|
همدان برای گردشگری، از آن دست استانهایی نیست که مشکلش کمبود جاذبه باشد. مسأله، دقیقاً برعکس است: جاذبه فراوان است، اما هنوز یک محصول گردشگری منسجم ساخته نشده است.
هگمتانه اکنون یک میراث جهانی است، غار علیصدر همچنان یکی از شناختهشدهترین جاذبههای طبیعی ایران است و در کنار آنها گنجنامه، الوند، روستاهای تاریخی، ظرفیتهای کوهستانی، میراث فرهنگی و صنایعدستی، مجموعهای کمنظیر برای ساختن یک اقتصاد گردشگری در اختیار استان قرار دادهاند. اما ثبت جهانی هگمتانه، بهخودیخود گردشگر جهانی نمیسازد؛ حتی مدیرکل میراث فرهنگی استان نیز پیشتر هشدار داده بود که ثبت جهانی «آغاز کار» است و نه پایان آن.
نقطه مغفول، مدیریت زنجیره سفر است. گردشگر فقط یک اثر تاریخی نمیخرد؛ او مسیر، حملونقل، اقامت، غذا، روایت، تفریح، امنیت، خرید، تجربه و امکان ماندن را یکجا میخرد. اگر بازدید از هگمتانه 2ساعت باشد و پس از آن دلیلی برای ماندن وجود نداشته باشد، ارزش اقتصادی میراث جهانی به حداقل میرسد. همین مسأله درباره علیصدر نیز مطرح است؛ گزارشهای محلی سالهاست از کمبود خدمات استاندارد، اقامت، رستوران، دسترسی و حتی مهارتهای زبانی در مقصد سخن میگویند.
راه نرفته دیگر، تبدیل جاذبههای منفرد به مسیرهای گردشگری است. همدان میتواند هگمتانه را به گنجنامه، روستاهای کوهستانی، میراث فرهنگی و طبیعت الوند متصل کند و علیصدر را نه یک مقصد چندساعته، بلکه بخشی از یک مسیر گردشگری غرب ایران تعریف کند. خود مسئولان گردشگری استان نیز بر ضرورت افزایش مدت اقامت و پیوند هگمتانه با دیگر ظرفیتهای منطقه تأکید کردهاند.
اما شاید کمتر درباره یک ظرفیت مهم حرف زده شده باشد: آب و محیط زیست میتوانند بخشی از محصول گردشگری همدان باشند، نه فقط محدودیت آن. احیای رودخانهها، دالانهای سبز، مسیرهای پیاده و دوچرخه، گردشگری طبیعت و روستا میتواند همزمان به کیفیت زندگی شهروندان و جذابیت مقصد کمک کند. مطالعات شهری نیز پیشتر ظرفیت محور گنجنامه تا عباسآباد را برای شکلگیری یک محور اکولوژیک و گردشگری شناسایی کردهاند. این موضوع با جهتگیری توسعه استان نیز همراستاست. در نقشه تحول و پیشرفت استان، آب، محیط زیست و گردشگری 3 اولویت اصلی اعلام شدهاند و گردشگری بهعنوان صنعتی کمآببر و اشتغالزا مورد تأکید قرار گرفته است.
اگر روند فعلی ادامه یابد، همدان ممکن است همچنان استانی با جاذبههای فراوان و گردشگرانی با اقامت کوتاه باقی بماند؛ مقصدی برای «دیدن»، نه «ماندن». اما اگر برنامهریزی بر اساس ظرفیت واقعی استان انجام شود، امکان شکلگیری اقتصادی وجود دارد که درآمد آن میان هتل، رستوران، حملونقل، صنایعدستی، روستاها، راهنمایان، کسبوکارهای دیجیتال و جامعه محلی توزیع شود.
نخستین گام اما هنوز برداشته نشده است: همدان به یک برنامه جامع محصول گردشگری نیاز دارد؛ نه فهرستی از پروژهها. باید مشخص شود همدان دقیقاً برای چه گردشگری، با چه تجربهای، در چه فصلهایی، با چه مسیرهایی و با چه مدل درآمدی میخواهد مقصد باشد. تا وقتی این سؤال پاسخ داده نشود، هر پروژهای ممکن است فقط یک جزیره جدید در مجمعالجزایر پراکنده گردشگری همدان باشد.
همدان بیش از آنکه به جاذبه تازه نیاز داشته باشد، به روایت واحد، مدیریت یکپارچه و تبدیل داشتههای موجود به تجربهای که ارزش ماندن داشته باشد نیاز دارد. آینده گردشگری استان، از همین نقطه آغاز میشود.
|
