|
سالهای اخیر، پدیده «رژیم گرفتن» به فراتر از یک انتخاب شخصی تبدیل شده و به شکلی گسترده، تحت تأثیر فضای مجازی و ترندهای جهانی، جای خود را در سبک زندگی بسیاری از افراد باز کرده است. این روند در حالی رو به گسترش است که بخش قابل توجهی از مردم، بدون دریافت مشاوره از متخصصان تغذیه، اقدام به اجرای رژیمهای سختگیرانه، محدودکننده و گاه خطرناک میکنند.
یکی از الگوهای شایع، حذف کامل گوشت، مرغ، لبنیات و غذاهای دریایی و تمرکز صرف بر میوه، سبزیجات و غلات است. گرچه رژیم گیاهخواری در صورتی که اصولی و متعادل طراحی شود، میتواند فوایدی به همراه داشته باشد، اما در بسیاری از موارد، افراد دچار کمبودهای تغذیهای، از جمله آهن، پروتئین، ویتامین 12B و امگا۳ میشوند که عوارض جدی به دنبال دارد.
در گزارش میدانی ما، خانمی در سنین ۲۰ تا ۳۰ سال عنوان کرد: رژیمی را از یکی از صفحات اینستاگرامی دریافت کردم. ابتدا وزنم کاهش یافت، اما پس از چند ماه دچار ریزش مو، ضعف و اختلالات هورمونی شدم. پزشک گفت بدنم دچار سوءتغذیه شده است.
در نمونهای دیگر، خانمی اظهارکرد: برای کاهش وزن از قرصهای چربیسوز استفاده میکنم. ضربان قلبم بالا میرود و گاهی بیحال میشوم، اما تحمل میکنم چون سریع جواب میدهد.
افزایش مراجعه به جراحیهای لاغری
در کنار این موارد، شمار قابل توجهی از افراد نیز به روشهایی چون جراحی اسلیو معده، بالن معده یا لیپوساکشن روی میآورند. این تصمیمات که اغلب تحت تأثیر تبلیغات در فضای مجازی و مقایسه مداوم با بدنهای ایدهآل نمایشی گرفته میشود، بدون در نظر گرفتن آمادگی روانی و شرایط فیزیکی فرد، عوارض جدی و حتی بازگشت وزن را در پی دارد.
در بسیاری از رستورانها، بخش ویژهای از منو به غذاهای رژیمی اختصاص داده شده است. در حالی که این اقدام میتواند مفید باشد، اما طراحی این غذاها گاه بدون نظارت کارشناسان و صرفا با هدف تجاری انجام میگیرد.
افزون بر آن، افراد بسیاری بهصورت خودسرانه مکملها و ویتامینهایی را مصرف میکنند که نه تنها سودی برای بدن ندارند، بلکه در مواردی سبب آسیب به کبد، کلیه یا تعادل هورمونی میشوند.
در همین راستا با شیوا شادی کارشناس تغذیه درمورد رژیمدرمانی و الگوهای غذاهای رژیمی مانند فستینگ که امروزه بسیاری از افراد را درگیر خود کرده، به گفتوگو پرداختیم.
خطرات رژیمهای خودسرانه برای بدن چیست؟
رژیمهای غذایی باید بر اساس نیازهای متابولیکی، کالری مورد نیاز و وضعیت بدنی هر فرد تنظیم شوند. زمانی که افراد بدون مشورت با متخصص تغذیه اقدام به گرفتن رژیم میکنند، احتمال کمبود انرژی و مواد مغذی بالا میرود. همچنین مصرف بیش از حد برخی ریزمغذیها میتواند منجر به تداخل جذب و ایجاد اختلال در عملکرد بدن شود. متأسفانه در بسیاری از موارد، افراد تصور میکنند که رژیم یعنی کم خوردن، در حالی که رژیم اصولی یعنی درست خوردن، نه گرسنگی دادن به بدن.
رایجترین اشتباهات در رژیمگرفتن چیست؟
یکی از مهمترین اشتباهات حذف کامل گروههایی مثل کربوهیدراتهاست. حذف این گروهها بهویژه در بلندمدت، منجر به تحلیل عضلات، کندی متابولیسم و کمبود ویتامینهایی مانند گروه B میشود. اشتباه دیگر پیروی از رژیمهای تبلیغاتی فضای مجازی بدون تأیید علمی است.
آیا همه افراد میتوانند رژیمهایی مثل کتوژنیک یا فستینگ را دنبال کنند؟
خیر. این رژیمها برای همه مناسب نیستند. به طور مثال افراد دارای اختلالات کلیوی، چربی خون بالا یا دیابت باید با احتیاط کامل و تحت نظر متخصص این رژیمها را اجرا کنند. فستینگ هم نیاز به محاسبه دقیق کالری و توجه به شرایط بدنی دارد. مصرف خودسرانه این رژیمها میتواند عوارض جدی داشته باشد.
مصرف قرصهای چربیسوز و مکملهای لاغری چه تأثیری دارد؟
بیشتر مکملهایی که در فضای مجازی تبلیغ میشوند، فاقد تأیید علمی و پزشکی هستند. تنها مکملهایی که توسط FDA تأیید شدهاند و ممکن است کمککننده باشند، شامل مکملهای کافئین و چای سبز هستند و آن هم با تجویز و تحت نظر پزشک. بهویژه مصرف کافئین برای افراد زیر ۱۸سال بسیار خطرناک است و ممکن است سبب عوارض قلبی شود.
مصرف خودسرانه ویتامینها و مکملها چقدر خطرناک است؟
مصرف بدون تجویز مکملها ممکن است سبب اوردوز یا تداخل جذب بین مواد مغذی شود. تنها مکملهایی که در مراکز بهداشتی بهصورت همگانی توزیع میشوند (مانند ویتامین D برای سالمندان) مصرفشان قابل قبول است. در سایر موارد، تجویز باید براساس آزمایشهای پزشکی انجام گیرد.
رژیمهای گیاهخواری چه شرایطی دارند؟
رژیمهای گیاهخواری اگر اصولی تنظیم نشوند، میتوانند منجر به کمبود ویتامین 12 B و آهن شوند. با توجه به قیمت بالا و دسترسی محدود به منابع گیاهی غنی، این رژیمها باید تحت نظر کارشناس تغذیه باشند تا خطر کمبودهای تغذیهای کاهش یابد.
حذف کامل کربوهیدرات یا چربی چه عوارضی دارد؟
کربوهیدرات منبع اصلی انرژی بدن است. حتی افراد دیابتی نیز باید ۵۰ تا ۵۵درصد انرژی خود را از کربوهیدرات تأمین کنند. حذف آن سبب تحلیل عضله و اختلالات متابولیکی میشود. چربیها هم باید در رژیم غذایی حضور داشته باشند، بهویژه چربیهای مفید گیاهی که ۱۰ تا ۳۰درصد انرژی روزانه را تشکیل میدهند.
نقش رسانهها در الگوهای غذایی مردم چیست؟
رسانهها و فضای مجازی نقش مهمی در شکلگیری باورهای تغذیهای دارند. متأسفانه برخی رژیمهای تبلیغی وسواسگونه با کالری بسیار پایین سبب آسیب به نوجوانان میشود. استفاده از منابع معتبر مانند سایت وزارت بهداشت توصیه میشود.
ارتباط اختلالات روانی مانند آنورکسیا با رژیمهای نادرست چیست؟
آنورکسیا یک اختلال روانی شدید است که فرد با وجود کاهش وزن شدید، خود را چاق میبیند و از خوردن امتناع میکند. در صورت عدم درمان، این بیماری میتواند منجر به کمبود شدید پروتئین، آلبومین و حتی مرگ شود. درمان این بیماری نیاز به پیگیری روانپزشکی دارد.
اصول آغاز رژیم غذایی سالم چیست؟
مهمترین اصل آغاز رژیم، مراجعه به کارشناس تغذیه و انجام آزمایشهای اولیه است. رژیم باید متناسب با شرایط بدنی، بیماریها و سابقه پزشکی تنظیم شود. مراکز بهداشتی در حال حاضر خدمات مشاوره تغذیه برای بیماریهایی مانند چاقی، دیابت، فشار خون و دوران بارداری را رایگان ارائه میدهند.
آیا برای رژیم گرفتن باید غذاهای لذیذ را کنار گذاشت؟
خیر. رژیم گرفتن به معنای حذف لذت غذا خوردن نیست. بلکه هدف تنظیم برنامه غذایی سالم، خوشمزه و متعادل است. حذف گروههای غذایی بهصورت کامل به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
|
