|
سایتموزه میدان مرکزی در دست میراث فرهنگی
موزه زیرزمینی میدان بلاتکلیف روی زمین تاریخ 30 شهریور 1405
3 سال بلاتکلیفی برای موزه میدان مرکزی در همدان موزه بیمتولی 25 شهریور 1405
فعال سازی موزه سبب فعال شدن کسب و کارهاست یکم شهریور 1405
یک میدان 100 ساله و این همه تغییر یکم اردیبهشت 1403
میدان ملی 22 ساله شد 22 تیرماه 1401
پروانه میدان در دست شهرداری 22 اردیبهشت 1405
رهاشدگی سایت موزه و گریز گردشگران 25 آبان 1404
تنها موزه غرب را چاله میدان خطاب کردند 7 آبان 1402
وقتی فضای گردشگری انبار میشود 28 شهریور 1400
مدیریت چندپاره در میدان مرکزی 10 آذر 1404
اثر گذاری سلیقه و مدیریت در میدان 27 فروردین 1403
میدان و موزه در انتظار سفر وزیر 5 مرداد 1401
تکمیل موزه میدان تا پایان سال 1397
میدان همدان قلب تپنده تاریخ سال 1396
تصمیمات امروز شهری تاریخ فردا 1399
جملاتی که خواندید همراه تاریخ درج شده بیانگر روند پرونده رسانهای با موضوع میدان مرکزی شهر همدان بود که در روزنامه همدان پیام بدون وقفه در سالهای متمادی طرح موضوع و پیگیری شد. روزی که بررسی المانهای شهری در میدان همدان را مورد مطالعه کارشناسان روزنامه قرار دادیم هنوز آبنما در وسط میدان حرف اول را میزد.
آنروزها پیشنهاد دادیم ردپای ویترین تریخ را به سطح مرکزیترین نقطه شهر بیاورند تا گردشگران و مردم محلی بدانند همدان چه تاریخ غنی را دارا است. اما قبل از اقدام مدیران شهری ابر و باد و ماه خورشید و فلک دست به کار شدند و فضایی رقم زدند تا میدان مرکزی ویترین تاریخ شهر همدان باشد. اما ماجرا به اینجا ختم نشد و این پرونده همچنان هر روز برگ به برگ ورق خورد و فصل تازهای نمایان شد.
سایتموزه میدان مرکزی همدان پس از 4سال بلاتکلیفی، سرانجام وارد مرحله تازهای شد و تصمیمات جدید برای مدیریت و بهرهبرداری از این مجموعه، آن را از وضعیت مبهم گذشته خارج کرد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که موضوع تعیین تکلیف موزه میدان مرکزی، پس از انتشار گزارش «همدان پیام» بار دیگر به یکی از مطالبات جدی در حوزه میراث و گردشگری شهری تبدیل شد. این نخستین خروجی از پیگیری مدیرکل جدید میراث فرهنگی است و به نظر میرسد این نخستین قفل است که به دست محمدرضا اکبری مدیرکل میراث فرهنگی استان باز شد.
سایتموزه میدان مرکزی از ابتدا قرار بود بخشی از روایت تاریخ همدان را در قلب بافت تاریخی شهر به نمایش بگذارد؛ مجموعهای که موقعیت آن در مجاورت بازار تاریخی و محورهای فرهنگی مرکز شهر، میتوانست آن را به یکی از ایستگاههای مهم گردشگری شهری تبدیل کند. با این حال، فاصله میان ایجاد زیرساخت و بهرهبرداری واقعی از موزه، سالها ادامه داشت.
4 سال انتظار برای تعیین تکلیف
پروژه سایتموزه میدان مرکزی در سالهای گذشته با مشارکت و نظارت دستگاههای مختلف شکل گرفت، اما مسأله اصلی پس از آمادهشدن زیرساخت، نحوه مدیریت و بهرهبرداری از آن بود. در این مدت، اختلاف نظرها و ابهام درباره مسئولیت بهرهبرداری، باعث شد مجموعهای که برای آن هزینه شده و ظرفیت تبدیلشدن به یک جاذبه فرهنگی را داشت، عملا از چرخه اصلی گردشگری شهر فاصله بگیرد.
گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت این مجموعه نیز بر همین مسأله تمرکز داشتند: چرا موزهای در یکی از مهمترین نقاط تاریخی شهر، با وجود آمادهبودن بخش قابل توجهی از زیرساختها، هنوز نتوانسته است جایگاه مشخصی در برنامه گردشگری همدان پیدا کند؟ اکنون با تصمیم جدید، این وضعیت وارد مرحله دیگری شده است.
میراث فرهنگی
متولی یک موزه تخصصی
یکی از نکات مهم در تعیین تکلیف سایتموزه، موضوع متولیگری آن است. موزهای که موضوع آن تاریخ و میراث یک شهر است، صرفا یک فضای قابل بهرهبرداری اقتصادی نیست که مدیریت آن را بتوان بدون توجه به ملاحظات تخصصی به هر بهرهبرداری سپرد.محتوای موزه، شیوه روایت آثار و یافتههای تاریخی، حفاظت، پژوهش، استانداردهای نمایش و حتی نحوه مواجهه مخاطب با گذشته تاریخی شهر، همگی به دانش و نظارت تخصصی نیاز دارند.از این منظر، قرار گرفتن سایتموزه در اختیار میراث فرهنگی میتواند مسئولیت این دستگاه را در قبال مجموعه روشنتر کند. البته این تغییر، پایان کار نیست؛ بلکه از اینجا به بعد، میراث فرهنگی باید نشان دهد برای اداره چنین مجموعهای چه برنامهای دارد.
4 سال گذشته را نمیتوان برگرداند
تعیین تکلیف سایتموزه اتفاق مهمی است، اما نباید آن را پایان مسأله دانست.4سال از زمانی که این مجموعه میتوانست وارد چرخه گردشگری شود گذشته است. در این مدت، نهتنها بخشی از ظرفیت اقتصادی و فرهنگی موزه بلااستفاده مانده، بلکه فرصت پیوند آن با بازار تاریخی، محورهای گردشگری مرکز شهر و سایر فضاهای فرهنگی همدان نیز از دست رفته است.
اکنون انتظار از مدیریت جدید میراث فرهنگی این است که این فاصله زمانی را با یک برنامه روشن جبران کند؛ برنامهای که فقط به بازگشایی درهای موزه محدود نباشد.
موزه باید «موزه» باشد
مسأله سایتموزه میدان مرکزی، صرفاً بازکردن یک در و فروش بلیت نیست. اگر قرار است این مجموعه به یک جاذبه واقعی تبدیل شود، باید برای محتوای آن، روایت تاریخی، شیوه ارائه، نیروی متخصص، برنامه بازدید، ارتباط با گردشگران و پیوند آن با بافت تاریخی اطراف، تصمیم مشخص وجود داشته باشد.موزهای که در مرکز شهر قرار گرفته اما مخاطب را با یک تجربه منسجم تاریخی مواجه نمیکند، عملاً بخشی از ظرفیت خود را از دست داده است.
از سوی دیگر، فعالشدن موزه میتواند به ساماندهی محیط پیرامونی نیز کمک کند. فضای اطراف یک جاذبه گردشگری زمانی معنا پیدا میکند که مدیریت شهری، میراث فرهنگی و دستگاههای مسئول خدمات اجتماعی، هرکدام مسئولیت خود را انجام دهند. مشکلات اجتماعی پیرامون موزه نباید به پای افرادی نوشته شود که برای زندگی یا سرپناه با مشکل مواجهاند؛ مسأله اصلی، نبود مدیریت همزمان فرهنگی، شهری و اجتماعی برای این محدوده است.
تصمیم گرفته شد حالا نوبت برنامه است
تغییر وضعیت سایتموزه میدان مرکزی را میتوان نتیجه پیگیری یک مطالبه قدیمی دانست؛ مطالبهای که پس از انتشار گزارش همدان پیام بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفت و اکنون به تصمیمات جدید برای تعیین تکلیف این مجموعه انجامیده است.
اما ارزش واقعی این تصمیم زمانی مشخص خواهد شد که سایتموزه از یک پرونده اداری خارج و به یک موزه فعال در شبکه گردشگری همدان تبدیل شود.
لازم به ذکر است ، میدان مرکزی همدان که در مرکز شهر واقع شده، در سال 1307 توسط معمار شهرساز آلمانی به نام "کارل فریش" تهیه شده و بین سالهای 1309 تا 1312 ساخته شده است. ابنیه اطراف میدان، شبیه ساختمانهای میدان حسنآباد تهران و به سبک "باروک" (سبکی که در قرن 19 و 20 در اروپا معمول بوده) ساخته شده است. از این میدان شش خیابان 30 متری منظم با زاویه 60 درجه به نامهای اکباتان، باباطاهر، شریعتی، بوعلیسینا، تختی و شهدا منشعب میشود. این خیابانها در محل الحاق به میدان امام(ره) و در دو طرف، دارای گنبدهایی با پوششهای فلزی هستند که 12 تابلو به نام دوازده پیشوای دینی شیعیان در کنار آنها دیده میشود. چنین شهرهایی در جغرافیای شهری، شهرهای شعاعی با دوایر متحدالمرکز نامیده میشود که در ایران تنها، میدان امام(ره) همدان چنین است که در سال 1379 به عنوان آثار ملی ثبت شده است.
میدان مرکزی شهر همدان مربوط به دوره پهلوی و نماد شهرسازی مدرن بوده و یکی از میادین بزرگ و مطرح کشور است. یکی از ویژگیهای بارز این میدان و علت حفظ جایگاه آن، موقعیت ارتباطی با سایر خیابانها و بازارهای همدان است. با وجود چنین نماد منحصر به فردی، همگان همدان را با نماد آرامگاه بوعلیسینا میشناسند اما میدان امام خود به عنوان یک نشانه شهری و هویتی برای شهر محسوب میشود بنابراین مسئولان شهر بر آن شدند تا میدان را ساماندهی، بازسازی و مرمت کرده و در واقع نماد شهر را احیا کنند.
|
