|
رینگ اول همدان شامل میدان امام خمینی(ره) و شش خیابان متصل به آن، به عنوان هسته اول بافت تاریخی شهر شناخته میشود که اکثر بناها در این قسمت نوسازی شده و به ندرت بناهای تاریخی باقیمانده و باید برای این تک بناها جنگید و دیگر چیزی به نام بافت تاریخی در همدان باقی نمانده است.
پژوهشگر دکتری ﻣﺮﻣﺖ و احیای ابنیه و بناهای تاریخی با عنوان این مطلب اعلام کرد: در زمینه لزوم اهمیت حفظ بافتهای تاریخی همدان، اظهار کرد: آغاز تخریب بافتهای تاریخی از دوران پهلوی اول با خیابانکشیهای به اصطلاح رضاخانی در داخل شهرهای تاریخی آغاز شد و این تخریبها در دوره پهلوی دوم نیز ادامه پیدا کرد و بعد از انقلاب نیز با سرعت بیشتری صورت گرفت به طوریکه قبل از انقلاب تنها یک خیابان داخل بافت تاریخی کشیده و یک بدنه تجاری در حد یک مغازه ایجاد میشد اما بعد از انقلاب یک پلاک تجاری به پاساژ تبدیل شده و به عمق بافت نفوذ کردند.
به گزارش ایسنا ، محمدمهدی کلانتری با بیان اینکه بعد از انقلاب حجم تخریب بافتهای تاریخی افزایش پیدا کرد و اکنون ۷۰ درصد از بافت تاریخی اصیل در سراسر کشور را از دست داده و باید برای حفظ ۳۰ درصد بافتهای باقیمانده تلاش کنیم، افزود: بافت فرسوده به اشتباه به بافتهای تاریخی اطلاق میشود که این اتفاق بعد از جنگ توسط راه و شهرسازی انجام شد و عنوان بافت فرسوده، بافت مسألهدار و بافتهای ناکارآمد شهری را باب کرده و این سه عنوان را به کار برد و بین حلبیآبادها و بافتهای ارزشمند تاریخی تفکیک قائل نشدند، گاهی بافت اصیل شهری دچار فرسایش شده و یکی کردن و نسخه واحد پیچیدن برای تمامی بافتها که تخریب و نوسازی شوند، نسخه بسیار غلطی بود که همچنان توسط شهرداریها و راه و شهرسازی پیاده میشود.
در برخی شهرها نسخه تخریب و نوسازی را در طرح بازآفرینی در پیش گرفتند
کلانتری با بیان اینکه طی چند سال اخیر طرحهایی با محورهای فرهنگی و تاریخی مطرح شده است، اضافه کرد: در ۱۰ سال اخیر طرح بازآفرینی شهری مطرح شد که در بعضی از استانها و شهرها مورد سوءاستفاده قرار گرفت چراکه این طرح برای تخریب و نوسازی نیست بلکه معنایش آن است که از کالبدها یک زندگی جدید شکل گیرد و شهر از مسائل بزه اجتماعی و فساد اخلاقی و بهداشتی مانند اعتیاد خالی شده و زندگی دوباره به آن شهر تزریق شود و این موارد به نوعی بازآفرینی شوند اما در بعضی از شهرها از عنوان بازآفرینی سوءتعبیر شد و نسخه تخریب و نوسازی را پیش گرفتند.
کلانتری با بیان اینکه بافت تاریخی به صورت تک بنا نیست و همچون تاروپود یک قالی است، گفت: بافت تاریخی به قالی شباهت داشته و معابر شهری، گذرها و کوچهها مانند تاروپود، گلهای درشت شبیه بناهای شاخص و گلهای کوچکتر و رنگهای زمینه مانند بناهای کماهمیتتر اما ارزشمند هستند. همانطور که کل یک فرش دستباف ارزش دارد و نمیتوان برای حفاظت از یک فرش تنها شمسه را برید و آن را در موزه گذاشت، در بافت شهری هم نمیتوان تنها مسجد جامع و راسته بازار را حفظ کرد و مابقی را جزئی از زوائد دانست و از بین برد. همانگونه که تمامیت یک فرش باید حفظ شود، حفظ تمامیت بافت شهری نیز باید مورد توجه قرار گیرد اما متأسفانه شبیه یکسری از بافتهای فرش که بید خورده و تکه به تکه از بین رفته، بخشی از بافتهای تاریخی نیز تخریب شده و لکههایی از آن باقی مانده است.
وضعیت بافت تاریخی یزد در بهترین حالت قرار دارد
وی بیان کرد: وضعیت بافت تاریخی یزد در بهترین حالت قرار دارد به علت اینکه آن یکپارچگی حفظ شده و باقیمانده و بناهای نوساز کمتری در آن ساخته شده که ارتفاع نگرفته و حریم آسمانی را مخدوش نکردهاند و در صورت ضبط یک عکس هوایی بافت شهری همچنان دیده میشود اما متأسفانه در یکسری از شهرها بافت به معنای بافت تاریخی وجود ندارد و تخریب شده و تنها تعدادی از بناهای شاخص و ارتباط بین آنها باقیمانده و این تخریب در بعضی از شهرها بیش از اندازه و در بعضی از شهرها کمتر بوده است.
دبیر پویش نجات بافتهای تاریخی ایران خاطرنشان کرد: از ۳۶۰ هکتار بافت تاریخی شیراز هنوز ۹۰ درصد بافت موجود بوده و شاکله بافت حفظ شده و تنها تعدادی خیابان در دوره رضاخان و محمدرضا شاه و بعد از انقلاب کشیده شده اما محدوده اصلی همچنان باقیمانده است و وقتی عکس هوایی از این منطقه گرفته میشود میتوان دید آنجا هنوز کارکرد بافت تاریخی را دارد اما متأسفانه اصفهان یا همدان دیگر کارکرد بافت ندارند و اگر بناهای شاخص اصفهان حذف شود بناهای تاریخی داخل بافت دیگر وجود نداشته و آنها نوسازی شده و از کل بافت تاریخی تک بناها و لکههایی باقیمانده است.
در استانهای اصفهان، کرمان و همدان بافت تاریخی از بین رفته و تک بنا و لکههایی از بافت اصلی باقیمانده است.
این پژوهشگر دکتری ﻣﺮﻣﺖ و احیای ابنیه و بناهای تاریخی با بیان اینکه در نقشه ثبت جهانی همدان، تپه هگمتانه، محدوده بازار و مسیر شش خیابان منتهی به میدان و جدارههای آنها وارد شده که این موارد یک چهارم بافت اصلی همدان است، تصریح کرد: برای ۱۶۸ شهر در وزارت راه و شهرسازی و شورای عالی معماری و شهرسازی محدوده شهرهای تاریخی مصوب شده که یکی از این شهرها، همدان است و محدودهای که برای ثبت جهانی پیشنهاد شده در مقایسه با محدوده مصوب بسیار کم بوده و سه چهارم بافت به علت اینکه دیگر اثری از آن بنا باقی نمانده یا حریم آن از بین رفته و مخدوش شده و دیگر مورد پذیرش یونسکو نیست، در پرونده ثبت جهانی وارده نشده است.
وی بعضی از اتفاقات مانند نوسازی و ساخت مجدد بناهای تخریب شده را نوشدارو بعد از مرگ سهراب دانست و اضافه کرد: در محله کبابیان سه بنای ارزشمند تاریخی تخریب شد و اعتراضاتی به دنبال آن شکل گرفت و میراث فرهنگی بعد از تخریب، تازه آنها را ثبت کرد و حکم داد که آنها باید عین به عین بازسازی شوند و این موضوع در دنیا وجود دارد به طور مثال بناهای ارزشمندی در جنگ جهانی اول و دوم از بین رفتند اما آنها به علت اینکه از قبل کاملاً مستندنگاری شده بودند، بازسازی شدند.
کلانتری با بیان اینکه مرکز محله تنها در همدان به عنوان چمن معرفی میشود، افزود: اکنون شهرداری تهران دو دروازهای که توسط رضاشاه تخریب شده بود را طبق اسناد آنها بازسازی کرده و عمارت بلدیه در میدان توپخانه یا امام خمینی(ره) به صورت عین به عین بازسازی شد اما این دیگر ارزش اولیه را ندارد و اصالت اثر از بین رفته و چیز جعلی به جای آن ساخته شده است اما در زمینه این سه پلاک تخریب شده در محدوده کبابیان سوالی مطرح میشود که آیا از آنها مستندات به اندازه کافی وجود دارد؟ نقشه درست، دقیق و تزئینات آن چه بوده؟ یا اینکه به طور هوایی گفته شده که این سه پلاک به صورت مشابه بازسازی میشوند البته گاهی این وعدههای بیاساس برای خواباندن صدای رسانهها داده میشود.
|
