|
بخش پایانی
در دو بخش پیشین به دو موضوع مهم که نگاه ما را به شهر جدید دگرگون میسازد، پرداختیم. موضوع نخست اینکه اگر هدف ما از احداث شهر جدید اسکان سرریز جمعیت شهر همدان در آن است که بااستناد به سیاستهای طرحهای بالادست و نرخ رشد جمعیت شهر همدان حداقل تا دو دهه خبری از سرریز جمعیت شهر همدان وجود ندارد.
و موضوع دوم که به آن پرداختیم با شکست سیاستهای شهرهای جدید نسل اولی، وزارت راه و شهرسازی بهدنبال احداث شهرهای نسل دومی است و در این نوع از شهرهای جدید هدف تبدیل شهر جدید به شهر خوابگاهی با ابزار جذب سرریز جمعیت شهر مادر نبوده و هدف ایجاد شهر جدید به عنوان شهراقتصادی وکارآفرین است.
بنابراین درصورتی که مدیریت استان بر احداث شهر جدید پافشاری دارد باید در درجه نخست اقدامات ذیل را انجام بدهند:
یک: بازنگری و ارزیابی مجدد در شاخصهای مکانیابی شهر جدید
همچنان که میدانیم شهر جدید هگمتانه (حورا) تنها مبتنی بر مالکیت دولت بر این اراضی مکانیابی شده است و انبوهی از شاخصهای مؤثر بر مکانیابی آن موردکتمان واقعشده است که میتوان این شاخصها را در جدول زیر مشاهده کرد.
شاید از میان شاخصهای مهم در مکانیابی مجاورت و دسترسی به راههای بزرگراهی است. امکانات دسترسی به مکان شهر جدید، تعیینکننده میزان تقاضای مسکن در آن است. از آنجا که شهرهای جدید در نواحی دوردست احداث میشوند اگر امکانات دسترسی کافی نداشته باشند برای تهیه کلیه خدمات کارگاهی و مصالح و در سالهای اولیه افتتاح دسترسی به خدمات رفاهی-اجتماعی و خدماتی و کالا با مشکلاتی مواجه خواهدشد. وسایط نقلیه کارآمد و مداوم در سالهای اولیه میتواند ابعادی ویژه به موقعیت شهر جدید بدهد.
همچنین در داخل ناحیه شهر جدید و بین محیط اطراف آن باید آزادی جریان رفت و آمد ماشینها از طریق بزرگراههایی که از کنار محدوده شهر جدید عبور کند (بدون قطعکردن آن) برقرار باشد. مجاورت این بزرگراهها برای توسعه شهر جدید بسیار مهم است.
اگر نگاهی به شهرهای جدید کشور و موقعیت آنها نسبت به راههای بزرگراهی بیندازیم اکثر این شهرها دقیقا در مجاورت بزرگراهها احداث شدهاند، اما با این وجود از اقبال کمتری برای سکونت برخوردار بودهاند. بهطور مثال شهر جدید بینالود در مجاورت راه ارتباطی مشهد - نیشابور ، شهر جدید مجلسی در مجاورت راه ارتباطی اصفهان - بروجن ، شهر جدید بهارستان در مجاورت راه ارتباطی اصفهان - شهر رضا و... قراردارند.
حال نگاه کنیم به موقعیت شهر جدید حورا نسبت به بزرگراه همدان-تهران؛ شهری بهدور از بزرگراه، در بنبست ارتباطی که برای برونرفت از این بنبست باید در ابتدای آغاز به کار با یک راه دسترسی 4 خطه شهر را به بزرگراه متصل کرد و از همه سختتر این که بر سر راه این اتصال آنتنی باید از کنارگذر شرقی همدان و راهآهن همدان-تهران و همدان-سنندج نیز عبور کرد و در هر یک از تقاطعها نیاز به احداث یک تقاطع غیرهمسطح میباشد، این موضوع عملاً در ابتدای کار تمامی آورده سرمایهگذار را با فرسودگی مواجه خواهد ساخت. در حالی که با انتخاب مکان مناسب، هم میتوان جذابیت را برای جمعیت ایجاد کرد و هم سرمایههای اولیه را برای احداث خدمات اولیه بهکار برد.
بیتوجهی به سایر شاخصها در مکانگزینی شهر جدید حورا زمانی اهمیت خود را نمایان میکند که معلوم میشود مکان انتخابی در مرحله مطالعات مکانیابی فاقد هرگونه توجیه لازم محیطزیستی بوده و انتخاب آن تنها به خاطر دسترسی به اراضی منابع طبیعی، اراضی دولتی و حفظ فاصله از شهر همدان بوده است تا در مراحل رشد خود زمین کافی را در اختیار داشته و برای شهر اصلی مشکلساز نشود.
دومین شاخص مهم در مکانیابی شهر جدید دسترسی آسان به آب شرب و غیرشرب است.
دسترسی مناسب به منابع آب: از آنجا که احداث شهر جدید یا هر سکونتگاهی بدون وجود منابع آب کافی امکانپذیر نیست، احداث شهر جدید حورا در لمیزرعترین اراضی با فقر آبهای زیرزمینی را باید در زمره اراضی نامساعد برای ایجاد شهر دانست. تجربه تلخی که در ایام گذشته شهر همدان با آن مواجه بود مشکل بحرانساز آبشرب شهر همدان بود که میتواند درس خوبی برای برنامهریزان شهر جدید باشد.
دوما: موضوع مهم دیگری که باید به آن توجه داشت پرهیز از شتابزدگی و عدم آغاز بهکار شهر جدید با پروژه نهضت ملی مسکن است.
برای احداث شهر جدید، آغاز پروژههای پیشتاز از جمله پروژههای خدمات اجتماعی (آموزشی، مذهبی، فرهنگی) و تسهیلات اوقات فراغت و استفاده از توان های طبیعی لازم و ضروری است، زیرا وجود این متغیرها باعث افزایش ارزش شهر جدید و مهاجرپذیری آن میشود.
نمیتوان آغاز احداث شهری را با کاربری مسکونی آغاز کرد اما دسترسی ساکنینش را به خدمات حمل و نقل عمومی، مراکز آموزشی، فرهنگی، مذهبی، مراکز خرید، مراکز درمانی-بهداشتی، مراکز تفریحی، خدمات امنیتی و انتظامی، تأسیسات و تسهیلات شهری (گاز، آب، برق و...) را موکول به بعد از جمعیتپذیری شهر کرد.
شاید بیربط نباشد که بگوییم شهر جدید حورا، به رغم کمکهای متعدد نتواند همانند شهر همدان باشد، چون جذابیتهای خاص آن را ندارد. شهری چون همدان در طول تاریخ شهر شده است و براساس نیازهای تدریجی شکلهای جدید از نهادها و سازمانهای در آن بهوجود آمدهاند.
حال آن که شهر جدید با توجه به این ویژگیهای خاص خود از جنبه دسترسی و ویژگیهای طبیعی و... ساخته خواهد شد پس طبیعی است بهراحتی نتواند خود را تکمیل کند و مجبور است به عنوان شهر وابسته در کنار شهر همدان قرار بگیرد.
یکی از مشکلات شهرهای جدید تنوع گروهها و اقوام، ناشناخته شدن آنها توسط دیگر گروهها و تنشهای فرهنگی است که این وضع ایجاد میکند، لذا نمیتوان سیمای مطلوبی از شهر ارائه کرد.
بهنظر شهر جدید یک اقدام غیر واقعبینانه در جهتدهی شهرنشینی است که آینده روشنی را نمیتوان برای آن متصور شد. از این روست که نباید در احداث شهر جدید حورا شتابزده عمل کرد.
|
