|
امروز روز جهانی گردو است و شهرستان تویسرکان بهعنوان پایتخت طلایی سبز ایران شناخته میشود.
بر اساس اطلاعات بهدستآمده، محصول گردو در ۳۰ استان کشور تولید میشود که کیفیت، طعم بینظیر، روغن و سفیدی مغز گردوی تولیدی کشاورزان تویسرکان ویژگیهای منحصر به فردی است که سبب شده است گردوی آمریکا و چین بهعنوان ابر تولیدکننده گردوی جهان به گردپای گردوی تویسرکان هم نرسند. با پیگیری مسئولان این شهرستان از سال ۱۳۹۷ فرآیند تهیه پروپوزال ثبت جهانی نظام سنتی باغات گردوی تویسرکان آغاز شد. پس از ارسال بیش از ۳۰۰ صفحه پروپوزال به فائو و رفع مکرر ایرادات، در نهایت در سال ۱۴۰۲ ثبت جهانی این میراث حاصل شد.
به گفته فرماندار تویسرکان، از مجموع ۱۱ هزار هکتار باغ در این شهرستان، ۸ هزار هکتار آن به باغات گردو اختصاص یافته است که سالانه حدود ۲۴ هزار تن گردو از آن برداشت میشود. این محصول استراتژیک توسط بیش از ۸ هزار بهرهبردار تولید میشود و ۲۵۰ واحد صنفی نیز در حوزه خرید و فروش آن فعال هستند. همچنین بسیاری از بانوان خانهدار در منازل خود در فرآیند مغز کردن گردو مشارکت دارند.
در کنار تولید این محصول ارزشمند، باغ مادری گردو در روستای مردآباد با وسعت ۱۴ هکتار سالانه بیش از ۱۰۰ هزار نهال پیوندی و یک میلیون چشمه پیوندک تولید میکند. تنها مرکز تحقیقات گردوی کشور نیز در روستای کرزان تویسرکان قرار دارد.
از دیگر ظرفیتهای مهم صنعتی مرتبط با گردو در تویسرکان میتوان به شرکتهایی چون صنعتگران (تولیدکننده دستگاه پوستگیر گردو با گواهی ثبت اختراع) و پارت شیمی (تولیدکننده کربن اکتیو از پوست چوبی گردو در شهرک صنعتی آریکان) اشاره کرد.
جشنواره گردو و ثبت جهانی نظام سنتی باغات تویسرکان
با هدف ارتقای سطح اقتصادی، توسعه گردشگری و افزایش درآمدزایی، جشنواره گردو در سالهای اخیر در این شهرستان برگزار شده و در کنار آن کارگاههای آموزشی متعددی همچون توسعه باغات، مبارزه با آفات، بازاریابی و توسعه سیستمهای نوین آبیاری برپا شده است.
با توجه به پیگیریهای انجام شده و مزیتهای این محصول پرفایده، گردوی تویسرکان همان گوی سبز بیهمتا که ثبت جهانی شده، این روزها بهدلیل کشت و برداشت سنتی و برخی مشکلات چون ضعف در بستهبندی، با وجود اینکه ۷۰ درصد درآمد مردم شهرستان تویسرکان است، اما سهم قابل قبولی به لحاظ جایگاه در صادرات ندارد. با این وجود، زمینه برای سرمایهگذاری و توسعه این محصول فراهم است.
تویسرکان دارای بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیر کشت گردو است که هر ساله بهصورت کشت بذری و سنتی با فناوری پایین محصول وارد بازار میشود. با اینکه بهترین و مرغوبترین گردو کشور در تویسرکان تولید میشود، اما پایتخت طلای سبز درگیر مشکلات زیادی است و عرضه این محصول بینالمللی هنوز فاصله زیادی با استانداردها دارد.
به عبارت سادهتر، محصول گردو با وجود مشکلات و زحمات زنان و مردان تویسرکانی وقتی وارد بازار فروش میشود، با بستهبندی و برندسازی فاصله زیادی دارد و در مقابل زحمات دستان پینه بسته کشاورز تویسرکانی بهصورت فله و بیارزش به فروش میرسد. گردوی تویسرکان محروم از هر گونه تکنولوژی به سبک قدیم با زور بازوی مردان و زنان از درختان بلند چیده میشود، اما با وجود سودجویان، دلالان و قاچاقچیان گردو، بازار این محصول پر از مغزهای خارجی، بیکیفیت و غیر بهداشتی میشود.
علاوه بر این، صنایع بستهبندی و لیبلینگ، فرآوری و تبدیلی و بازیافت، مهمترین صنایعی است که باید باشد تا گردوی تویسرکان از شیوههای سنتی به صنعتی گذر کرده و در سبد صادراتی ایران قرار گیرد.
بر اساس آمارهای موجود، سال گذشته ۱۵ هزار و ۸۰۰ تن گردو از باغهای تویسرکان برداشت شد تا سرانه تولید این خشکبار خوشخوراک را به ۱۵۵ کیلوگرم برساند. این رقم در کشور 3کیلوگرم است و باز هم به استناد همین اطلاعات، ۷۰ درصد مردم این دیار از تولید و تجارت گردو امرار معاش میکنند.
فرماندار تویسرکان که 2ماهی است مدیریت این شهرستان را عهدهدار شده است، به مناسبت روز جهانی گردو در گفتوگو با همدان پیام اظهار کرد: هماینک جدا از مشکلاتی که دامنگیر گردوی تویسرکان شده است، بحث سرایت انواع بیماریها نیز موضوعی است که لازم است به آن پرداخته شود زیرا در صورت گسترش این بیماریها، باغات مهد گردوی جهان از بین خواهد رفت.
سید حسن شماعی، جلوگیری از خامفروشی گردو را مهمترین راهکار برای ایجاد ارزش افزوده میداند و تأکید دارد: علاوه بر مغز، پوست سبز و چوبی، گردو قابلیت فرآوری و استفاده در صنایع مختلف شیمیایی و دارویی دارد که نیازمند تحقیق و پژوهشهای علمی بیشتری است.
وی بستهبندی مناسب را نیز دیگر برنامه شهرستان برای ارتقای سطح سودآوری این محصول برای مردم شهرستان دانست و افزود: هر ساله برنامههایی برای معرفی این محصول در شهرستان برگزار میشود که لازم است این برنامهها هدفمند برگزار و نتیجه آن بررسی و آسیبشناسی مشکلات انجام شود.
وی از تدارک همایش علمی برای شناسایی زمینههای سرمایهگذاری گردو با توجه به صحبتها و تأکیدات استاندار مبنی بر جذب سرمایهگذاران مهم دانست و خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط کنونی، تنش آبی بزرگترین مشکل در بخش کشاورزی است.
علاوه بر این، هزینههای زیاد برای برداشت گردو، مکانیزه نبودن باغات گردو و وجود بار قاچاق و خارجی گردو نیز مشکلات عدیدهای را برای کشاورزان تویسرکان به وجود آورده است که باید با همفکری مسئولان مرتبط، راهکارهای لازم برای آن در دستور کار باشد.
فرماندار تویسرکان با بیان اینکه متأسفانه برخی سودجویان با ورود و قاچاق گردو بهصورتی که بستهبندی خارجی را تعویض و با بستهبندی ایرانی و بهنام گردوی تویسرکان این محصول را به فروش میرسانند، افزود: این محصول با قیمت کمتر، کیفیت خیلی کم، تاریخ گذشته و مواد خورده وارد بازار میشود و چون مردم به کیفیت دقت نمیکنند و فریب قیمت را میخورند، این گردوهای تقلبی آسان به فروش میرسد.
وی گفت: فروش گردوهای خارجی سبب ضربه به کشاورز و بازاریان گردو میشود. کشاورزان تویسرکان با توجه به اینکه بهصورت سنتی در حال کاشت و برداشت گردو هستند و از لحاظ اقتصادی ضعیفند، ادارات و ارگانهای مربوطه با این افراد همکاریهای لازم را انجام نمیدهند که سبب تولید بیشتر محصولات گردو در این شهرستان شود.
وی گفت: نیاز است کشاورزان با کمک مسئولان مرتبط، بهویژه مسئولان جهاد کشاورزی، وارد عرصه تولید گردو با علم روز شوند و در این ارتباط هم لازم است اتاق بازرگانی و مسئولان حداقل کلاسهای ترویجی و توجیهی را برای کشاورز برگزار کنند که البته در این خصوص ضعف است.
شماعی ادامه داد: یک کشاورز با هزینههای زیاد آبیاری، کود، شخم و برداشت را انجام میدهد، ولی در پایان قیمت نهایی محصول گردو خیلی کمتر از قیمت بازار به فروش میرسد.
وی با بیان اینکه با تولید نژاد گردوهای جدید از هر هکتار تقریبا متوسط ۸ الی ۱۲ تن گردو برداشت میشود، بیان کرد: با قیمت کنونی گردو، ما نمیتوانیم در زمینه صادرات موفق شویم، بهدلیل اینکه کشوری مانند ترکیه باغات خود را اصلاح کرده، در حالی که در کشور ما با توجه به بومی بودن گردو و سنتی بودن و اطلاع نداشتن کشاورز از دادن کود، سرمازدگیهای فصلی و مشکلات دیگر در بهترین شرایط ۲ تن گردو برداشت میکنیم.
وی با بیان اینکه کیفیت محصول گردو تویسرکان از لحاظ ظاهری و ارگانیک و سلامت بودن و کیفیت بسیار بالاست، ولی از لحاظ شکل ظاهری قابل مقایسه با محصولات خارجی نیست و این خود دلیلی است برای اینکه در بازار خارجی برای مشتری عمده قابل رقابت نیستیم.
فرماندار تویسرکان با بیان اینکه مشکل بستهبندی در کشور ما بسیار زیاد است، افزود: هزینههایی شامل استاندارد، بهداشت، کارگر، دارایی و برخی هزینههای دیگر توزیعکننده و تولیدکننده را مجبور میکند که این محصول را بهصورت فلهای به فروش برساند.
وی در خصوص طرح جدیدی که در دهه اخیر برای درختان گردوی تویسرکان به اجرا درآمد، بیان کرد: طرح سرشاخهکاری یا همان اصلاح نژاد گردو، کاری بسیار خوب و علمی است، اما کشاورزان تویسرکانی در این زمینه مشارکت خوبی ندارند که توجیه و کلاسهای آموزشی توسط جهاد کشاورزی را میطلبد و پس از اینکه سرشاخهکاری انجام میشود، از روز نخست تا ثمردهی باید توسط مهندسان این رشته نظارت انجام شود.
وی تصریح کرد: با توجه به اینکه آب شهرستان تویسرکان در بخش کشاورزی سطحی است، اگر در فصل بارش مدیریتی انجام نگیرد، سبب میشود مشکلات تنش آب برای کشاورز هر روز بیشتر شود.
ثبت جهانی نظام سنتی باغات گردوی تویسرکان در چارچوب جیآیایاس (GIAHS) بهعنوان یک سیستم زنده و پویا، نه صرفا یک محصول یا منطقه، فرصتهایی ویژه برای توسعه گردشگری جهانی و صادرات فراهم کرده است. محصولات تولیدشده در این نظام دارای گواهی بینالمللی بوده و قابلیت عرضه در بازارهای جهانی را دارند که این امر منجر به افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی قیمت محصول میشود.
با این توضیحات، حل مشکلات گردوی تویسرکان یک ضرورت برای درآمدزایی و جذب سرمایهگذار به لحاظ ایجاد کارخانجات فرآوری خواهد بود.
|
