|
روز جهانی محوطههای تاریخی سال ۲۰۲۵ در حالی از راه میرسد که امسال برای نخستینبار است نام «هگمتانه» در فهرست آثار جهانی یونسکو جای گرفته است؛ اتفاقی که نهتنها افتخاری ملی است، بلکه مسئولیتی بزرگ بر دوش متولیان میراث فرهنگی و همه دوستداران تاریخ و هویت ایرانی میگذارد. اکنون که هگمتانه جهانی شده، ۲۹ فروردین، روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی، بهترین فرصت است تا این سایت ارزشمند با روایتی تازه، نگاهی نو و تجربهای متفاوت، به مردم و جهانیان معرفی شود.
هگمتانه؛ از دل تاریخ تا فهرست جهانی
محوطه باستانی هگمتانه، واقع در شهر همدان، یکی از مهمترین و کهنترین استقرارگاههای تاریخی در فلات ایران است. سابقه سکونت انسانی در این منطقه به بیش از ۳ هزار سال پیش بازمیگردد. این مکان، زمانی پایتخت مادها و سپس یکی از مراکز مهم دوران هخامنشی، سلوکی و اشکانی بوده است. ساختار معماری منظم شهر، آثار کشفشده از دورههای مختلف تاریخی و همچنین ارزش فرهنگی آن سبب شد یونسکو در سال جاری، آن را در فهرست میراث جهانی قرار دهد.
اما ثبت جهانی بهتنهایی کافی نیست. این موفقیت زمانی ارزشمندتر میشود که مردم، چه در سطح ملی و چه بینالمللی، به شکل ملموستری با اهمیت، زیبایی و ظرافتهای فرهنگی و تاریخی این محوطه آشنا شوند.
29 فروردین؛ فرصتی برای بازتعریف روایت هگمتانه
روز جهانی محوطهها در سال ۱۴۰۴ با طعم جهانی شدن هگمتانه، معنایی متفاوت دارد. این روز باید به فرصتی تبدیل شود تا هگمتانه از پشت نردههای موزهای و کاتالوگهای تخصصی، وارد زندگی روزمره مردم شود؛ تا مخاطب عام نیز درک کند که چرا این خاک، این خشت و این ویرانههای صبور، شایسته جهانی شدن بودهاند.
برای این منظور، نیاز به برنامهریزی ویژه و خلاقانه وجود دارد. از جمله پیشنهادهایی که میتواند رنگ تازهای به این روز بدهد:
بازدید رایگان و تورهای ویژه همراه با راهنمایان متخصص که بتوانند داستانهایی فراتر از آنچه در تابلوهای توضیحی نوشته شده برای مردم روایت کنند.
اجرای نمایشهای خیابانی با الهام از زندگی در هگمتانه باستان تا تماشاگر تاریخ را زندگی کند نه فقط ببیند.
برگزاری ورکشاپها و نشستهای فرهنگی برای کودکان و نوجوانان تا نسلی تازه با هویت تاریخی خود پیوندی عمیق بیابد.
رویدادهای شبانه مثل نورپردازی و نمایشهای چندرسانهای که محوطه را در شب زنده نگه دارد و به تجربهای چندحسی برای بازدیدکنندگان تبدیل شود.
حضور فعال رسانهها و پخش زنده رویدادها از صداوسیما و شبکههای اجتماعی تا هگمتانه در سطح ملی دیده و حس شود.
هگمتانه، فقط یک محوطه نیست
هگمتانه نه فقط یک سایت باستانی، بلکه گنجینهای از خاطره، هویت و پیوستگی فرهنگی ایرانیان است. جهانی شدن آن، تنها به معنای ثبت در یونسکو نیست، بلکه دعوتی است برای گفتوگو با دیگر فرهنگها، برای نشان دادن ظرفیت ایران در میراثداری تمدن. و برای اینکه این پیام بهدرستی منتقل شود، باید ۲۹ فروردین به نقطه آغازی برای روایت نو از هگمتانه تبدیل شود.
فرصت را دریابیم
در سالهای گذشته، روز جهانی محوطهها شاید صرفا در حد چند مراسم رسمی برگزار میشد، اما اکنون با ثبت جهانی هگمتانه، انتظار عمومی بالاتر رفته است. این رویداد فرصتی طلایی است تا یک بار دیگر، همدان و هگمتانه در صدر اخبار فرهنگی کشور قرار گیرند. باید از این فرصت استفاده کرد تا نهتنها آگاهی عمومی ارتقا یابد، بلکه هگمتانه به قلب تپنده گردشگری فرهنگی ایران بدل شود.
هگمتانه، حالا دیگر فقط یک میراث ملی نیست؛ جهانی است. و جهانی بودن، نیازمند نگاهی فراتر از مرزها و تلاشی درخور شأن آن است. روز جهانی محوطهها در ۲۹ فروردین باید با نگاهی متفاوت برگزار شود؛ نگاهی که به جای تکرار، روایت تازهای از شکوه فراموششده روایت کند. شکوهی بهنام هگمتانه.
مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان به مناسبت روز جهانی همدان، میراثی زنده در قلب تاریخ ایران
در تقویم جهانی، روز ۱۸ آوریل (29 فروردین) به عنوان «روز جهانی محوطهها و بناهای تاریخی» فرصتی است تا جوامع به ارزشهای ملموس و ناملموس تمدنهای کهن توجه دوبارهای داشته باشند. در این میان، همدان بهعنوان یکی از قدیمیترین شهرهای جهان، با سابقهای فراتر از سه هزار سال، جایگاهی ویژه در این روز دارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان، اظهار کرد: «همدان، شهری است که تاریخ در کوچهپسکوچههای آن نفس میکشد. از هگمتانهی باستان تا گنجنامه، از آرامگاه بوعلی تا بازار تاریخی شهر، هر گوشهاش روایتی است از شکوه فرهنگی یک ملت. روز جهانی محوطههای تاریخی برای ما فقط یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه تعهدی دوباره برای حفاظت، معرفی و احیای این گنجینههاست.»
محسن معصومعلیزاده، همچنین با اشاره به ثبت جهانی محوطه تاریخی هگمتانه در سال گذشته افزود: ثبت جهانی هگمتانه، فقط افتخاری برای همدان نبود، بلکه مسئولیتی جهانی برای حفظ این سرمایه فرهنگی ایجاد کرد. ما تلاش میکنیم با استفاده از ظرفیت جوامع محلی، نهادهای دانشگاهی و گردشگری، به حفاظت هوشمندانه و توسعه پایدار این میراث کمک کنیم.
به مناسبت این روز، برنامههای متعددی در سطح شهر برگزار شد:
بازدید رایگان از موزهها و بناهای تاریخی
نشستهای علمی پیرامون باستانشناسی مادها و معماری مذهبی
تورهای فرهنگی برای کودکان و نوجوانان جهت آشنایی با هویت تاریخی شهر
همدان نه فقط یک شهر، بلکه بخشی از حافظه تاریخی ایران و جهان است. بزرگداشت این روز، گامی کوچک اما مهم در مسیر بلند محافظت از میراثی است که آیندهسازان ما از آن خواهند آموخت.
|
