|
با وجود انتقادات بیوقفه مخالفان و معترضان به برجام که معتقد بودند برنامه هستهای کشور بهویژه غنیسازی با اجرای این توافق متوقف شده، ارزیابی در کمتر از 5 ماه نشان میدهد که سازمان انرژی اتمی ظرفیت غنیسازی را فراتر از تصورات و پیشبینی مجلس و بهویژه منتقدان و مخالفان برجام رسانده است.
مقامات سازمان انرژی اتمی و دولت پس از اجرای برجام به دفعات بر این مسأله که مسیر توسعه صنعت هستهای کشور متوقف نشده است، تأکید کردند، اما منتقدان بدون توجه به این اظهارات، بر ادعاهای خود تأکید کرده و به فشارها بر دولت، وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی ادامه دادند. از دیماه ۱۳۹۹ که روند فعالیتهای هستهای با تصویب مصوبه مجلس شورای اسلامی باعنوان «اقدام راهبردی برای لغو تحریمها» سرعت گرفت و سازمان انرژی اتمی میزان و سطح غنیسازی را افزایش داد، همگان شاهد بودیم که ظرف چندماه ظرفیتهای مدنظر و تعیینشده از سوی مقامات عالی محقق شد و حتی بیشتر از سطح توقعات و انتظارت کارها جلو رفت. از جمله مهمترین اقدامات ایران در این مرحله از سرگیری غنیسازی ۲۰ درصد بود که پس از اجرای برجام تولید آن متوقف شده بود.
براساس مصوبه مجلس شورای اسلامی سازمان انرژی اتمی موظف است سالانه دستکم ۱۲۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۲۰ درصدی را ذخیره کند.
به گزارش ایسنا، به گفته علیاکبر صالحی، ماهانه بین ۸ تا ۹ کیلوگرم در کشور قادر به تولید اورانیوم با غنای ۲۰ درصد هستیم که از آغاز این روند تاکنون حتی از سطح قابل انتظار هم کشور جلوتر است.
بهزعم برخی از منتقدان برجام گمان میرفت با اجرای این توافق کشور سرعت و کیفیت لازم در این صنعت را از دست داده است. این درحالی است که سازمان انرژی اتمی نیز تحت شدیدترین تحریمها بهویژه در 2 سال گذشته قرار دارد و ایران طی حداقل 2 سال گذشته در بخشهای اقتصادی، هستهای و مالی با تحریمهای شدید یکجانبه آمریکا و نیز متعاقب آن تحریم دیگر کشورها قرار دارد و تعاملات بینالمللی آن بهشدت کاهش یافته است.
حادثه ۲۲ فروردین در سایت غنیسازی نطنز که به گفته مقامات کشور، یک اقدام خرابکارانه و تروریستی بوده است، هر چند تعداد قابل توجهی از سانتریفیوژهای IR-۱ را از دور خارج کرد و صدماتی به سیستم برق تأسیسات وارد کرد اما واکنش بعدی ایران به این واقعه در جای خود قابل توجه بود و کمتر کسی در ایران و جهان تصور میکرد که واکنش احتمالی ایران به این واقعه آغاز فرایند غنیسازی ۶۰ درصدی باشد.
ایران در واکنش به اقدام خرابکارانه تیرماه ۱۳۹۹ نیز گامی فراتر گذاشت و علاوهبر بازسازی سالن آسیبدیده، به ساخت سالنهایی در دل کوه اقدام کرد.
ایران 2 روز پس از اتفاقی که برای یکی از سالنهای مرکز غنیسازی نطنز در زیرزمین روی داد، روز سهشنبه ۲۴ فروردین در نامهای به مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که «به دستور رئیس جمهوری ایران، سازمان انرژی اتمی موظف به راهاندازی خط تولید اورانیوم ۶۰ درصد به مقدار مورد نیاز شده است و در همین راستا بلافاصله پرسشنامه مربوط به اطلاعات طراحی DIQ تسلیم آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد.»
علیاکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی نیز به ایسنا گفت که «اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد را بهعنوان سوخت راکتور تهران نمیخواهیم استفاده کنیم، بلکه برای ساخت Targetهای U۳O۸ است که اورانیومU آن ۶۰ درصد غنا دارد؛ بنابراین با اورانیوم ۶۰ درصد «هدف» یا Target درست میکنیم. این Targetها در راکتور (تهران) قرار میگیرند و پس از مدتی که در مقابل تشعشات اتمی قرار گرفت، در آن مادهای به نام مولیبدن تولید میشود که باید این ماده را جداسازی کنیم تا مولیبدن آن را خارج کنیم. این مولیبدن ماده اولیه ساخت و تولید بسیاری از رادیوداروهاست. همچنین برابر نامه و اطلاعات طراحی که به آژانس بینالمللی انرژی اتمی داده شده است، غنیسازی ۶۰ درصدی در 2 زنجیره از سانتریفیوژهای جدید IR-۴ و IR-۶ در نطنز انجام میشود.
پیشبینی میشود طی یک هفته پس از آغاز فرایند غنیسازی، اورانیوم با غنای ۶۰ درصد برداشت شود.
ایران همچنین در نامه مذکور اعلام کرد که «هزار سانتریفیوژ جدید در نطنز نصب خواهد شد و این میزان جدای از ۵ هزار و ۶۰ سانتریفیوژ موجود در نطنز است که ممکن است تعدادی از آنها در اثر اقدام تروریستی روز یکشنبه در سایت نطنز صدمه دیده باشند.»
ایران گفته است که هزار سانتریفیوژ جدید از نوع IR-۱ خواهد بود اما راندمان این ماشینهای جدید که نصب میشوند ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت.
در یک سال گذشته دیدیم که سازمان انرژی اتمی در شرایط تحریمی و وضعیت سخت اقتصادی داخلی در حوزه چرخه سوخت دست از پیشرفت و توسعه نکشید و بهتمامی انتظارات مجلس شورای اسلامی و کشور در این بخش پاسخ داد، اما پرسش این است که در بخشهای دیگر صنعت هستهای، رشد و توسعه با همین سرعت که در بخش غنیسازی شاهد بودیم، پیش خواهد رفت؟ از اینرو ضروری است که مسئولان سازمان انرژی اتمی و کشور بهویژه منتقدان در صحنههای سیاسی کشور علاوهبر بخشهای غنیسازی و افزایش ذخایر سوخت هستهای به فکر دیگر ارکان و بخشهای صنعت هستهای باشند و شرایط و مسیر را برای پیشرفت حوزههای دیگر نیز تسهیل و فراهم سازند. بخشهایی که بدون شک برای ارتقا، نیازمند گشایشهای فنی، سیاسی و اقتصادی است.
صنعت هستهای کشور امروز بیش از گذشته متکیبر توانمندی داخلی و دانش بومی است، اما نباید فراموش کرد که این صنعت و دیگر صنایع سطح بالا نیازمند تعاملات بینالمللی و تحقیقاتی هستند و از این مجراست که میتوان بر شاخ و برگ آن افزود و شاهد صنعتی شدن آن بود.
تجربه اجرای برجام در سالهای ۹۴ و ۹۵ نشان داد که برداشتن محدودیتهای فنی ـ هستهای، اقتصادی و سیاسی تا چه اندازه میتواند این صنعت را به سکوی پرتاب تجاریسازی نزدیک سازد و ایران را از دروازههای جهانی هستهای شدن عبور دهد. برخلاف تصور مخالفان و منتقدان برجام، این توافق نهتنها مانع توسعه و پیشرفت برنامه هستهای صلحآمیز کشور نشد، بلکه فضایی برای بازیابی و ارتقای توان هستهای در بخش تحقیق و توسعه ایجاد کرد که امروز ثمره آن را شاهد هستیم. علاوهبر این عملکرد چند ماه گذشته سازمان انرژی اتمی نشان داد همانطور که مسئولان این سازمان مدعی بودند بازگشت فعالیتهای هستهای به پیش از برجام در کوتاهترین زمان و با بالاترین راندمان ممکن است، در اثبات این ادعایشان درست عمل کردند.
|
