|
هفته درختکاری را سپری میکنیم. درختکاری از سنتهای زیبا و خداپسندانه است که از سالیان دور نیمه اسفندماه در مناطق مستعد کشورمان آغاز میشود و دولتها با مشارکت مردم دوستدار طبیعت اهتمام ویژهای به این امر دارند .
سازمان جنگلها و منابعطبیعی با همکاری شهرداریها متولی اصلی طرحهای درختکاری هستند و امسال اعلام شد که یک میلیون و ۲۵۰ هزار اصله نهال درختان مثمر وغیرمثمر در نقاط بیابانی و شهرهای استان همدان کاشته میشوند.
شاید انگیزه اصلی اشتیاق مردم در درختکاری بهخصوص در کاشت نهالهای میوه این سخن پر نغز است که میگوید، دیگران کاشتند ما خوردیم و ما میکاریم تا دیگران بخورند.
بدون شک رموز خلقت را فقط خالق هستی میداند و بس، اما بیربط نیست اگر بگوییم، آب و درخت منشأ حیات موجودات بر روی کره خاکی است و به همین علت ساده و قابل فهم است که تمدنهای بشری از بدو تاریخ در نقاط پرآب و درخت شکل گرفتهاند و اگرچه اکوسیستمهای بیابانی و کویری اغلب خالی از سکونتگاههای انسانی هستند، اما بقای پنهان چنین اکوسیستمها به نوعی وابسته به بارندگیها و نشانههای حیاتی است که از جنگلها و مناطق سرسبز حوالی آن سرچشمه میگیرد .
طبیعت سبز در 4 گوشه جهان نقطه آغاز فعالیتهای اقتصادی تمدنها نیز هست و اگر بشریت در پروسههای طولانی شکلگیری ملیتها و جوامع گوناگون، وارد عرصههای صنعتی و سازندگیهای مختلف شده است، به مدد اقتصاد کشاورزی و پرورش درخت به عنوان سنبل آبادانی و حیات بوده است.
به عبارتی دیگر بشریت از نقطه پیدایش در طول حیات نسلهای گذشته خود و ادامه بقا، به نوعی از وجود درخت تنفس و تغذیه کرده است و بیجهت نیست که دانشمندان هشدار میدهند با مرگ تدریجی جنگلها و پیشرفت عرصههای بیابانی، حلقه محاصره حیات بشر نیز لحظه به لحظه تنگتر میشود.
امروزه با وجود اینکه دولتها و ملل جهان دغدغه ویژهای برای حفظ بقایای جنگلی خود دارند و برنامهریزیهای وسیعی برای درختکاری و احیای اراضی مخروبه جنگلی در حال انجام است، ولیکن متأسفانه روند تخریب و تبدیل جنگلها و اراضی قابل کشت توسط منابع بهرهبردار و به خصوص قاچاقچیان چوب و در کنار آن گسترش شهرها و زیرساختهای صنعتی و توسعه جادههای ارتباطی و سدسازیها آنچنان سریع و وسیع است که طرحهای درختکاری و احیای اکوسیستمهای جنگی در مقابل آن عددی نیست.
مدل عینی فروپاشی محیطزیستهای جنگلی و مرتعی را در همین شهر خودمان همدان به راحتی میتوان مشاهده و قضاوت کرد .
چندان دور نیستیم از آن سالهایی که به گفته ریشسفیدان همدانی، وسعت این شهر فقط محدود به محلههای بنام و قدیمی بوده است که در حالحاضر به عنوان بافتهای فرسوده از آن نام برده میشود و شهر قدیم همدان در مجموع به وسعت یکی از شهرکهای فعلی هم نبوده و تمام نقاط توسعهیافته فعلی را باغهای زیبا و سرسبز و پر آب تشکیل میداده است که به فاصله کمتر از نیم قرن تبدیل به جنگل بتونی و آجری و آهنی شده است و زیر بار ترافیک دیوانهکننده و رژه کوبنده انواع و اقسام وسایل موتوری و خودروهای سبک و سنگین له میشود .
از این گذشته در شهر ۵۰ سال پیش همدان حیاط هر خانه پر از انواع درختهای میوه و شاخههای شمشاد و درختچههای سحرکننده یاس و نسترن بود که با تخریب و تبدیل آن همه زیبایی و زندگی به آپارتمانهای کج و معوج، کمتر مجالی برای نفس کشیدن و تماشای رقص دلانگیز ماهیکوچولوهای قرمز در زلال حوض آبیپوش حیاط بابابزرگها و مادربزرگهایمان باقی مانده است .
واقعیت این است که درختکاریهایمان نیز در روزگاران امروز، فقط حرکت نمادینی بیش نیست، چون درختی که امسال با آن ژستهای نمکسود میکاریم، سالی دیگر باید نهال تازهتری جایگزینش کنیم، چون میکاریم و به بوته فراموشی میسپاریم. با اینحال در طرحهای درختکاری، در درجه نخست انتخاب گونههای مناسب و کاملاً سازگار و در درجه دوم جانمایی اصولی که برای مراقبتهای بعدی قابل دسترس باشد، بسیار حایز اهمیت است که متأسفانه دقت نمیشود .
|
