|
در کشورهای درحال توسعه ازجمله ایران که دارای ضعف سیستم ساختاری ناکارآمد در حوزه اقتصادی، نظام ناکارآمد مدیریت و برنامهریزی هزینه، سیستمهای مالیاتی ناکارآمد و مشارکت نه چندان بالای شهروندان در تأمین هزینههای مدیریت شهری هستند سیستم درآمدی شهرداری عمدتاً به سمت منابع درآمدی ناپایدار کشیده میشود.
هم اکنون 2 مسأله اصلی در سیستم درآمد شهرداری عبارت است از ناپایدار بودن و توفیق نداشتن شهرداری در جذب منابع مالی از طریق دستیابی به بازارهای پولی، مالی، منابع دولتی برای تأمین هزینههای اداره شهر. از اینرو لازم است اقداماتی برای برونرفت از وضعیت مذکور ارائه گردد.
هرچند شهرنشینی در جهان از سابقه دیرینهای برخوردار است؛ اما ایجاد و گسترش شهرهای جدید عمدتاً متاثر از انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم صورت گرفت.
رشد روزافزون جمعیت، تنوع در شیوههای تولید و تغییر در مناسبات و روابط و تعاملات اجتماعی زمینه مساعدی را برای ایجاد و رشد شهرها فراهم ساخت.
به همراه فرایند گسترش شهرنشینی و رشد جمعیت تقاضا برای کالاها و خدمات جدید اضافه گردید و متولیان شهرها را بر آن داشت که در پی یافتن راهها و شیوههای جدید تأمین منابع مالی به منظور تولید کالا و خدمات موردنیاز باشند.(نجاریان بهینمری،1378،ص2).
تأمین و مدیریت منابع مالی یکی از مهمترین وظایف نهادهای عمومی از جمله شهرداریها است. هرچند که منابع مالی شهرداریها بهصورتهای مختلف قابل وصول است، اما همه اینها از خصوصیات پایدار برخوردار نیستند.
پایداریها مستلزم این است که نخست اینکه این اقلام از یک پایداری نسبی برخوردار باشند و باید به گونهای باشند که در طول زمان قابل اتکا بوده، دوم اینکه حصول این درآمدها شرایط کیفی شهر را در معرض تخریب و تهدید قرار ندهد. همچنین اهمیت موضوع زمانی روشن میشود که بدانیم حدود 95 درصد از منابع مالی شهرداریها از محل درآمدهای محلی درون شهرها تأمین میشود و وابستگی به کمکهای بلاعوض دولتی کمتر از 5 درصد است.
بنابراین در چند سال اخیر به لحاظ شرایط موجود اقتصادی نظام مدیریت شهری به کمکهای دولتی بسیار متکی بوده است.(صفری،1383،ص331*)، بنابراین برخوردار نبودن از منابع مستمر و پایدار سبب شد که در این تحقیق به شیوههایی جهت درآمدزایی پایدار برای شهر مورد تحقیق پرداخته شود.
با توجه به نیاز روزافزون محیط شهری به فضای تمیز، پاکیزه و سالم شهرداریها را میتوان کارآمدترین سازمان محلی دانست که درصورت تأمین منابع مالی میتواند بهطور نسبی نیازمندیهای ذکر شده را برآورده نماید.
با توجه به این که امروزه بسیاری از شهرداریهای کشور از جمله شهرداری مدنظر با معضل کمبود منابع مالی مواجهند میتوان با ارائه راهکارهایی این منابع درآمدی را بهصورت نسبی به شکل پایدارتری تبدیل کرد.
نتایج پژوهش نشان میدهد که در دورههای مختلف درآمدهای پایدار دارای روند نزولی و درآمدهای ناپایدار دارای افزایش نسبی بوده است. بنابراین پیشنهادات اجرایی جهت تأمین منابع پایدار مالی به شرح ذیل عنوان میگردد.
1- کاهش درجه بیثباتی در ساختار سیستم کسب درآمد شهرداری از طریق بهروز کردن بانک اطلاعاتی املاک جهت بهبود پوشش املاک و شناسایی تمامی مودیان عوارض نوسازی
2- افزایش فرهنگ عمومی شهری و کاهش بدبینی مردم به شهرداری از طریق تبلیغات مؤثر در سطح شهر مانند در معرض دید قرار دادن بیلان شهرداری و مشخص شدن شفاف درآمدها و نحوه هزینهکرد عوارض اخذ شده از مردم
3- کنترل و کاهش ساخت و سازهای غیرقانونی توسط شهرداری به جهت افزایش بار مالی برای شهرداری
4-وضع عوارض محلی از محصولات کشاورزی
5-بازنگری قانون شهرداریها و تدابیر لازم جهت اخذ مستقیم عوارض و درآمدهای غیرمستقیم شهرداری توسط وزارت کشور و پرداخت آن به شهرداری
6-مدیریت بهبود و افزایش نقش منابع درآمدی پایدار
7-استفاده بهینه از اراضی و فضاهای شهری در اختیار شهرداریها جهت کاربریهای مناسب و واگذاری به شهروندان
* بهناز مرادی
کارشناس ارشد مدیریت دولتی
|
