیم. اگر در فروردین ماه سالجاری یک پرس زرشک پلو با مرغ از ۳۲۰هزار تومان فروردین به ۴۶۰هزار تومان در حال حاضر رسیده است. این افزایش 140هزار تومانی در بازه زمانی کوتاه یک ماه، تنها برای یک قلم غذای پرطرفدار است.
چلوکوبیده نیز سرنوشت مشابهی داشته و یک پرسِ معمولی را که در فروردین سالجاری با 320هزار تومان تهیه میکردیم، امروز اوایل خرداد، این قیمت به 380 تا 400هزار تومان رسیده است و نوسانات جزئی بر اساس کیفیت گوشت و برنج، حدود ۴۰هزار تومان دیگر را نیز به این رقم اضافه میکند. در این بازه زمانی چلو ماهی قزلآلا نیز از 400هزار تومان به 650 تا 700هزار تومان افزایش یافته است، غذاهای دیگر هم به همین نسبت افزایش داشتهاند. اما وقتی پا از تهیهغذاها فراتر میگذاریم و وارد دنیای رستورانها و فستفودهای درجه یک همدان میشویم، ارقام شوکهکنندهتر میشوند. زرشک پلو با مرغ 800هزار، چلوکوبیده 790هزار، خوراک ماهی قزلآلا 900هزار تومان به بالا و یک پرس پلو نیز 250هزار تومان است این قیمتها نشان میدهد که در بازه زمانی کمتر از 2ماه قیمت اغلب غذاها نزدیک به 2برابر شدهاست. اما استیک مخصوصی که در مهر ۱۴۰۴ یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان قیمت داشت، پس از گذشت تنها 8ماه، به 2میلیون و 700هزار تومان رسیده است. پیتزای ۸۰۰ هزار تومانی فروردین ۱۴۰۵، اکنون در خرداد ۱۴۰۵ به یک میلیون و 400هزار تومان افزایش یافته و ساندویچها در فستفودیهای درجه یک نیز با افزایش 40 تا 50درصدی در 2ماه گذشته در طیف 550 تا 900هزار تومان قرارگرفتهاند.
این جهش قیمتی، الگوی رفتاری مردم را دگرگون کرده است. کسانی که پیش از این هفتهای چند وعده غذا از بیرون میخریدند، اکنون مجبور شدهاند این تعداد را به ماهی یک یا دو وعده کاهش دهند. رستوراندارها و صاحبان رستورانهای بیرونبر نیز بر این موضوع صحه میگذارند، بهطوری که صندوقدار یکی از بیرونبرهای غذای ایرانی میگوید: «فروش تعداد غذا در یک ماه گذشته نسبت به اردیبهشت سال 1405 به جرأت به نصف و حتی کمتر رسیده است».
یک رستوراندار هم میگوید: «در یک سال فروش ما از نصف هم کمتر شده و دلیل این امر تنها گرانی نیست، بلکه نبود تناسب درآمد با هزینههای زندگی است».
بر اساس گزارش مرکز آمار، تورم نقطه به نقطه اسفند ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ در بخش خوراکیها و آشامیدنیها 8/113درصد گزارش شده است. گزارشهای میدانی نیز حاکی از آن است که هزینههای غذایی خانوارها در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به اسفند ۱۴۰۴، 2برابر شده است. این در حالی است که هزینههای در بخشهای دیگر نیز تقریبا به همین میزان افزایش داشته است.
حالا برای تعدیل این شرایط، پلتفرمهای سفارش آنلاین غذا با ارائه تخفیفهای بالا، به عنوان یک نجاتدهنده موقت دیده میشوند، اما این راهکار نیز دو روی سکه دارد. غذاهای با تخفیف بالا، اغلب با کاهش کیفیت همراه هستند؛ حجم غذا شاید حفظ شده باشد، اما کیفیت مواد اولیه، میزان گوشت و تنوع مخلفات به شدت کاهش یافته است. پیتزایی که ۴۰درصد تخفیف دارد، ممکن است به اندازه حجم پیتزای کامل باشد، اما به جای پنیر و قارچ و سوسیس باکیفیت، حاوی تکههای کمی سوسیس بیکیفیت و پنیر است. بسیاری از مصرفکنندگان نیز حتی متوجه نمیشوند که در حال خرید یک کالای بیکیفیت هستند و فکر میکنند رستورانها برای جذب مشتری و فروش بیشتر تخفیفهای بالا میگذارند، چرا که ظاهر بستهبندی و ظاهر غذا فریبدهنده است.
در این شرایط، نیاز به بازنگری در استراتژی عرضه محصولات توسط رستورانها و تهیهغذاها بیش از پیش احساس میشود. پیشنهاد اصلی و راهبردی برای خروج از این بنبست اقتصادی، معرفی و ترویج غذاهای نیمپرس یا سایز کوچک در منوی رستورانها و فستفودهای همدان است. این پیشنهاد صرفا یک واکنش هیجانی به گرانی نیست، بلکه ریشه در تغییرات فرهنگی و عادات غذایی جامعه نیز دارد. مطالعات و مشاهدات میدانی نشان میدهد که بخش بزرگی از مشتریان، بهویژه زنان و دختران، تمایل کمی به مصرف حجم زیاد غذا دارند. بسیاری از افراد تنها به ۲ تا ۴ تکه پیتزا یا نصف یک ساندویچ و خوردن نیمپرس غذا اکتفا میکنند و نیمه باقیمانده غذا یا به خانه برده میشود که با توجه به شرایط زندگی امروزی و هزینههای جانبی، گزینهای دشوار است و یا به سادگی دور ریخته میشود، که دورریز غذا در کنار تورم، پدیدهای ناکارآمد و نگرانکننده است.
عرضه غذاهای کوچکتر با قیمت متناسب، چندین مزیت همزمان ایجاد میکند. نخستین مزیت، افزایش قدرت خرید مردم است. خانوادهای که توان خرید یک پیتزای کامل یک میلیونی را ندارد، با خرید 2عدد پیتزای نیمسایز یا یک پیتزای کامل با مواد اولیه محدودتر، میتواند بدون کاهش سطح رضایت از طعم غذا، هزینه کمتری پرداخت کند. دومین مزیت، کاهش ضایعات غذایی است. وقتی مشتری غذای به اندازه نیاز خود میخرد، دورریز به حداقل میرسد و این یعنی سودآوری پنهان برای رستوراندار که با کاهش ضایعات، حاشیه سود خود را نیز افزایش میدهد. سومین مزیت، حفظ بازار مصرف است. رستورانهایی که در تهران و کلانشهرهای دیگر با ارائه منویهای منعطف و سایزهای مختلف، توانستهاند سهم بازار خود را حفظ کنند، در همدان نیز باید پیشگام این تغییر باشند. در تهران، رستورانها با فروش تکهای پیتزا، ساندویچهای کوچک و پرسهای سبک، استقبال خوبی از سوی جوانان و خانوادههای کمدرآمد داشتهاند.
علاوه بر این پیشنهاد راهبردی، چند اقدام تکمیلی نیز میتواند به بهبود شرایط کمک کند. اولا، شفافیت در کیفیت مواد اولیه حتی در غذاهای ارزانقیمت یا تخفیفدار ضروری است. رستورانها باید متعهد شوند که کاهش قیمت به معنای استفاده از مواد فاسد یا بیکیفیت نباشد، بلکه از طریق بهینهسازی فرآیند پخت و کاهش دورریز داخلی، هزینهها را مدیریت کنند. ثانیا، ایجاد بستههای ترکیبی یا منویهای روزانه با قیمتهای ثابت و مقرونبهصرفه، میتواند اعتماد مصرفکننده را جلب کند. ثالثا، استفاده از پلتفرمهای آنلاین با تمرکز بر غذاهای سبک و سالم (مانند سالادهای پروتئینی، ساندویچهای کوچک و غذاهای رژیمی) میتواند بازار جدیدی را هدف قراردهد.
در نهایت، صنعت غذا در همدان در یک دوراهی قرار گرفته است: یا با حفظ قیمتهای فعلی و سایزهای بزرگ، بازار خود را به تدریج از دست خواهد داد و مشتریان به سمت غذاهای خانگی یا مصرفکنندگان با قدرت خرید بالاتر سوق پیدا میکنند، یا با پذیرش واقعیتهای اقتصادی و تغییر مدل کسبوکار، با ارائه محصولات متناسب با توان خرید مردم، سهم بازار خود را حفظ و حتی گسترش میدهد. این تغییر نه یک انتخاب لوکس، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای بقای رستورانها و تأمین امنیت غذایی طبقه متوسط است. همدان، شهر تاریخی و فرهنگی، شایسته است که رستورانهای آن نه تنها با طعم، بلکه با مسئولیتپذیری اجتماعی و انعطافپذیری در برابر شرایط سخت اقتصادی، الگویی برای سایر شهرها باشند.
|
