|
از امروز هفته دولت آغاز می شود هفتهای که نباید صرفاً فرصتی برای ارائه فهرستی از پروژهها، اقدامات و آمار دستگاههای اجرایی دانست.
در این هفته اگر به خوبی به موضوعات ارتباطی و رسانه توجه شود، تبدیل به فرصتی برای بازخوانی نسبت میان حکمرانی، افکار عمومی، ارتباطات و سرمایه اجتماعی خواهد شد.
در حکمرانی معاصر، دولت تنها با آنچه انجام میدهد سنجیده نمیشود؛ بلکه با میزان فهم و ادراکی که جامعه از عملکرد آن پیدا میکند نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد. از همین رو، میان "واقعیت عملکرد" و "ادراک عمومی از عملکرد" تفاوتی بنیادین وجود دارد که نادیده گرفتن آن میتواند حتی عملکردهای واقعی و مؤثر را در سطح جامعه کماثر کند.
هر اقدام دولتی زمانی به یک دستاورد اجتماعی تبدیل میشود که در ابتدا مردم بتوانند از آن اطلاع داشته و در اصطلاح گزارش آن را دریافت کنند گزارشی که در آن ضرورت، هدف و نتیجه آن قابل درک باشد و در آن دلایل اجرای یک پروژه، ایجاد یک خدمت یا اصلاح یک فرآیند اداری و نسبت آن با یک مسأله واقعی و تأثیر آن بر زندگی مردم توضیح داده شده باشد.
بنابراین، اطلاعرسانی حرفهای صرفاً انتقال خبر و داده نیست؛ بلکه تبدیل عملکرد اداری به روایت قابل فهم و قابل ارزیابی برای جامعه است.
روابط عمومیها در حال فاصله گرفتن از نقش سنتی "خبررسانی" هستند تا به یکی از اجزای مهم نظام ارتباطی مدیریتی تبدیل شوند. در پایان این روند روابط عمومی حرفهای، واسط میان دستگاه اجرایی و جامعه است؛ از یک سو زبان تخصصی و اداری سازمان را برای شهروندان قابل فهم میکند و از سوی دیگر، مطالبات، برداشتها و انتظارات جامعه را به مدیران منتقل میکند. اگر این ارتباط دوسویه شکل نگیرد، روابط عمومی به واحدی برای انتشار اخبار و تصاویر مدیران تقلیل مییابد و فاصله میان عملکرد واقعی و ادراک عمومی افزایش پیدا میکند.
در این وضعیت و در شرایطی که در حکمرانی ارتباطی امروز، ارتباطات بخشی از فرآیند سیاستگذاری و اجراست، نه پیوستی برای پایان کار. این استفاده درست از ظرفیت رسانهها این که می تواند اقدامات را با منطق، ضرورت، دستاورد و محدودیتهای خود برای جامعه توضیح دهد تا با سوءبرداشت، نارضایتی و کاهش اعتماد عمومی مواجه نشود.
بر همین اساس، اقناع مدیران و دستگاههای اجرایی برای ارائه عملکرد، به معنای تبلیغ مدیران یا بزرگ نمایی اقدامات نیست؛ بلکه به معنای ایجاد یک فهم مشترک از مسئولیت پاسخگویی عمومی است. دستگاه اجرایی باید بداند که گزارش عملکرد، امتیازی برای مدیر یا اقدامی تشریفاتی برای یک مناسبت نیست؛ بلکه بخشی از رابطه دولت و مردم است. جامعه حق دارد بداند عملکرد دستگاه ها چه بوده، منابع عمومی چگونه مصرف شده، چه مسئلهای هدف قرار گرفته، چه نتیجهای حاصل شده و این اقدامات چه اثری بر زندگی مردم داشته است.
در این فرآیند گزارش عملکرد با کمک رسانه ها مستند و قابل سنجش می شود تا روایت نهایی به جای تمرکز بر حجم فعالیت، بر نتیجه و اثر اجتماعی آن تأکید کند. اینکه دستگاهی چند جلسه برگزار کرده یا چند نامه صادر کرده، به خودی خود شاخص معناداری از کارآمدی نیست؛ مهم این است که این اقدامات چه مسألهای را حل کرده و چه تغییری در زندگی مردم ایجاد کرده است.
هفته دولت میتواند نقطه آغاز چنین رویکردی در ارتباط دولت، رسانه و مردم باشد؛ رویکردی که در آن دستگاههای اجرایی با استفاده از ظرفیت رسانهها به ویژه مطبوعات از "گزارش فعالیت" به "روایت اثرگذاری" حرکت کنند و هر دستگاه بتواند به زبان روشن توضیح دهد چه مسألهای را شناسایی کرده، چه اقدامی انجام داده، چه منابعی به کار گرفته، چه نتیجهای به دست آورده و چه بخشهایی همچنان نیازمند اقدام است. چنین روایتی، هم امکان ارزیابی واقعی عملکرد را فراهم میکند و هم مانع میشود که فضای عمومی صرفاً بر اساس برداشتهای پراکنده و غیررسمی درباره عملکرد دستگاهها قضاوت کند.
از این رو سرمایه اجتماعی به عنوان محصول تجربه شهروندان از شفافیت، صداقت، پاسخگویی و انطباق میان گفتار رسمی و واقعیت زندگی آنان شکل گرفته و مشارکت اجتماعی در جامعه افزایش مییابد.
با این اوصاف هفته دولت فرصتی است برای پاسخ به پرسشهای مهمتر: چه مسأله را حل کردهایم؟ با چه منابعی؟ با چه نتیجهای؟ و این نتیجه چه تغییری در زندگی مردم ایجاد کرده است؟
اگر دستگاههای اجرایی بتوانند در این فرایند مشارکت فعال داشته باشند و روابط عمومیها نیز از سطح اطلاعرسانی اداری فراتر رفته و به بخشی از معماری ارتباطی حکمرانی تبدیل شوند حاصل آن حاصل آن، افزایش شفافیت، تقویت پاسخگویی و در نهایت، بازسازی سرمایه اجتماعی با به میدان آمدند رسانههای مستقل و حرفه ای در یاری مدیران امید آفرین و اعتماد ساز خواهد بود.
|
